Avrupa Komisyonu, Çinli online perakendeci Temu'ya 200 milyon euro para cezası verdi. Komisyon, şirketi platformu üzerinden AB tüketicilerine satılan yasadışı ve tehlikeli ürünlerin riskini gereği gibi değerlendirmemekle suçladı.
Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında uygulanan ceza, Komisyon'un Temu'nun arızalı şarj cihazları, bebek oyuncakları ve takılar dahil güvensiz ürünlerle bağlantılı riskleri belirleyip azaltmak için yeterli sistemlere sahip olup olmadığına ilişkin yürüttüğü soruşturmanın ardından geldi.
Komisyon'a göre Temu, "platformunda sunulan yasadışı ürünlerin sistemik risklerini ve bunların AB'deki tüketicilere verdiği zararı kapsamlı şekilde belirlemekte, analiz etmekte ve değerlendirmekte başarısız oldu".
AB yürütme organı, Temu'nun 2024 risk değerlendirmesinin DSA standartlarını karşılamadığını belirtti. Şirket, kendi hizmetine ilişkin kamuya açık raporlar ve ürün testleri gibi spesifik verilere dayanmak yerine, genel e-ticaret sektöründeki risklere ait bilgilere dayandı.
Soruşturma kapsamında Komisyon, AB tüketicilerinin platformda yasadışı veya güvensiz ürünlerle karşılaşma olasılığını ölçmek için bir gizli müşteri uygulaması gerçekleştirdi.
Bulgular, seçilen şarj cihazlarının yüksek bir oranının temel güvenlik testlerinde başarısız olduğunu gösterdi. Üst düzey bir Komisyon yetkilisi, "bazı durumlarda şarj cihazlarının aşırı ısınıp alev aldığını" ifade etti.
Bebek çıngırakları ve bebekler için küçük oyuncaklar üzerinde yapılan kontrollerde de "boğulma tehlikesi, çıkarılabilir parçalar ve tehlikeli kimyasallar" tespit edildi. Takı ve diğer aksesuarlar ise hatalı etiketleme, AB standartlarına uyumsuzluk ve olası tehlikeli madde içeriği konusunda endişe yarattı.
Komisyon, davanın yalnızca tek tek ürün ilanlarıyla sınırlı olmadığını, Temu'nun yasadışı veya tehlikeli ürünleri Avrupalı tüketicilere ulaşmadan önce tespit etme ve kaldırmaya yönelik genel sistemleriyle ilgili olduğunu vurguladı.
Bir Avrupalı yetkili, "Bu dava 100 veya 200 yasadışı ürünle ilgili değil. Platformun yasadışı ürünlerin ortaya çıkmasını tespit edecek ve önleyecek mekanizmalara sahip olup olmadığıyla ilgili" dedi.
Komisyon ayrıca Temu'nun hizmet tasarımının, öneri sistemleri ve bağlı influencer'larla yürütülen ürün tanıtım programları dahil, yasadışı ürünlerin yayılmasını nasıl artırabileceğini de gereği gibi değerlendirmediğini tespit etti.
DSA kapsamında Çok Büyük Online Platform olarak belirlenen platformlar, hizmetleriyle bağlantılı sistemik riskleri değerlendirmek ve bunları yönetmek için uygun önlemler almakla yükümlüdür.
Komisyon, 200 milyon euro tutarındaki cezanın Temu'nun 2024 mali yılına ve platformla ilgili ilk değerlendirmeye ilişkin olduğunu bildirdi. Yetkililer, miktarın ihlalin niteliği, etkilenen AB kullanıcıları için ciddiyeti ve süresi temel alınarak hesaplandığını söyledi.
Üst düzey bir yetkili, uygun risk değerlendirmesi yapılmamasının "özellikle ciddi bir ihlal" olduğunu belirtti. Risk değerlendirmesi, çok büyük platformlara DSA kapsamında getirilen yükümlülüklerin "temel taşı" niteliğindedir.
Temu, risk değerlendirmesi yükümlülüklerindeki ihlali nasıl gidereceğini ortaya koyan bir eylem planını 28 Ağustos 2026 tarihine kadar Komisyon'a sunacak. Şirketin, bilimsel kanıtlara ve ürünler ile satıcılar üzerinde etkili kontrollere dayalı "son teknoloji bir risk değerlendirmesi" sunması bekleniyor.
Bir Komisyon yetkilisi, "Platformların bu süreci basit bir formalite olarak ele almasını istemiyoruz" dedi ve Temu'nun uyumunun soruşturmanın sonraki aşamalarında yakından inceleneceğini ekledi.
Avrupa dijital hizmetler kurulu, taslak eylem planını aldıktan sonra görüş bildirmek için bir aylık süreye sahip olacak. Komisyon ise nihai kararını vermek ve uygulama için makul bir süre belirlemek üzere ek bir ay daha süreye sahip olacak.
DSA, Komisyon'a bir şirketin küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar para cezası uygulama yetkisi veriyor. Yetkililer, mevcut cezanın bu tavanın altında olduğunu belirtti ve yüzde 6'nın bir hedef değil, sınır olduğunu vurguladı.
Komisyon yetkilileri, "İdeal bir ceza yüzdesinden yola çıkıp hesaplamaları yapmıyoruz. Yüzde, yalnızca yüzde 6'nın aşılmadığından emin olmak için yapılan son kontroldür" dedi.
Temu, kararla aynı fikirde olmadığını açıkladı ve cezayı orantısız bulduğunu, davanın 2024'teki ilk DSA değerlendirmesine ilişkin olduğunu belirtti. Şirket, o tarihten bu yana risk değerlendirmesi, platform yönetişimi ve kullanıcı koruması alanlarında adımlar attığını ifade etti.
Komisyon, yasadışı ürünlerin dağıtımı, öneri sistemleri ve bağımlılık yaratıcı tasarım uygulamaları dahil Temu'ya yönelik soruşturmanın diğer bölümlerinin sürdüğünü, bu nedenle davanın tamamen kapanmadığını açıkladı.
Yeni ihlaller tespit edilmesi veya şirketin AB gerekliliklerine uymaması halinde ek yaptırımlar gündeme gelebilir.
