Avrupa Merkez Bankası (AMB) perşembe günü faiz oranlarını beklendiği gibi sabit tuttu ancak hızla yükselen enflasyona ilişkin artan kaygılarını açıkça ortaya koydu. Bu durum, bankanın Haziran ayından itibaren birkaç kez faiz artırımına gideceği beklentilerini güçlendirdi.
Enflasyon bu ay yüzde 3'e sıçrayarak bankanın yüzde 2'lik hedefinin oldukça üzerine çıktı. İran savaşının petrol fiyatlarını dört yılın en yüksek seviyesine taşıması nedeniyle enflasyonun daha da artması bekleniyor. Bu durum, enerji etkisinin kırılması zor bir enflasyon sarmalını ikincil etkiler yoluyla tetiklemesini olası kılıyor.
AMB açıklamasında şunları belirtti: "Enflasyondaki yukarı yönlü riskler ve büyümedeki aşağı yönlü riskler yoğunlaştı. Savaş ne kadar uzun sürerse ve enerji fiyatları ne kadar uzun süre yüksek kalırsa, genel enflasyon ve ekonomi üzerindeki etki o kadar güçlü olacaktır."
Finansal piyasalar şu anda Haziran ve Temmuz aylarında faiz artışı, ardından sonbaharda en az bir artış daha öngörüyor. Piyasalar, AMB'nin olası bir enflasyon sarmalını hızla bastırmak isteyeceğini düşünüyor. AMB, 2022'de geç hareket ettiği için eleştirilmişti.
Banka açıklamasına şunları ekledi: "Uzun vadeli enflasyon beklentileri iyi çıpalanmış durumda olsa da kısa vadeli enflasyon beklentileri belirgin biçimde yükseldi. Yönetim Konseyi belirli bir faiz yoluna önceden bağlanmıyor."
Yine de olası bir faiz artırım döngüsü, 2022'dekinden çok daha yumuşak olacak gibi görünüyor. AMB 2022'de kontrolden çıkan fiyat artışını durdurmak için bir yıl içinde toplam 450 baz puanlık artış yapmak zorunda kalmıştı.
Şu anda fiyat baskıları çok daha zayıf, ikincil enflasyon etkileri henüz görünür değil, işgücü piyasası daha gevşek, faiz oranları zaten daha yüksek bir seviyede ve ekonomik büyüme neredeyse durma noktasında.
Nitekim avro bölgesi ekonomisi, savaşın henüz anlamlı bir etkisi olmadan bile ilk çeyrekte ancak büyüyebildi.
Öte yandan fiyat artışının kalıcılığını ölçmek için yakından izlenen çekirdek enflasyon, Nisan ayında yüzde 2,3'ten yüzde 2,2'ye geriledi. Bu durum, ikincil etkilerin anlamlı bir şekilde devreye girmediğine işaret ediyor.
Bu da AMB'nin dikkatli hareket etmesi gerektiği anlamına geliyor.
AMB muhtemelen fiyat ve ücret belirleyicilerine hedefinin kalıcı olarak aşılmasına izin vermeyeceği mesajını vermek için faiz artıracak, ancak avro bölgesini resesyona sürüklemekten kaçınmak için yumuşak adımlar atacak.
ENERJİ ŞOKU BÜYÜMEYE DARBE VURABİLİR
Bazı ekonomistler enerji şokunun ekonomik büyümeden 0,5 puana kadar silebileceğini düşünüyor. Bu rakam, bloğun önümüzdeki yıl için öngörülen büyümesinin yaklaşık yarısına denk geliyor.
Savaş nedeniyle ikinci çeyrek şimdiden kötü görünüyor. Bloğun en büyük ekonomisi Almanya'da ekonomi daralabilir.
Bu hafta açıklanan anketler, iş dünyası güveninin beklenenden hızlı düştüğünü, hizmetler sektörünün kötüleştiğini, şirket kârlarının gerilediğini, ihracatın hâlâ gümrük tarifelerinin etkisi altında olduğunu ve bankaların firmaların kredi erişimini kısıtlamayı planladığını gösterdi.
Ancak dünya genelindeki merkez bankacıları, faiz artırımlarında altı haftalık bir farkın çok az şey değiştirdiğini ve fiyat eğilimleri konusunda daha fazla netlik kazanmak için biraz daha beklemenin değerli olduğunu savunuyor.
Japonya Merkez Bankası, ABD Merkez Bankası (Fed), Kanada Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası da bu hafta fiyat artışlarına ilişkin kaygılarını dile getirmelerine rağmen faiz oranlarını sabit tuttu.
Ancak birkaç yıl önce yaşanan hızlı enflasyonun "hafıza etkisi" merkez bankalarının aleyhine çalışabilir.
Bu, onlarca yılın ilk büyük enflasyon şokuydu. Bu nedenle tüketiciler bu sefer daha hızlı tepki verebilir. Özellikle çalışanlar 2021/2022 döneminde büyük bir reel ücret kaybı yaşamıştı.
LC Macro Advisors'dan Lorenzo Codogno şunları söyledi: "Enflasyon deneyimi o kadar taze ki işletmeler 2022'dekinden daha erken fiyat artıracak. Hatta işçiler bile daha erken ücret artışı talep edecek. Bu durum enflasyon gelişmelerini muhtemelen hızlandıracaktır."
