Avrupa Komisyonu'nun Kıbrıs sorunu elçisi Raffaele Fitto, Ankara ziyareti sırasında Hakan Fidan ile bir araya gelerek AB-Türkiye ilişkileri ve Kıbrıs meselesini görüşecek. Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Fitto arasında dün gerçekleşen telefon görüşmesinde, elçinin hareket edeceği çerçeve üzerinde mutabık kalındı.
Hristodulidis ve Fitto arasındaki görüşmenin detaylarına hakim kaynaklar, iki tarafın da AB-Türkiye ilişkilerinde ilerlemenin anahtarının, 2017'deki Krane Montaña görüşmelerinin kaldığı yerden yeniden başlatılması olduğu konusunda hemfikir olduğunu belirtti.
Türkiye'nin Kıbrıs sorunuyla ilgili müzakereleri yeniden başlatmayı kabul etmesi durumunda, Avrupa Birliği'nin de Ankara'nın öncelikli konularında paralel adımlar atması bekleniyor. Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde özellikle önem verdiği üç konu; Gümrük Birliği, vize serbestisi ve SAFE programı olarak öne çıkıyor.
Vize serbestisi konusunda birçok AB üye ülkesinin ciddi çekinceleri bulunuyor.
SAFE programı konusunda da, özellikle Türkiye'nin devam eden casus belli (savaş sebebi) tehditleri ve GSI ile ilgili son faaliyetleri nedeniyle Yunanistan başta olmak üzere bazı itirazlar mevcut.
Oybirliğinin sağlanabileceği ve ilerleme kaydedilebilecek tek konu ise, temel engelin Kıbrıs olduğu Gümrük Birliği meselesi. Türkiye, tüm AB üye devletlerini kapsayan bir Gümrük Birliği'ni reddetmeye devam ediyor.
Türkiye'nin Kıbrıs müzakerelerini yeniden başlatmayı kabul etmesi halinde, Avrupa Birliği ve Kıbrıs Cumhuriyeti Gümrük Birliği diyaloğunun tekrar açılmasına sıcak bakacak. Diplomatik çevreler, Lefkoşa'nın Kıbrıs müzakerelerini, Türkiye'nin ise Gümrük Birliği müzakerelerini başlatmak istediğini, bu durumun bir anlaşma zemini oluşturabileceğini değerlendiriyor.
Lefkoşa, Türkiye'den sadece olumlu bir yanıt almanın yeterli olmadığını, müzakerelerin başlangıç noktasının Krane Montaña'daki kesinti noktası olması gerektiğini net bir şekilde ifade etti. AB de bu görüşe katılıyor.
Belirtiler var ancak...
Cumhurbaşkanı Hristodulidis'in Antonio Guterres, Ursula von der Leyen ve Raffaele Fitto ile yaptığı üç görüşmeden Lefkoşa'nın çıkardığı sonuç, bu çabaların sonuç verebileceğine dair bazı emarelerin olduğu yönünde. Diplomatik kaynaklar, Raffaele Fitto'nun adımlarında çok dikkatli olduğunu ve Ankara'ya gitmek için bu dönemi seçmiş olmasının bir anlam taşıyabileceğini kaydediyor.
Öte yandan, BM Genel Sekreteri'nin Ursula von der Leyen'e, görev süresi dolmadan Kıbrıs sorununu müzakerelerin yeniden başladığı noktaya taşımak istediğini söylediği belirtiliyor.
Buna rağmen aynı çevreler, 20 Kasım'da Ankara'da gerçekleşecek olan Raffaele Fitto ve Hakan Fidan görüşmesinden olumlu bir sonuç çıkacağının kimse tarafından garanti edilemeyeceğini vurguluyor.
Schengen için iyimserlik
Cumhurbaşkanı Hristodulidis, Avrupa Birliği Başkan Yardımcısı Raffaele Fitto ile yaptığı görüşmede Kıbrıs'ın Schengen mekanizmasına dahil edilmesi konusunu da ele aldı. Lefkoşa, Kıbrıs'ın 2027 yılına kadar, büyük olasılıkla 1 Temmuz tarihinde bu hedefe ulaşacağı konusunda emin.
Hristodulidis'in Fitto ve von der Leyen ile görüştüğü temel nokta, Avrupa Komisyonu'nun şu an yapması gereken çalışmalar oldu. Her iki Avrupalı yetkili de Komisyon'un çalışmalarını hızlandırmak için çaba sarf edileceği mesajını verdi. Kıbrıs tarafının yapması gereken teknik hazırlıklar ise tamamlandı.
Hibrit tehditler üzerine konuştu
Dublin'deki ilk gününde Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, 9. Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi kapsamında düzenlenen bir tartışma paneline katıldı.
"Demokratik bir Avrupa'nın güvenliği ve savunması" konulu panelde konuşan Cumhurbaşkanı, Avrupa ülkelerinin ve diğer bölgelerin karşı karşıya olduğu hibrit tehditlere değindi. Hristodulidis, "Hibrit tehditler giderek daha sık hale geliyor ve belki de en endişe verici olanı, bunlar normal şeyler olarak görülmeye başlandı" dedi.
Siber saldırılardan insansız hava araçlarına, dezenformasyondan yabancı müdahalelere kadar bir zamanlar nadir görülen olayların artık günlük hayatın bir parçası haline geldiğini belirten Hristodulidis, bu tehditlerin "yeni normal" olmasına izin verilemeyeceğini vurguladı.
Cevabın kapsamlı, koordineli ve ilkelere dayalı olması gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı, "Vatandaşlarımızı daha iyi bilgilendirmeli ve korumalıyız. Özellikle bugün, yapay zekanın hızla gelişmesiyle birlikte; bilgilendirme, farkındalık yaratma ve toplumlarımızın dayanıklılığını artırma, ilk savunma hattını oluşturuyor. Kıbrıs'ta da bunu aktif olarak hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.
Hristodulidis ayrıca, AB olarak dijital platformların ve teknoloji şirketlerinin denetiminin artırılması gerektiğini kaydetti. Demokratik toplumların korunması için şeffaflığın, hesap verebilirliğin ve yapay zekanın kötüye kullanımına karşı etkili koruma mekanizmalarının zorunlu olduğunu belirtti.
Yabancı aktörlerin bilgi manipülasyonu, siber diplomasi ve hibrit tehditlerle mücadele mekanizmaları dahil olmak üzere ortak Avrupa araçlarının etkili şekilde kullanılması ve bu eylemlerden sorumlu olanlara yönelik hedefli yaptırımların uygulanması gerektiğini söyledi.
Son olarak, Avrupa'nın savunmasının sadece sınırların ve kritik altyapıların korunması değil, aynı zamanda vatandaşların, demokratik kurumların ve toplumların üzerine inşa edildiği güvenin korunması anlamına geldiğini ifade etti.
Kanada Başbakanı ile görüşme
Cumhurbaşkanı Hristodulidis'in Kanada Başbakanı Mark Carney ile yaptığı görüşme de siyasi açıdan büyük önem taşıdı. Kanada tarafının talebiyle gerçekleşen bu görüşme, sekiz yıl sonra üst düzeyde yapılan ilk buluşma oldu.
Kanada, AB ile ilişkilerini güçlendirmeye büyük önem veriyor. AB-Kanada stratejik ortaklığı ve Kanada'nın AB dışındaki ilk katılımcı ülke olarak SAFE programına dahil olması bu kapsamda yer alıyor. Öte yandan, Kıbrıs'ın da dahil olduğu dokuz üye ülkede CETA anlaşmasının onayı bekleniyor.
Görüşmede Kıbrıs sorunu ve bölgesel güvenlik konuları ele alındı. Kanada'nın geleneksel olarak ilkeli bir tutum sergilediği ve BM Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde bir çözümün desteklendiği kaydedildi.
Kıbrıs, özellikle enerji ve teknoloji alanlarında Kanada yatırımlarını çekme ve ticari ilişkileri geliştirme fırsatları görüyor. Kanada, dünyanın on birinci büyük ekonomisi olmasının yanı sıra enerji ve kritik mineraller konusunda önemli bir üretici konumunda.
