Avustralya ve Avrupa Birliği, sekiz yıllık müzakerelerin ardından Salı günü bir ticaret anlaşması imzaladı. Anlaşma, Avrupa mallarının neredeyse tamamında ve Avustralya'nın kritik mineral ihracatının büyük bölümünde gümrük tarifelerini kaldırıyor.
Ancak sığır eti ve koyun eti gibi bazı Avustralya tarım ürünleri ihracat kotalarına tabi olacak. Avustralyalı çiftçiler ise anlaşmayı, AB pazarına "yetersiz" erişim sağladığı gerekçesiyle sert bir dille eleştirdi.
Anlaşma, her iki tarafın da Trump yönetimi altında uygulanan yüksek ABD gümrük tarifeleri ve Çin'in nadir toprak elementleri ile diğer kritik minerallerdeki baskın konumuna ilişkin artan kaygılar nedeniyle müzakereleri hızlandırmasının ardından geldi. İki taraf ayrıca güvenlik ve savunma ilişkilerini güçlendirecek bir anlaşma da imzaladı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen yaptığı açıklamada, "AB ve Avustralya coğrafi olarak birbirinden uzak olabilir, ancak dünyayı nasıl gördüğümüz konusunda bundan daha yakın olamazdık" dedi.
Von der Leyen, "Güvenlik ve savunma ile ticaret alanındaki bu dinamik yeni ortaklıklarla birbirimize daha da yakınlaşıyoruz" ifadelerini kullandı.
Anlaşma, AB mallarının Avustralya'ya ihracatında tarifelerin yüzde 99'undan fazlasını kaldıracak ve şirketler için yılda 1 milyar avroluk (1,2 milyar dolar) gümrük vergisi tasarrufu sağlayacak. AB'nin Avustralya'ya ihracatının önümüzdeki on yılda yüzde 33'e kadar artması bekleniyor.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, anlaşmanın Avustralya ekonomisine yıllık yaklaşık 10 milyar Avustralya doları (7 milyar ABD doları) değerinde katkı sağlayacağını söyledi. Albanese, Avustralya'nın kritik mineral ithalatındaki neredeyse tüm gümrük tarifelerinin kaldırılmasının küresel tedarik zincirlerinin istikrarına yardımcı olacağını ekledi.
Von der Leyen, Avustralya parlamentosunda yaptığı konuşmada şunları söyledi: "Hem Avrupa hem de Avustralya için Çin ile ilişkileri doğru yönetmek stratejik bir zorunluluktur. Bu nedenle kritik mineraller ortaklığımızı hayata geçirmek başarımız için çok önemli olacaktır."
Von der Leyen, "Bu kadar hayati ham maddeler için hiçbir tek tedarikçiye aşırı bağımlı olamayız. İşte tam da bu yüzden birbirimize ihtiyacımız var" diye ekledi.
Bu anlaşma, AB'nin Eylül ayında Endonezya ile ve Ocak ayında Hindistan ile yaptığı ticaret anlaşmalarının ardından Hint-Pasifik bölgesine yönelik artan ilgisinin de bir göstergesi niteliğinde.
Anlaşma kapsamında Avustralya gümrük tarifeleri, Avrupa şarapları, köpüklü şaraplar, meyve-sebzeler ve çikolatalar için ilk günden sıfıra inecek. Peynirler için ise tarifeler üç yıl içinde kaldırılacak.
AB birçok tarım ürününde tarifeleri kaldıracak, ancak bazı önemli ihracat ürünlerinde kotalar uygulanacak. 2023'teki müzakerelerin çökmesine yol açan en büyük sorunlardan biri olan sığır eti konusunda AB, toplam 30.600 metrik ton kapasiteli iki tarife kotası açacak ve bu miktarın yaklaşık yüzde 55'i gümrüksüz girecek.
Avustralya Ulusal Çiftçiler Federasyonu Başkanı Hamish McIntyre yaptığı açıklamada, "Avustralyalı çiftçiler, AB ile serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin ticari açıdan anlamlı bir tarımsal pazar erişimi kazanımı olmadan sonuçlanmasından son derece hayal kırıklığına uğramıştır" dedi.
Anlaşmaya göre Pecorino Romano veya Ouzo gibi bazı AB 'coğrafi işaret' ürün adları, nispeten kısa bir geçiş süresinin ardından tam koruma altına alınacak. Ancak feta gibi ürünlerin bazı üreticileri, ürünün menşeini açıkça etiketlemeleri koşuluyla bu adları kullanmaya devam edebilecek.
Avustralya ayrıca AB elektrikli araçları için lüks araç vergisi eşiğini 120.000 Avustralya dolarına (83.600 ABD doları) yükseltmeyi kabul etti. Böylece bölgeden gelen elektrikli araçların yaklaşık yüzde 75'i bu vergiden muaf tutulacak.
İki taraf arasındaki ticaret hacmi oldukça büyük: AB firmaları 2025 yılında Avustralya'ya 37 milyar avroluk mal, 2023 yılında ise 28 milyar avroluk hizmet ihraç etti.
Resmi verilere göre AB, 2024 yılında Avustralya'nın üçüncü büyük iki yönlü ticaret ortağı ve altıncı büyük ihracat destinasyonu oldu. Blok aynı zamanda 2024'te Avustralya'nın ikinci büyük yabancı yatırım kaynağıydı.
