Belarus, Polonyalı-Belaruslu gazeteci ve aktivist Andrzej Poczobut'u Polonya sınırında gerçekleştirilen mahkum takası kapsamında serbest bıraktı. Polonya Başbakanı Donald Tusk bu gelişmeyi Salı günü duyurdu.
Polonya ise karşılığında Ukrayna'ya iade edilmek üzere hazırlık yapılan Rus arkeolog Alexander Butyagin'i serbest bıraktı.
Tusk, takasta beş mahkumun beş Belarus veya Rus vatandaşıyla değiştirildiğini açıkladı. Serbest bırakılanlar arasında Polonyalı rahip Grzegorz Gawel ve Polonya istihbarat servisleriyle işbirliği yaptığı belirtilen isimsiz bir Belaruslu da yer aldı.
Serbest bırakılan kişilerin tüm isimleri hemen açıklanmadı. Butyagin dışında karşı tarafa kimin teslim edildiği de netlik kazanmadı.
Polonyalı kökenli bir Belarus vatandaşı olan Poczobut, Mart 2021'de tutuklanmış ve 2023'te etnik düşmanlığı kışkırtma ile Belarus güvenliğini zayıflatma suçlamalarıyla sekiz yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Polonya bu suçlamaların haksız ve siyasi motivasyonlu olduğunu savunarak uzun süredir Poczobut'un serbest bırakılmasını talep ediyordu.
Tusk, sosyal medya platformu X'te şu mesajı paylaştı: "Andrzej Poczobut özgür! Polonyalı evine hoş geldin dostum."
Tusk, Poczobut'u "boyun eğmez" olarak nitelendirdi ve serbest bırakılmasının ardından yaptıkları ilk konuşmayı aktardı: "'Oraya (Belarus'a) geri dönebilecek miyim?' – ilk sözleri bunlardı. 'Sadece sen karar verirsin. Artık özgür bir insansın' diye yanıtladım."
Poczobut, Avrupa Birliği'nin 2025 Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü'nü almıştı. Bu ödül prestijli bir insan hakları ödülüdür.
Krakowlu Karmelit rahip Gawel, geçen yıl Belarus makamları tarafından casusluk suçlamasıyla gözaltına alınmıştı.
Polonya, Belarus Devlet Başkanı Alexander Lukashenko'nun muhaliflerine sığınak haline geldi. Rusya'nın 2022'deki tam ölçekli işgalinden bu yana Polonya, Ukrayna'nın en kararlı destekçilerinden biri olmaya devam ediyor. Minsk ise Rusya'nın başlıca müttefiki konumundadır.
Lukashenko son iki yılda yüzlerce mahkumu serbest bıraktı. Bu süreç, Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönmesi ve özel temsilcisi John Coale'ı müzakere için göndermesinin ardından hız kazandı. ABD ise karşılığında Belarus'a yönelik yaptırımları kaldırmaya başladı.
Coale, Salı günü Reuters'a verdiği demeçte önümüzdeki ay Belarus'tan daha fazla mahkumun serbest bırakılmasını beklediğini söyledi. Bu gerçekleşirse Minsk'e yönelik ek yaptırımların kaldırılmasının her zaman mümkün olduğunu ekledi.
İnsan hakları örgütleri, Belarus cezaevlerinde 830'dan fazla siyasi mahkumun hâlâ tutulduğunu bildiriyor.
Rus arkeolog Ukrayna tarafından aranıyordu. Rusya'nın FSB güvenlik servisi, devlet haber ajansı TASS aracılığıyla iki Rus vatandaşının takas kapsamında ülkeye döndüğünü açıkladı. Bunlardan biri, Aralık ayında Polonya'da tutuklanan Butyagin'di. Butyagin, Kırım'da izinsiz kazı yapma ve tarihi eserleri yağmalama suçlamasıyla Ukrayna'ya teslim edilecekti. Rusya, tutuklanmasına sert tepki göstermiş ve serbest bırakılmasını talep etmişti.
FSB, serbest bırakılan diğer Rus vatandaşının Moldova'nın ayrılıkçı bölgesi Transdinyester'de görev yapan bir Rus askerinin eşi olduğunu açıkladı. İki Rus vatandaşının, geçen yıl Rusya'ya gelen ve Rus güvenlik birimlerince tutuklanan iki Moldovalı casuyla takas edildiğini belirtti.
Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu X platformunda şunları yazdı: "Bugün iki Moldovalı vatandaşımızı Rusya'daki esaretten eve getiriyoruz. Bu, @realDonaldTrump ve ABD yönetimi ile Polonya ve Romanya'daki ortaklarımız olmadan mümkün olmazdı. Derinden minnettarız. Eve dönüyorlar!"
