Danimarka'da seçmenler salı günü sandık başına gitti. Yapılan anketler, Başbakan Mette Frederiksen'in ABD Başkanı Donald Trump'a karşı Grönland konusundaki kararlı duruşu sayesinde üçüncü dönemini kazanabileceğine işaret ediyor. Ancak hayat pahalılığı sorunları, Frederiksen'in solcu kimlik bilgisini zayıflattı.
Kamuoyu yoklamaları, Sosyal Demokratların İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en düşük oy oranına ulaşabileceğini gösteriyor. Birçok Danimarkalı, Frederiksen'i İskandinav refah modelini yeterince koruyamamakla suçluyor. Diğerleri ise yaklaşık yedi yıllık liderliğin ardından artan bir yorgunluğa dikkat çekiyor.
Frederiksen (48), Ekim'deki son tarihten aylar önce erken seçim çağrısı yaptı. Gözlemciler bu kararı, Trump'ın Grönland üzerinde kontrol kurma söylemini Ocak ayında yoğunlaştırması ve askeri güç kullanmayı dışlamaması sonrasında artan popülaritesinden yararlanma girişimi olarak değerlendirdi.
Ancak Grönland meselesi o günden bu yana daha sakin bir diplomatik mecraya taşındı. Gündemin yerini servet vergisi önerisi ve göç tartışmaları gibi iç politika konuları aldı.
Buna rağmen Frederiksen, seçim kampanyasını deneyimli ve sınanmış liderlik becerileri üzerine kurdu. 6 milyonluk ülkenin Washington ile karmaşık ilişkisini ve Avrupa'nın Rusya'nın Ukrayna savaşına verdiği yanıtı yönetebileceğini vaat etti.
Frederiksen, yakın tarihli bir kampanya etkinliğinde şunları söyledi: "Bazen biraz dobra konuştuğumu biliyorum. Ama içinde yaşadığımız dönem düşünüldüğünde, yanlış anlaşılmayacak bazı şeylerin olması belki de çok iyi: Rusya'nın kazanmasına izin verilmemeli ve Grönland satılık değil."
2019'dan bu yana Danimarka'yı yöneten Frederiksen, 40 yılı aşkın süredir ilk kez sol-sağ ayrımını aşan bir koalisyon kurmuştu. Ancak mevcut koalisyonunun parlamento çoğunluğunu kaybedeceği öngörülüyor.
Siyaset analisti Hans Engell, "Bu seçim büyük ölçüde Mette Frederiksen hakkında" dedi ve bazı seçmenlerin onu kriz döneminin doğru lideri olarak görürken diğerlerinin aşırı otoriter bulduğunu ekledi.
Sert sığınma reformlarıyla soldaki bazı seçmenleri uzaklaştıran Sosyal Demokratlar, Grönland krizinin ardından anketlerde toparlandı. Aralık ayındaki yüzde 17 seviyesinden yaklaşık yüzde 21'e yükseldi.
Ancak sol bloğun, Danimarka'nın 179 sandalyeli parlamentosu Folketing'de çoğunluk için gereken 90 sandalyeye ulaşamayacağı ve yaklaşık 85 sandalyede kalacağı tahmin ediliyor.
Buna karşın sol müttefiklerinin sağlam durması ve sağ bloğun bölünmüş olması nedeniyle Frederiksen, partilerin daha geleneksel sol-sağ çizgisinde yeniden konumlanmasıyla birlikte hükümeti kurma yarışında favori olmaya devam ediyor.
Kampanyanın öne çıkan konuları arasında Frederiksen'in eğitim ve refah yatırımlarını finanse etmek için servet vergisini yeniden getirme önerisi yer alıyor. Bu hamle, sola doğru bir kayışın sinyali olarak değerlendiriliyor.
Danimarka'nın parlamenter sisteminde hükümetin çoğunluğa sahip olması gerekmez; yalnızca aleyhine bir çoğunluk olmaması yeterlidir.
Sağ bloğu, Liberal Parti'den Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen yönetiyor. Ancak seçimin kaderini eski Başbakan ve şu anki Dışişleri Bakanı, merkez siyasetçi Lars Løkke Rasmussen'in tavrı belirleyebilir. Rasmussen, liderliğini yaptığı Ilımlılar Partisi ile kilit belirleyici rol üstlenecek konumda.
Rasmussen'in Frederiksen'in bloğuyla mı yoksa sağ eğilimli bir koalisyonla mı hizalanacağı, bir sonraki hükümetin şekillenmesinde belirleyici olacak.
Seçimde toplam 12 parti yarışıyor. Bunlara ek olarak Grönland ve Faroe Adaları'ndan adaylara ayrılan dört sandalye de sonucu belirleyici olabilir.
Gözlemciler ayrıca devasa Arktik adasındaki oy sonuçlarını yakından takip ediyor. Nuuk'taki yönetim koalisyonunun dağılıp dağılmayacağına dair işaretler aranıyor. Danimarka'nın ABD ve Grönland yetkilileriyle gelecek politikalar hakkında görüşmeler yürüttüğü bu dönemde bu durum ciddi bir sorun yaratabilir.
Oy kullanma yerel saatle 08.00'de (TSİ 10.00) başladı. Sandıklar saat 20.00'de kapanacak ve hemen ardından sandık çıkış anketleri açıklanacak.
