Kıbrıs bankacılık sektörü, 2026 sonbaharında kitlesel yeniden yapılandırmaların ve kredi sözleşmelerinin koşullarının yeniden müzakere edildiği bir alana dönüşüyor. Merkez Bankası'nın 3 Kasım'da açıkladığı ve Eylül 2026'ya ilişkin verileri kritik bir gerçeği ortaya koyuyor: bankalardaki her üç eurodan biri kredi yeniden yapılandırması.
Bankacılık faaliyetinin büyük bölümü piyasaya yeni para girişi değil, borçluların ve işletmelerin artan borçlanma maliyetine dayanabilmek için mevcut kredilerini değiştirme mücadelesi. Resmi verilerin incelenmesi, yeniden yapılandırmaların ekonomi için temel bir “nefes alma” aracı haline geldiğini ve bu dalgaya işletmelerin öncülük ettiğini gösteriyor.
Verilere göre toplam kredi sözleşmesi hacmi 896,8 milyon euro, net yeni kredilerin (yeni para) tutarı 596,2 milyon euro, yeniden yapılandırmaların büyüklüğü ise 300,6 milyon euro. Bu da ayın toplam bankacılık faaliyetinin yüzde 33,5'inin, vadesi uzatılan, faiz oranı değiştirilen ya da yeniden müzakere edilen kredilerle ilgili olduğu anlamına geliyor. Amaç, bu kredileri borçlular için yeniden sürdürülebilir hale getirmek.
Yeniden yapılandırma ihtiyacı tüm kredi kategorilerinde aynı değil. En büyük yükü iş dünyası taşıyor. Özellikle büyük şirketler (1 milyon euronun üzerinde kredisi olanlar) eski borçlarını toplu halde yeniden yapılandırdı. Verilere göre bu kategorideki toplam kredi hacmi 635,7 milyon euro; bunun 376,7 milyon euro'su net yeni kredi, 259,0 milyon euro'su ise yeniden yapılandırma. Rakamlar, büyük işletme sözleşmelerinin yüzde 40,7'sinin yeniden yapılandırmalardan oluştuğunu gösteriyor. İşletmeler bankalara koştu; çünkü bu kategorinin faiz oranı Eylül ayında yüzde 4,40'a keskin bir sıçrama yaptı. Önceki ay bu oran yüzde 3,67 idi.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler (1 milyon euroya kadar kredisi olanlar) 11,2 milyon euro tutarında yeniden yapılandırma kaydetti. Toplam sözleşme 56,6 milyon euro, net kredi ise 45,4 milyon euro olarak hesaplandı. Bu kategoride faiz oranı yüzde 4,76'ya kadar baskı altında. Tüketici kredilerinde ise yalnızca 1,5 milyon euro yeniden yapılandırmaya gitti; bu kategorinin faiz oranı yüzde 6,45'e geriledi.
Hanehalkında yeniden yapılandırma ihtiyacı belirgin şekilde daha düşük, çünkü bireyler baştan farklı bir savunma stratejisi seçiyor. Eylül sonu itibarıyla toplam kredi hacmi 163,7 milyon euroydu. Bunun 135,1 milyon euro'su net yeni kredi, 28,6 milyon euro'su ise yeniden yapılandırma hacmiydi; bu da toplamın yüzde 17,4'üne karşılık geliyor. Bir kez daha belirtmekte fayda var: Kıbrıslılar eski kredileri yeniden yapılandırmak yerine değişken faizli riskten uzak duruyor. Yeni konut kredilerinin yüzde 90,2'si artık sabit faizle veriliyor. Bu tercihte, ortalama konut kredisi faizinin yüzde 3,88'e gerilemesi de rol oynuyor.
Bankaların yeniden yapılandırmaya gitmesini kolaylaştıran temel etken ise fazla likidite. Kıbrıs bankalarının Likidite Karşılama Oranı (LCR) yüzde 305 gibi olağanüstü bir seviyede; Avrupa medyanı ise yüzde 182. Bu bolluk, bankaların acil nakde dönüşüm baskısı altında olmadığı anlamına geliyor.
