Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Perşembe günü yaptığı açıklamada, Olimpiyat Oyunları'ndaki kadın kategorisi yarışmalarına yalnızca biyolojik kadın sporcuların katılabileceğini duyurdu. Sporcuların cinsiyeti, tek seferlik bir gen tarama testiyle belirlenecek.
Yeni kurallar, transgender sporcuların Olimpiyatlarda kadın kategorisinde yarışmasını fiilen engelliyor. Bu sporcular daha önce kendi federasyonlarından onay aldıktan sonra Oyunlara katılabiliyordu.
IOC, 18 aylık bir istişare sürecinin ardından Olimpiyat Oyunları, Gençlik Olimpiyatları ve Oyunlara yönelik eleme müsabakaları için yeni politikasını açıkladı. Yıllarca süren parçalı düzenlemelerin büyük tartışmalara yol açmasının ardından, bu politikanın uluslararası spor federasyonları tarafından benimsenmesi ve kadın elit sporlarında evrensel bir kural haline gelmesi bekleniyor.
LA2028 Olimpiyatları'ndan itibaren kadın kategorisinde yarışmak isteyen tüm sporcular, katılım uygunluğunu belirlemek için SRY gen testinden geçmek zorunda olacak.
IOC açıklamasında şunları belirtti: "Bilimsel kanıtlara dayanarak IOC, SRY geninin yaşam boyunca sabit olduğunu ve bir sporcunun erkek cinsiyet gelişimi yaşadığına dair son derece doğru bir kanıt teşkil ettiğini değerlendirmektedir."
IOC, taramanın tükürük, yanak sürüntüsü veya kan örneği yoluyla yapılacağını ve diğer yöntemlere kıyasla invaziv olmadığını açıkladı. Test, sporcunun kariyeri boyunca yalnızca bir kez uygulanacak. SRY, "cinsiyet belirleyici bölge Y geni" anlamına geliyor.
Olimpiyat kuruluşu, transgender katılımı konusunda uzun süre evrensel bir kural uygulamaktan kaçınmış ve 2021'de uluslararası federasyonlara kendi kurallarını oluşturmaları talimatını vermişti.
Yeni IOC Başkanı Kirsty Coventry, geçen yıl Haziran'da göreve gelmesinin ardından tutum değiştirerek kuruluşunun birleşik bir yaklaşım için öncülük edeceğini söyledi.
Coventry şunları söyledi: "Olimpiyat Oyunları'nda en küçük farklar bile zafer ile yenilgi arasındaki farkı belirleyebilir. Biyolojik erkeklerin kadın kategorisinde yarışmasının adil olmayacağı kesinlikle açıktır. Üstelik bazı sporlarda bu güvenli de olmaz."
Coventry basın toplantısında ekledi: "Bu politikanın temelde bilime dayandığına ve tıp uzmanları tarafından yönlendirildiğine gerçekten inanıyorum. Bu konunun hassas olduğunu biliyoruz."
"Oyun alanında güvenlik ve adalet. Sporda görmek istediğimiz şeylerden biri, oyun alanındaki herkesin adil ve eşit muamele görmesidir. Bu konu hakkında güçlü hissetmemin iki kişisel nedeni bunlar."
Fransız Olimpiyat Komitesi karara şu açıklamayla tepki gösterdi: "Bahsedilen SRY testleri, etkilenen herkes için ciddi etik ve bilimsel endişeler doğuruyor. Özellikle Fransa'da, bu tür testlerin uygulanması biyoetik yasaları ve medeni kanunla çelişecektir; bu yasalar şu anda laboratuvarlarda bu testlerin yapılmasını yasaklamaktadır."
Yeni kuralların geriye dönük etkisi yoktur ve amatör sporları etkilememektedir.
NADİR İSTİSNALAR
IOC, nadir cinsiyet gelişimi vakalarında istisnalar olacağını belirtti.
IOC açıklamasında şunları söyledi: "Tam Androjen Duyarsızlık Sendromu (CAIS) tanısı alan veya testosteronun anabolik ve/veya performans artırıcı etkilerinden yararlanmayan diğer nadir cinsiyet gelişimi farklılıkları bulunan sporcuların istisnası dışında, SRY-pozitif tarama sonucu olan hiçbir sporcu IOC etkinliklerinde kadın kategorisinde yarışmaya uygun değildir."
SRY-pozitif tarama sonucu olan sporcular, uygun oldukları diğer tüm sınıflarda yarışmaya devam edebilecek. IOC, "Örneğin, herhangi bir erkek kategorisinde, karma kategorideki erkek kotasında ve açık kategorilerde yarışabilirler" dedi.
Paris 2024 Olimpiyatları, kadın kategorisinde yarışan ve kendi sıkletlerinde altın madalya kazanan iki boksör nedeniyle büyük bir cinsiyet tartışmasıyla sarsılmıştı. Her iki sporcu da bir yıl önce uluslararası federasyonları tarafından cinsiyet uygunluk testi nedeniyle dünya şampiyonasından men edilmişti.
FEDERASYON KURALLARI
Atletizm, yüzme ve ragbi birliği dahil bazı federasyonlar, erkek ergenliğinden geçmiş sporcuların kadınlar sınıfında yarışmasını yasaklayan kendi kurallarını çoktan oluşturmuştu. Ancak birçok küçük federasyon, bu konudaki düzenlemelerini henüz tamamlamamıştı.
Dünya Atletizm Federasyonu, cinsiyet testini benimseyen spor kuruluşları arasında yer alıyor. Federasyon, geçen yılki Tokyo Dünya Şampiyonası öncesinde tüm kadın sporcular için yanak sürüntüsüyle yapılan tek seferlik SRY gen testini uygulamaya koymuştu.
Ancak IOC'nin politika duyurusundan önce bile insan hakları ve spor savunuculuğu grupları her türlü cinsiyet testine karşı çıkışlarını dile getirmişti.
LGBTQ+ hakları kuruluşları federasyonu ILGA'nın Dünya Eş Genel Sekreteri Kimberly Frost, IOC duyurusunun ardından şunları söyledi: "Spor, mükemmelliğin, saygının ve kapsayıcılığın buluştuğu yerdir. Ancak IOC bunun yerine, sadece sevdiği oyunu oynamak isteyen her kadının bedeni üzerinde daha fazla inceleme yaratmayı tercih etti — Olimpiyatlardan başlayarak her oyun alanına yayılacak şekilde. Bu nasıl bir koruma?"
Açıkça transgender olduğunu belirten çok az sayıda sporcu Oyunlara katılmıştır. Yeni Zelandalı Laurel Hubbard, 2021 Tokyo Olimpiyatları'na katıldığında doğumda atanan cinsiyetinden farklı bir kategoride yarışan ilk sporcu olmuştu.
Los Angeles 2028 Yaz Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmaya hazırlanan ABD'de Başkan Donald Trump, geçen yıl transgender sporcuların okul, üniversite ve profesyonel kadın kategorisinde yarışmasını yasakladı. Trump, Şubat 2025'te imzaladığı "Erkekleri Kadın Sporlarından Uzak Tutma" kararnamesiyle LA Oyunları'nda transgender sporcuların yarışmasına izin vermeyeceğini belirtmişti.
