İran ve İsrail salı günü karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Tahran, ABD Başkanı Donald Trump'ın taleplerini kabul etmesi ya da "yok edilmesi" için koyduğu son tarihin arifesinde Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı ve ateşkes anlaşmasını kabul etmeyi açıkça reddetti.
İran, Pakistan aracılığıyla sunulan ABD teklifini reddetti. Teklif, derhal ateşkes ilan edilmesini, boğazdaki fiili ablukasının kaldırılmasını ve ardından 15-20 gün içinde kapsamlı bir barış anlaşması için müzakerelere başlanmasını öngörüyordu.
İran'ın yanıtı 10 maddeden oluşuyor. Resmi İRNA haber ajansının bildirdiğine göre bu maddeler arasında bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş protokolü oluşturulması, yaptırımların kaldırılması ve yeniden yapılanma yer alıyor.
Trump pazartesi günü şu ifadeleri kullandı: "Tüm ülke bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gecesi olabilir." Tahran son tarihten önce anlaşmayı kabul etmezse İran'ın enerji santrallerini ve altyapısını yok edeceğini söyledi.
Trump, anlaşma olmazsa "İran'daki her köprünün yerle bir edileceğini" ve "her enerji santralinin çarşamba gece yarısına kadar (EDT) işlemez hale getirileceğini, yakılacağını, patlatılacağını ve bir daha asla kullanılamayacağını" belirtti.
Çatışmalar Hız Kesmeden Devam Ediyor
İsrail ordusu salı günü erken saatlerde Tahran ve diğer bölgelerdeki İran hükümet altyapısını hedef alan bir dizi hava saldırısını tamamladığını açıkladı. Ordu ayrıca İran'dan fırlatılan füzeleri durdurmak için hava savunma sistemlerini faaliyete geçirdiğini bildirdi.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ülkenin doğu bölgesine yönelik balistik füzelerin önlendiğini ve enkaz parçalarının enerji tesislerinin yakınına düştüğünü açıkladı. Bakanlık, füzeleri kimin fırlattığını belirtmedi.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı savaş başlatmasından bu yana Suudi Arabistan yüzlerce İran füzesi ve insansız hava aracının hedefi oldu. Yetkililere göre bunların büyük çoğunluğu önlendi.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn salı günü eş zamanlı olarak kamu güvenliği uyarıları yayımladı.
Trump, İran'ın enerji santrallerini yok etme sözünün savaş suçu teşkil edip etmeyeceğine ilişkin soruları "hiç endişeli değilim" diyerek geçiştirdi. "Umarım bunu yapmak zorunda kalmam" dedi.
İran'ın Birleşmiş Milletler temsilcisi pazartesi günü Trump'ın saldırı tehdidinin "terorizme doğrudan teşvik ve uluslararası hukuk kapsamında savaş suçu işleme niyetinin açık kanıtı" olduğunu söyledi.
İran Spor Bakan Yardımcısı Alireza Rahimi, sanatçıları ve sporcuları salı günü ülke genelindeki enerji santrallerinin etrafında insan zinciri oluşturmaya çağırdı. İran'ın üst düzey askeri komutanlığı ise Trump'ın "hayal dünyasında yaşadığını" belirtti.
Yarı resmi Mehr haber ajansına göre, ABD-İsrail tarafından atılan bir mermi salı günü İran başkentinin merkezindeki bir sinagogu ağır hasar verdi.
Hürmüz Boğazı'nda Kritik Tıkanma
Trump'ın son tarihi yaklaşırken ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için gözle görülür bir umut bulunmazken petrol fiyatları salı günü varil başına yaklaşık 110 dolar seviyesinde seyretti. Boğaz, küresel petrol geçişi için kritik bir darboğaz niteliği taşıyor ve dünya genelinde enflasyon kaygılarını artırıyor.
İran, dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Boğaz, Tahran'ın vazgeçmekte isteksiz olduğu güçlü bir pazarlık kozu haline geldi.
Brent ham petrol vadeli işlemleri yüzde 0,4 artışla varil başına 110,19 dolara yükselirken, ABD West Texas Intermediate ham petrol vadeli işlemleri yüzde 0,8 artışla 113,31 dolara çıktı.
İran, Trump'ın çatışmanın başında öngördüğünden daha zorlu bir rakip olduğunu kanıtladı. Trump, savaşın İran'ın nükleer silah yapmasını ve bu silahları taşıyacak füze geliştirmesini engellemek amacıyla başlatıldığını söylemişti. Bu durum Trump'ı siyasi bir krizin eşiğine getirdi.
Çatışma başladığından bu yana 13 ABD askeri hayatını kaybetti. Cuma günü bir ABD F-15E savaş uçağının düşürülmesi ve iki pilottan birinin İran toprakları içinde mahsur kalması Trump'ı daha da zor bir duruma soktu.
ABD komandolarının mahsur kalan silah uzmanı subayı kurtarmak için düzenlediği operasyon, Trump için yıkıcı olabilecek siyasi krizin daha da tırmanmasını önlemeye yardımcı oldu.
Savaşta Orta Doğu genelinde binlerce kişi hayatını kaybetti. ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA'ya göre İran'da 3.546 kişi öldü. İsrail'in İran destekli Hizbullah milislerini hedef aldığı Lübnan'da ise yaklaşık 1.500 kişi yaşamını yitirdi.
