İran, ABD'nin kara harekatına hazırlandığını iddia ederek buna karşılık vermeye hazır olduğunu açıkladı. Washington, bir yandan müzakere arayışı sürdürürken, bölgesel güçler savaşı sona erdirmek için Pakistan'da bir araya geldi.
Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır dışişleri bakanları, bir aydır süren ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşını durdurmak amacıyla İslamabad'da toplandı. Savaş, binlerce insanın hayatını kaybetmesine ve küresel enerji arzında tarihin en büyük kesintisine yol açtı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'nin müzakere mesajları gönderirken gizlice kara kuvvetlerini bölgeye göndermeyi planladığını iddia etti. Kalibaf, ABD askerleri konuşlandırılırsa İran'ın karşılık vermeye hazır olduğunu belirtti.
Kalibaf, ulusa sesleniş mesajında "Amerikalılar İran'ın teslim olmasını istediği sürece yanıtımız şudur: Aşağılanmayı asla kabul etmeyeceğiz" dedi.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, Orta Doğu geneline yayıldı. Yemen'deki İran yanlısı Husiler, çatışmanın başlangıcından bu yana İsrail'e ilk saldırılarını cumartesi günü gerçekleştirdi.
Bu saldırılar, küresel deniz taşımacılığı için yeni bir tehdit oluşturuyor. Daha önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı fiilen kapanmış durumda ve deniz taşımacılığı ciddi darbe almış bulunuyor.
ABD Deniz Piyadeleri Orta Doğu'ya Ulaşmaya Başladı
Washington, binlerce deniz piyadesini Orta Doğu'ya sevk etti. İlk birlik cuma günü bir amfibik hücum gemisiyle bölgeye ulaştı.
Washington Post'un ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre Pentagon, İran'da haftalarca sürecek kara operasyonları için hazırlık yapıyor. Bu operasyonlar Özel Kuvvetler ve konvansiyonel piyade birlikleriyle yapılacak baskınları içerebilir.
Gazeteye göre Başkan Donald Trump'ın kara birliklerinin konuşlandırılmasını onaylayıp onaylamayacağı belirsizliğini koruyor.
Reuters daha önce Pentagon'un kara kuvvetlerini içerebilecek askeri seçenekleri değerlendirdiğini bildirmişti.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin hedeflerine kara birlikleri olmadan ulaşabileceğini ancak Trump'a "azami" esneklik sağlamak için bölgeye kuvvet konuşlandırıldığını söyledi.
Pakistan'daki Görüşmeler
Washington ile Tahran arasında potansiyel arabulucu konumundaki Pakistan, pazar günkü görüşmelere ev sahipliği yaptı. Başbakan Şahbaz Şerif bir gün önce İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefonda görüşmüştü.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, dörtlü istişareler öncesinde Türk ve Mısırlı mevkidaşlarıyla İslamabad'da ayrı ayrı ikili görüşmeler yaptı.
Eş zamanlı olarak askeri düzeyde temaslar da sürüyor. Konuya yakın bir kaynak, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile düzenli temas halinde olduğunu belirtti.
Ayrı bir Türk kaynağı, Ankara'nın diğer ülkelerle birlikte Hürmüz Boğazı'nı açmaya yönelik bir teklif üzerinde çalıştığını söyledi. Bu adım, kapsamlı bir gerilimin azaltılması için gerekli görülüyor.
Bir başka diplomatik kaynak, Türkiye'nin önceliğinin ateşkes sağlamak olduğunu belirtti. Kaynak, "Gemilerin güvenli geçişinin sağlanması bu bağlamda önemli bir güven artırıcı adım olabilir" dedi.
ABD, geçen hafta İran'a 15 maddelik bir ateşkes planı sunduğunu açıklamıştı. Plan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programının kısıtlanmasını öneriyordu. Ancak Tahran bu listeyi reddederek kendi önerilerini sundu.
İsrail, İran Genelinde Düzinelerce Hedefi Vurdu
Savaşa müzakere yoluyla son bulma çabaları yavaş ilerlerken, İsrail ordusu İran'a yönelik amansız hava saldırılarını sürdürdü. İsrail, pazar günü yaptığı açıklamada bir gün önce Tahran'ın silah üretim altyapısını hedef aldığını ve düzinelerce depolama ile üretim tesisini vurduğunu bildirdi.
İran devlet medyasına göre güneydeki Bender-i Hamir liman kentinde bir iskeleye düzenlenen saldırıda beş kişi hayatını kaybetti ve iki gemi imha edildi.
İsrail ayrıca İran destekli Hizbullah'a yönelik operasyonları kapsamında Lübnan'daki hedefleri de vurdu. Lübnan'ın El Menar TV'sinin haberine göre bir medya aracına düzenlenen saldırıda üç Lübnanlı gazeteci ve bir Lübnanlı asker hayatını kaybetti.
İsrail ordusu, gazetecilerden birinin Hizbullah istihbarat birimine mensup olduğunu ve İsrail askerlerinin konumlarını ifşa ettiğini iddia etti. Pazar sabahı erken saatlerde ise bir İsrail askerinin Lübnan'daki çatışmalarda hayatını kaybettiği açıklandı.
Yarı resmi Mehr haber ajansının bildirdiğine göre İsrail, pazar günü Tahran'da Katar'ın El Arabi TV kanalının bulunduğu binayı vurdu. Görüntülerde hasarlı çok katlı bir yapıdan iş makinesiyle enkaz kaldırıldığı görülüyor.
Husi Saldırıları Deniz Taşımacılığı Risklerini Artırdı
İran, İsrail ve birkaç Körfez ülkesine yönelik saldırılarını sürdürdü. Güvenlik kaynaklarına göre pazar sabahı erken saatlerde Erbil'de Irak Kürdistan bölgesinin iktidar partisi liderinin konutu yakınında hava savunma sistemleri bir insansız hava aracını düşürdü.
Kaynaklar, bir gün önce de Irak Kürdistan bölgesi cumhurbaşkanının evinin insansız hava aracı saldırısıyla hedef alındığını belirtti.
Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla birlikte, Husilerin devreye girmesinin ardından Arap Yarımadası çevresindeki ve Kızıldeniz'deki deniz yolları konusunda da ciddi endişeler oluştu.
Husiler başlangıçta İsrail'i hedef almıştı, ancak Gazze savaşı sırasında Süveyş Kanalı'na açılan kritik deniz geçidi Babülmendep Boğazı'ndaki gemileri de vurmuşlardı. Analistler, burada yenilenen saldırıların dünya ekonomisi üzerindeki baskıyı daha da artıracağını belirtiyor.
Kasım ayındaki ABD ara seçimleri yaklaşırken, giderek daha popüler olmayan savaş Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi'ni olumsuz etkiliyor. Göstericiler cumartesi günü ABD genelinde sokaklara çıkarak savaşı protesto etti.
Trump, İran Hürmüz Boğazı'nı açmazsa İran'ın enerji santralleri ve diğer enerji altyapısını vurmakla tehdit etti, ancak verdiği süreyi 10 gün uzattı.
İran'ın gemilere yönelik tehditleri, petrol tankerlerinin büyük çoğunluğunun boğazı kullanmasını engelledi. Pakistan Dışişleri Bakanı Dar, İran'ın günde iki geminin geçişine izin vererek 20 Pakistan bayraklı geminin boğazdan geçmesini kabul ettiğini açıkladı.
