İran, ABD'nin olası bir kara saldırısına karşılık vermeye hazır olduğunu açıkladı. Tahran, Washington'u bir yandan müzakere arayışı sürdürürken diğer yandan gizlice kara harekatı planladığıyla suçladı. Aynı saatlerde bölgesel güçler, savaşı sona erdirmek için Pakistan'da bir araya geldi.
Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır dışişleri bakanları, bir aydır süren ABD-İsrail savaşını görüşmek üzere İslamabad'da toplandı. Savaş binlerce kişinin ölümüne ve küresel enerji arzında tarihin en büyük kesintisine yol açtı.
İran Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf, ABD'nin müzakere mesajları gönderirken gizlice kara kuvvetlerini sevk etmeyi planladığını iddia etti. ABD askerleri konuşlanırsa İran'ın karşılık vermeye hazır olduğunu belirtti.
Qalibaf, ulusa sesleniş mesajında "Amerikalılar İran'ın teslim olmasını istedikçe bizim yanıtımız şudur: Aşağılanmayı asla kabul etmeyeceğiz" dedi.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş Orta Doğu geneline yayıldı. Yemen'deki İran destekli Husiler, çatışmanın başlangıcından bu yana İsrail'e ilk saldırılarını Cumartesi günü gerçekleştirdi.
Bu saldırılar, halihazırda Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla sarsılan küresel deniz taşımacılığı için yeni bir tehdit oluşturuyor. Boğaz, daha önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yoluydu.
Washington, Orta Doğu'ya binlerce deniz piyadesi sevk etti. İlk birlik Cuma günü bir amfibi saldırı gemisiyle bölgeye ulaştı.
Washington Post, Pentagon'un İran'da haftalarca sürecek kara operasyonları hazırladığını aktardı. Bu operasyonlar özel kuvvetler ve konvansiyonel piyade birliklerinin baskınlarını kapsayabilir.
Ancak Başkan Trump'ın kara kuvveti konuşlandırma planlarını onaylayıp onaylamayacağı belirsizliğini koruyor.
Reuters da Pentagon'un kara kuvvetleri seçeneğini değerlendirdiğini daha önce bildirmişti.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin hedeflerine kara kuvveti olmadan ulaşabileceğini söyledi. Ancak Trump'a "maksimum esneklik" sağlamak için bölgeye asker sevkiyatının sürdüğünü belirtti.
Washington ile Tahran arasında potansiyel arabulucu konumundaki Pakistan, Pazar günkü görüşmelere ev sahipliği yaptı. Başbakan Shehbaz Sharif bir gün önce İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian ile telefonda görüşmüştü.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, dörtlü istişareler öncesinde Türk ve Mısırlı mevkidaşlarıyla ayrı ayrı ikili görüşmeler gerçekleştirdi.
Eş zamanlı olarak askeri düzeyde temaslar da sürüyor. Konuya yakın bir kaynak, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile düzenli temas halinde olduğunu aktardı.
Ayrı bir Türk kaynağı, Ankara'nın diğer ülkelerle birlikte Hürmüz Boğazı'nı açmak için bir teklif üzerinde çalıştığını belirtti. Bu adım, daha geniş çaplı bir gerilim azaltma için gerekli görülüyor.
Bir başka diplomatik kaynak, Türkiye'nin önceliğinin ateşkes sağlamak olduğunu söyledi. Kaynak, "Gemilerin güvenli geçişini sağlamak bu bağlamda önemli bir güven artırıcı önlem olabilir" dedi.
ABD, geçen hafta İran'a 15 maddelik bir ateşkes planı sunmuştu. Plan, su yolunun yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programının kısıtlanmasını içeriyordu. Ancak Tahran bu listeyi reddetti ve kendi önerilerini sundu.
Müzakere çabaları yavaş ilerlerken İsrail, İran'a yönelik amansız hava saldırılarını sürdürdü. İsrail ordusu Pazar günü Tahran'ın silah üretim altyapısını hedef aldığını ve bir gün önce onlarca depolama ve üretim tesisini vurduğunu açıkladı.
Güney liman kenti Bandar-e-Khamir'de bir iskeleye düzenlenen saldırıda beş kişi hayatını kaybetti ve iki gemi imha edildi.
İsrail, İran destekli Hizbullah'a yönelik operasyonları kapsamında Lübnan'daki hedefleri de vurdu. Al Manar TV'nin haberine göre bir medya aracına düzenlenen saldırıda üç Lübnanlı gazeteci ve bir Lübnanlı asker öldü.
İsrail ordusu, gazetecilerden birinin Hizbullah istihbarat birimine mensup olduğunu ve İsrail askerlerinin konumlarını raporladığını iddia etti. Pazar sabahı erken saatlerde Lübnan'daki çatışmalarda bir İsrail askerinin hayatını kaybettiği açıklandı.
Yarı resmi Mehr haber ajansının bildirdiğine göre İsrail, Pazar günü Tahran'da Katar'ın Al-Araby TV'sine ait binayı vurdu. Görüntülerde hasarlı çok katlı bir yapıdan iş makinesiyle enkaz kaldırıldığı görüldü.
İran da İsrail ve birçok Körfez ülkesine saldırılarını sürdürdü. Güvenlik kaynakları, Pazar sabahı erken saatlerde Erbil'de Irak Kürt iktidar partisi liderinin konutu yakınında bir insansız hava aracının hava savunması tarafından düşürüldüğünü bildirdi.
Kaynaklar, bir gün önce de başka bir drone saldırısının Irak Kürdistan bölgesi başkanının evini hedef aldığını aktardı.
Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olmasıyla birlikte, Husiler'in devreye girmesinin ardından Arap Yarımadası çevresindeki ve Kızıldeniz'deki deniz yollarına ilişkin de endişeler artıyor.
Husiler başlangıçta İsrail'i hedef almıştı ancak Gazze savaşı sırasında Süveyş Kanalı'na açılan kritik deniz geçidi Bab el-Mandeb Boğazı'ndaki gemileri de vurmuştu. Analistler, yenilenen saldırıların dünya ekonomisi üzerindeki baskıyı daha da artıracağını söylüyor.
Kasım ayında yapılacak ABD ara seçimleri yaklaşırken savaş, Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi üzerinde baskı oluşturuyor. Cumartesi günü ABD genelinde çatışmaya karşı protestolar düzenlendi.
Trump, İran Hürmüz Boğazı'nı açmazsa elektrik santralleri ve diğer enerji altyapısını vurmakla tehdit etti. Ancak verdiği süreyi 10 gün uzattı.
İran'ın gemilere yönelik tehditleri, petrol tankerlerinin büyük çoğunluğunu boğazdan geçmekten alıkoyuyor. Pakistan Dışişleri Bakanı Dar, İran'ın günde iki gemiye geçiş izni vererek toplam 20 Pakistan bayraklı geminin boğazdan geçmesini kabul ettiğini açıkladı.
