İran, Lübnanlı müttefiki Hizbullah'a desteğini yineledi ve İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesini talep etti. Bu gelişme, ABD ile İran arasındaki geniş kapsamlı çatışmayı sona erdirmeye yönelik geçici anlaşmanın önündeki engelleri gözler önüne serdi.
İran, dördüncü ayına giren bölgesel savaşı çözmek ve Hürmüz Boğazı'ndan deniz taşımacılığını yeniden başlatmak için Washington ile yapılacak herhangi bir barış anlaşmasının ön koşulu olarak İsrail-Hizbullah ateşkesini öne sürdü.
Hizbullah ile İsrail arasındaki son çatışma turu, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılar başlatmasından iki gün sonra Mart ayı başında patlak verdi. Hizbullah, eylemlerinin Tahran'a destek amaçlı olduğunu açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, perşembe günü geç saatlerde Lübnan televizyon kanalı Al Mayadeen'e verdiği demeçte, "Bu savaş ancak Lübnan'da da sona erdiğinde bitecek" dedi.
Erakçi, "Lübnan'a yönelik savaşın sona ermesine, İsrail kuvvetlerinin işgal ettikleri topraklardan çekilmesi de eşlik etmelidir" ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, Hizbullah lideri Naim Kasım'ın Lübnan'daki çatışmaları durdurmak için ABD'nin arabuluculuğunda İsrail ve Lübnan hükümeti arasında varılan anlaşmayı reddetmesinin ardından geldi. Anlaşma İsrail'in çekilmesini öngörmüyordu ve Hizbullah müzakerelere taraf değildi.
İsrail, Güney Lübnan'daki saldırılarını sürdürdü ve ABD ile artan gerilime rağmen kuvvetlerinin ülkeden çekilmeyeceğini veya operasyonları durdurmayacağını açıkladı.
Hizbullah cuma günü Güney Lübnan'da İsrail askerlerine yönelik iki saldırı gerçekleştirdiğini duyurdu. Saldırılardan biri, yakın zamanda ele geçirilen Beaufort Kalesi yakınında yapıldı. Lübnan güvenlik birimleri ise İsrail hava saldırılarının Güney Lübnan'ın çeşitli kasabalarını vurduğunu açıkladı.
ATEŞKESLERE RAĞMEN BÖLGEDE ÇATIŞMALAR ŞİDDETLENİYOR
İran lideri Hamaney'in danışmanı Mohsen Rezai, Hizbullah'ın "son savaşta büyük fedakarlıklar yaptığını ve müttefikimiz olduğunu" belirtti. Rezai, "Bu nedenle Hizbullah'ı destekliyoruz ve ona karşı yükümlülüklerimize bağlı kalmaya devam ediyoruz" dedi.
Yarı resmi Mehr haber ajansına yansıyan açıklamalarında Rezai, İsrail'i Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yönelik saldırıları yeniden başlatma tehditlerini hayata geçirmemesi konusunda uyardı.
"Bu uğursuz rejimi Lübnan'ı terk etmesi için bir kez daha uyarıyoruz. Bilmeliler ki Lübnan, herhangi bir anlaşmanın ve ateşkesin ayrılmaz bir parçası olacaktır."
Lübnan parlamento başkanı ve Hizbullah müttefiki Nebih Berri cuma günü yaptığı açıklamada, İsrail askerlerinin işgal ettikleri topraklardan eş zamanlı olarak çekilmesi halinde İran destekli grubun Güney Lübnan'dan çekilmesini kabul edeceğini belirtti.
Washington'da Başkan Donald Trump, gazetecilere Lübnan'da ilerleme kaydedildiğine inandığını ve ülkenin barışı hak ettiğini söyledi.
Lübnan'ın yanı sıra Gazze, Kuzey İsrail ve Kuveyt sakinleri de ABD'nin arabuluculuğunda yapılan ateşkeslere rağmen bu hafta ateş altında kaldı. Trump bu ateşkeslerin çatışmaların tamamen durması yerine "daha ılımlı bir şekilde ateş edilmesini" içerdiğini söyledi.
Cuma günü İran donanması, "deniz haydutluğu, taciz ve ticari gemiler ile petrol tankerlerinin kaçırılmasına karşı koymak" amacıyla Umman Körfezi'nde ABD destroyerlerine uyarı ateşi açtığını duyurdu. Daha önce ABD kuvvetleri Hint Okyanusu'nda bir petrol tankerine çıktıklarını ve "İran'a maddi destek sağlayan gemileri" engellemeye devam edeceklerini açıklamıştı.
Umman'da ise iddia edilen bir drone saldırısı sonrası yaşanan patlama nedeniyle Mina al Fahal terminalinde petrol yüklemesi geçici olarak durduruldu. Kaynaklara göre normal operasyonlar daha sonra yeniden başladı.
GEÇİCİ ANLAŞMA KARMAŞIK MESELELERİ İLERİYE BIRAKACAK
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı savaş başlatmasının ardından İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine füze ve drone saldırıları düzenledi ve büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz taşımacılığını durdurdu.
Daha önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan bu su yolunda ticaret, eski seviyelerinin küçük bir kısmı düzeyinde seyrediyor.
Çatışma petrol fiyatlarını yükseltti ve diğer ürünlerin tedarik zincirlerini aksattı. BM Dünya Gıda Programı cuma günü yaptığı açıklamada, artan yakıt ve nakliye maliyetleri nedeniyle milyonlarca insanı açlığa daha da yaklaştırdıklarını belirtti.
ABD ve İran, savaşı durdurmak için büyük ölçüde dolaylı müzakereler yürütüyor. Geçici anlaşma, İran'ın nükleer programı dahil olmak üzere bazı meseleleri ileriki müzakerelere bırakacak.
Tahran herhangi bir anlaşmanın parçası olarak; milyarlarca dolarlık petrol gelirine erişim, ham petrol ihracatına yönelik yaptırımlardan muafiyet, ABD'nin limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılması ve boğaz üzerinde söz hakkı talep ediyor.
Popüler olmayan bir savaş nedeniyle iç baskıyla karşı karşıya kalan Trump, en büyük önceliğinin İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu söyledi. İran ise atom programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.
İran parlamentosu meclis başkan yardımcısı Hamid-Reza Haji Babaei cuma günü, uranyum zenginleştirmenin İran'ın hakkı olduğunu belirtti. Babaei ayrıca Trump'ın, İran'ın "en güçlü atom bombasının Hürmüz Boğazı olduğunu" anlayamadığını ifade etti.
