İran, ABD ile sürdürdüğü müzakerelerde yeni bir teklif sundu. Buna göre Tahran, Hürmüz Boğazı'nın Umman tarafından geçen gemilerin saldırıya uğramadan seyretmesine izin vermeyi değerlendirebilir. Ancak bu teklifin hayata geçmesi, yeni bir çatışmayı önleyecek kapsamlı bir anlaşmaya bağlı. Tahran'dan bilgi alan bir kaynak bu gelişmeyi doğruladı.
ABD-İsrail ve İran arasındaki savaş, küresel petrol ve doğalgaz tedarikinde tarihin en büyük kesintisine yol açtı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz akışının yaklaşık yüzde 20'sini taşıyor ve İran bu trafiği engelliyor.
Savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana yüzlerce tanker ve diğer gemilerle birlikte 20.000 denizci Körfez'de mahsur kaldı. 8 Nisan'da iki haftalık ateşkes yürürlüğe girdi. ABD Başkanı Donald Trump Çarşamba günü savaşın sona ermek üzere olduğunu söyledi. Ancak Hürmüz Boğazı'nın kontrolü müzakerelerdeki kilit sorun olmaya devam ediyor.
Meselenin hassasiyeti nedeniyle kimliğini açıklamayan kaynak, İran'ın dar boğazın diğer tarafındaki Umman sularını kullanan gemilere herhangi bir engel çıkarmamayı kabul edebileceğini belirtti.
Kaynak, İran'ın o bölgeye döşemiş olabileceği mayınları temizlemeyi kabul edip etmeyeceğini veya İsrail'e bağlı gemiler dahil tüm gemilerin serbestçe geçişine izin verilip verilmeyeceğini açıklamadı.
Kaynak ayrıca teklifin, Washington'ın Tahran'ın taleplerini karşılamaya hazır olup olmadığına bağlı olduğunu vurguladı. Bu koşul, Hürmüz Boğazı konusundaki olası her türlü ilerlemenin merkezinde yer alıyor.
Beyaz Saray yorum talebine henüz yanıt vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan da açıklama gelmedi.
Batılı bir güvenlik kaynağı, gemilerin Umman sularından engelsiz geçmesine ilişkin teklifin hazırlık aşamasında olduğunu söyledi. Ancak Washington'dan henüz bir yanıt gelip gelmediği belirsiz.
İran ile Umman arasında sadece 34 kilometre genişliğindeki boğaz, Körfez'den Hint Okyanusu'na geçiş sağlıyor. Orta Doğu'dan enerji tedariki ve gübre gibi hayati ürünler için ana güzergah niteliği taşıyor.
Bu teklif, Tahran'ın son haftalarda ortaya attığı daha sert fikirlerden geri adım attığının ilk görünür işareti olacak. İran daha önce uluslararası su yolundan geçiş için ücret talep etmeyi ve boğaz üzerinde egemenlik ilan etmeyi gündeme getirmişti. Küresel denizcilik sektörü bu adımları denizcilik sözleşmelerini ihlal eden emsalsiz tek taraflı girişimler olarak değerlendirmişti.
Bu hafta Londra'da toplanan BM Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) üye ülkeleri, İran'ın boğaz için geçiş ücreti uygulamasına karşı çıktı. IMO, bu uygulamanın "tehlikeli bir emsal teşkil edeceğini" açıkladı.
İran'ın teklifi aynı zamanda, onlarca yıldır süregelen boğazdan geçiş düzeninin yeniden tesis edilmesine yönelik ilk adım olacak. Bu düzen, İran'ın zaman zaman boğazı geçen gemilere el koymasına rağmen uzun süredir korunuyordu.
BM denizcilik ajansının 1968'de bölge ülkelerinin onayıyla kabul ettiği çift yönlü trafik ayırma düzeni, İran ve Umman sularından geçen mevcut gemi yönlendirme sistemini oluşturmuştu.
ABD, Pazartesi günü İran limanlarından ayrılan petrol gemilerine abluka uygulamaya başladı. Genel deniz trafiği ise 28 Şubat'tan bu yana durgun seyrediyor.
