ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından beş hafta sonra Tahran, artan uluslararası baskılara rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürmeye devam ediyor ve yalnızca sınırlı sayıda geminin geçişine izin veriyor.
Windward'ın verilerine göre pazar günü boğazda 24 saatlik süre içinde 20 geçiş kaydedildi. Bu geçişlerin 14'ü Hint Okyanusu yönüne, 6'sı ise Körfez'e giriş yönünde gerçekleşti.
Bu rakam 28 Şubat'ta başlayan çatışmadan bu yana kaydedilen en yüksek günlük toplam oldu; ancak günlük ortalama 138 geçişin çok altında kalmaya devam etti.
Son hareketlilik normal bir açılmaya işaret etmiyor. Reuters'ın 4 Nisan tarihli haberine göre İran, kendi limanlarına temel malzeme taşıyan gemilerin yetkililerle koordinasyon sağlaması ve belirli protokollere uyması koşuluyla geçişine izin verdi.
Ancak iki gün sonra Reuters, İran kuvvetlerinin boğaza yönelen iki Katarlı LNG tankerini durdurduğunu bildirdi. Bu gelişme, mevcut düzenlemelerin ne kadar kırılgan ve seçici olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
İran, ABD veya İsrail bağlantısı olmayan gemilerin geçişine izin verilebileceğini açıkladı; ancak güzergâh büyük ölçüde kısıtlı kalmaya devam ediyor. Reuters, bazı bireysel geçişler yaşansa da çatışmanın başladığı günden bu yana boğazın fiilen kapalı olduğunu bildirdi.
Diplomatik çabalar da hız kazandı. İngiliz hükümetinin 2 Nisan'da yayımladığı resmi açıklamaya göre Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, koordineli bir yanıt stratejisi belirlemek üzere 40'tan fazla ülkenin temsilcilerini Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Avrupa Birliği ile birlikte bir toplantıya çağırdı.
Açıklamaya göre katılımcılar; İran üzerindeki diplomatik baskının artırılması, olası ekonomik ve siyasi tedbirler ile aksaklık nedeniyle mahsur kalan gemi ve denizcilerin kurtarılması için IMO ile işbirliği seçeneklerini değerlendirdi.
IMO da insani maliyetin arttığına dikkat çekti. Örgüt, 28 Şubat'tan bu yana ticari gemilere yönelik 21 saldırıyı doğruladığını, bu saldırılarda 10 denizcinin hayatını kaybettiğini ve Basra Körfezi'nde yaklaşık 20.000 sivil denizcinin gemilerde mahsur kaldığını açıkladı.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, parçalı yaklaşımların yeterli olmayacağını belirterek pratik ve tarafsız çözümlere dayalı koordineli uluslararası eylem çağrısında bulundu.
Gelecekteki geçiş rejimi konusundaki belirsizlik de sürüyor. İngiltere, 2 Nisan toplantısına katılan ülkelerin geçiş yapmak isteyen gemilere vergi uygulanması önerisini reddettiğini bildirdi; ancak böyle bir sistemin resmi olarak yürürlüğe girip girmediğini gösteren bağımsız ve doğrulanmış bir çerçeve henüz mevcut değil.
