ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım tehditleri ve devam eden gerilim ortamı, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ticaretini olumsuz etkiliyor. Veriler, boğazdan geçen emtia gemisi sayısının son üç ayın en düşük seviyesine gerilediğini ortaya koydu.
Salı günü Babülmendep Boğazı'nda İran destekli Husilerin bir kargo gemisine düzenlediği saldırıda 3 mürettebat hayatını kaybetti. Öte yandan Pakistan açıklarında bir konteyner gemisi de ABD'nin düzenlediği tahmin edilen bir füze saldırısına hedef oldu. Bölgedeki deniz trafiği saldırılar ve ablukalar nedeniyle ciddi oranda düşüş gösterdi.
Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Karadeniz'de ticari gemilere yönelik artan saldırılar, enerji ihracatını daraltıyor ve yakıt maliyetlerini yükseltiyor. Brent petrol fiyatları düşerken, rafineri maliyetleri ve navlun ücretlerindeki artış, akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansıyor. Kıbrıs, deniz yoluyla gelen yakıt tedarikine bağımlılığı nedeniyle bu krizden en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bu yılki Denizci Günü'nde denizcilerin çatışma bölgelerinde korunması çağrısı yaptı. IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, gemilerin tehlikeli sulardan geçerken yalnızca yük değil, insan hayatı taşıdığını vurguladı.
Büyük bir nakliye şirketi, İran'la varılan anlaşmaya rağmen Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yeniden başlamasının haftalar alacağını duyurdu. Anlaşma olumlu bir adım olsa da, operasyonel ve güvenlik gerekçeleriyle transitin hemen normale dönmeyeceği belirtildi.
Yunan denizcilik patronu George Prokopiou'nun Dynacom Tankers Management şirketi, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri ve aksamalara rağmen Körfez'deki ticari faaliyetlerini sürdürüyor. Şirketin yönetimindeki altı gemi Şubat ayı sonundan bu yana Basra Körfezi'ne giriş yaptı. İran'ın geçici olarak boğazı açmasıyla hafta sonu geçiş sayıları krizin başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Denizcilik sektörü, yapay zekâ teknolojilerini operasyonlarına entegre ederken güvenlik ve uyumluluk önceliklerini ön planda tutuyor. Posidonia 2026 fuarı öncesinde yapılan ankete göre sektör, yapay zekâya ne körü körüne sarılıyor ne de uzak duruyor; dengeli ve yapılandırılmış bir deneysel yaklaşım izliyor.
İran, ABD ile süren müzakerelerde Hürmüz Boğazı'nın Umman tarafından geçen gemilere saldırılmamasını içeren bir teklif sundu. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz akışının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği boğaz, Şubat ayından bu yana büyük bir deniz trafiği krizine sahne oluyor.
Panama Kanalı'ndaki iki limanın kontrolü için başlatılan hukuki mücadele ve ABD yaptırımları altındaki Çin bağlantılı bir tankerin Hürmüz Boğazı'ndan engelsiz geçişi, denizcilik sektörünü jeopolitik çatışmanın merkezine taşıdı. Bu gelişmeler, stratejik ticaret yollarının ticari faaliyet alanları olmaktan çıkıp devletler arası rekabet sahalarına dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
Uluslararası Deniz Ticaret Odası (ICS), ABD ile İran arasındaki koşullu ateşkesi memnuniyetle karşıladı. ICS Genel Sekreteri Thomas Kazakos, Boğaz'dan kesintisiz geçişin sağlanması için devletlerin denizcilik sektörüyle birlikte çalışması gerektiğini söyledi.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının üzerinden beş hafta geçmesine rağmen Tahran, Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürüyor. Pazar günü boğazda 24 saatte 20 geçiş kaydedildi; bu rakam çatışma sonrası en yüksek seviye olsa da günlük ortalama 138 geçişin çok altında kalıyor. Diplomatik baskılar artarken İran, ABD ve İsrail bağlantısı olmayan gemilere sınırlı geçiş izni veriyor.
Pire Pervane Kulübü Başkanı Costis Fragoulis, jeopolitik gerginliklerin deniz ticaretini doğrudan tehdit ettiğini belirterek Hürmüz Boğazı'nda 600 geminin mahsur kaldığını açıkladı. Mahsur gemilerin 80'i Yunan çıkarlarına bağlı, 230'u ise yaklaşık 250 milyon varil enerji yükü taşıyan tankerlerden oluşuyor.
EOS Risk Group, Güney Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki tehdit seviyesini 5 üzerinden 4'e yükseltti. Husi güçlerinin ticari gemilere yönelik saldırıları yeniden başlatması bekleniyor. DNV'nin analizine göre kriz küresel enerji piyasalarını, enflasyonu ve deniz ticaretini ciddi şekilde etkiliyor.
İran'ın dostane ülkelere güvenli geçiş sözü vermesine rağmen iki Çin konteyner gemisi Hürmüz Boğazı'ndan geçmeyi denedikten sonra geri dönmek zorunda kaldı. ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın başlamasından bu yana Körfez'de sıkışan yüzlerce gemi ve 20.000 denizci bulunuyor.
Denizcilik Bakan Yardımcısı Marina Hadjimanoli, Limasol'un köklü denizcilik geleneğini ve Kıbrıs'ın küresel denizcilik merkezi konumunu övdü. Hadjimanoli, Kıbrıs'ın dünyanın en büyük ticaret filolarından birine sahip olduğunu ve Limasol'da 250'den fazla denizcilik şirketinin faaliyet gösterdiğini belirtti.