Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltmak için Fujairah'a ikinci bir petrol boru hattı inşaatını hızlandırıyor. 2027'de devreye girmesi beklenen hat, ADNOC'un ham petrol ihracat kapasitesini iki katına çıkaracak.
Lefkoşa'da düzenlenen AB enerji bakanları gayri resmi toplantısında enerji güvenliği, koordineli eylem ve elektrifikasyonun hızlandırılması ele alındı. Bakanlar, AB'nin ithal enerjiye bağımlılığının azaltılması ve uzun vadeli dayanıklılığın güçlendirilmesi konularını tartıştı.
Yenilenebilir enerjiye yapılan rekor yatırımlara ve elektrikli araçların yaygınlaşmasına rağmen petrol, küresel ekonominin temel itici gücü olmayı sürdürüyor. Hürmüz Boğazı'ndaki jeopolitik gerilimler ve petrokimya talebindeki artış, piyasaların kırılganlığını gözler önüne seriyor. İthal yakıta bağımlı Güney Kıbrıs ise Brent fiyatlarındaki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor.
Avrupa ulaştırma bakanları ve yetkilileri Lefkoşa'da bir araya gelerek jet yakıtı temini, petrol arzı baskıları ve enerji güvenliği konularını ele aldı. AB, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle alternatif yakıt kaynakları ve acil stok kullanımı dahil önlemler üzerinde çalışıyor. Kıbrıs Ulaştırma Bakanı Vafeades, şu anda yakıt sıkıntısı bulunmadığını ancak hazırlıklı olunması gerektiğini vurguladı.
Ulaştırma Bakanı Alexis Vafeades, Kıbrıs'ın petrol arzı güvenliği konusunda diğer AB ülkelerine kıyasla daha dezavantajlı bir konumda olduğunu açıkladı. Bakan, şu an bir yakıt sıkıntısı yaşanmadığını vurgularken, Ortadoğu'daki gelişmelerin yakıt tedarik zincirine sorun yarattığını ve durumun yakından takip edildiğini belirtti.
Yunanistan ve Kıbrıs hükümetlerinin Avrupa Yatırım Bankası'na gönderdiği ortak mektubun ek fonlama değil, Great Sea Interconnector projesi için yeni bir durum tespiti çalışması talep ettiği açıklandı. Projenin tahmini maliyeti 1,9 milyar euro olurken Kıbrıs toplam maliyetin yüzde 63'ünü üstlenmek durumunda kalabilir.
Uluslararası Enerji Ajansı Avrupa'da yalnızca altı haftalık jet yakıtı rezervi kaldığı uyarısında bulunurken, Kıbrıs yaklaşık üç aylık stratejik stokla güvende görünüyor. Ancak artan yakıt fiyatları ve bölgesel istikrarsızlık adanın turizm sektörünü olumsuz etkiliyor.
ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin güncel analizine göre deniz yoluyla taşınan petrolün yüzde 90'ından fazlası birkaç dar deniz geçiş noktasından geçiyor. Uluslararası Enerji Ajansı, Orta Doğu'daki savaşın Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini neredeyse durma noktasına getirdiğini ve günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve ürün ihracatını aksattığını açıkladı.
ABD ordusu İran limanlarına yönelik ablukayı başlattı. Tahran'ın sert tepkisine rağmen müzakere umutları petrol piyasalarına bir miktar rahatlama getirdi ve referans fiyatlar salı günü 100 doların altına düştü. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim küresel enerji güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor.
ABD'nin yaptırım uyguladığı Çinli bir tanker, Hürmüz Boğazı'ndaki Amerikan ablukasına rağmen boğazı geçmeyi başardı. Rich Starry adlı tanker, abluka başladığından bu yana boğazı geçen ve Körfez'den çıkan ilk gemi oldu.
Kıbrıs Üniversitesi akademisyeni Vasilis Kapis, bölgesel savaşın Kıbrıs'ın Doğu Akdeniz'deki stratejik önemini ve yapısal zayıflıklarını aynı anda ortaya çıkardığını belirtti. Kapis, Kıbrıs'ın insani yardım ve enerji planlaması için vazgeçilmez bir üs olduğunu ancak savunma bütçesinin çağın gereksinimlerini karşılamaktan uzak kaldığını vurguladı.
Enerji Bakanı Michalis Damianos, Kıbrıs'ın ithal fosil yakıtlardan bağımsızlaşmasını ekonomik istikrar için tek gerçekçi seçenek olarak tanımladı. Hükümet, LNG altyapısı, enerji depolama ve akıllı şebeke yatırımlarıyla enerji maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor.
Hindistan, ABD ile İran arasındaki iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladı. Hindistan Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'ndan kesintisiz serbest geçişin sağlanması gerektiğini vurguladı ve çatışmanın diyalog yoluyla sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Çin ve Rusya, BM Güvenlik Konseyi'nde Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiğinin korunmasına yönelik karar tasarısını veto etti. ABD Büyükelçisi 'sorumlu ulusları' boğazın güvenliğini sağlamak için ABD'ye katılmaya çağırdı. İran'ın boğazı kapatması küresel petrol fiyatlarını yükseltiyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının üzerinden beş hafta geçmesine rağmen Tahran, Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürüyor. Pazar günü boğazda 24 saatte 20 geçiş kaydedildi; bu rakam çatışma sonrası en yüksek seviye olsa da günlük ortalama 138 geçişin çok altında kalıyor. Diplomatik baskılar artarken İran, ABD ve İsrail bağlantısı olmayan gemilere sınırlı geçiş izni veriyor.
Pire Pervane Kulübü Başkanı Costis Fragoulis, jeopolitik gerginliklerin deniz ticaretini doğrudan tehdit ettiğini belirterek Hürmüz Boğazı'nda 600 geminin mahsur kaldığını açıkladı. Mahsur gemilerin 80'i Yunan çıkarlarına bağlı, 230'u ise yaklaşık 250 milyon varil enerji yükü taşıyan tankerlerden oluşuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri, ABD ile İran arasındaki herhangi bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı'ndan kesintisiz geçişi garanti altına almasını ve Tahran'ın nükleer programı ile füze kapasitesini ele almasını istedi. BAE, bu sorunları çözümsüz bırakan bir anlaşmanın bölgeyi çatışma öncesinden daha istikrarsız hale getireceği uyarısında bulundu.
Sırbistan'da TürkAkım doğalgaz boru hattı yakınında 'yıkıcı güce sahip' patlayıcı madde bulundu. Macaristan Başbakanı Orban, Sırbistan Cumhurbaşkanı Vučić ile telefon görüşmesinin ardından olağanüstü savunma konseyi toplantısı çağrısında bulundu.
Güney Irak'taki BP tarafından işletilen Kuzey Rumaila petrol sahasına cumartesi günü iki insansız hava aracı saldırı düzenledi ve üç Iraklı işçi yaralandı. Saldırı, Basra'daki yabancı petrol şirketlerine ait depolama tesislerine yönelik bir başka drone saldırısının hemen ardından gerçekleşti.
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, savunma işbirliğini güçlendirme ve İran savaşının tetiklediği ekonomik ve enerji krizlerine birlikte çözüm bulma konusunda anlaştı. İki lider ayrıca Hürmüz Boğazı'nda güvenli deniz taşımacılığı rotalarının sağlanması için ortak çalışma taahhüdünde bulundu.
Kıbrıs Enerji Bakanı Michalis Damianou, AB enerji bakanlarının Lefkoşa'daki acil toplantısında enerji arz güvenliğinin pekiştirilmesi çağrısında bulundu. Bakan, doğalgaz fiyatlarının yüzde 70, petrol fiyatlarının ise yüzde 50 arttığını belirtti.
AB Enerji Bakanları, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından enerji güvenliğini değerlendirdi. Kıbrıs Enerji Bakanı Michael Damianos, AB'nin enerji arzının şimdilik güvende olduğunu ancak fiyat dalgalanmalarına karşı savunmasız kaldığını açıkladı. Ham petrol fiyatı varil başına 105 dolara yaklaştı.
Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Mısır Cumhurbaşkanı Abdel Fattah el-Sisi ile Kahire'de bir araya geldi. İki lider enerji güvenliği ve bölgesel istikrar konularındaki işbirliğini güçlendirme kararı aldı.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, İran savaşının tetiklediği yakıt fiyat artışlarına karşı akaryakıt vergisini üç aylığına yarıya indirdiklerini açıkladı. Hükümet ayrıca spot yakıt kargolarının satın alımını devlet kredi kuruluşu aracılığıyla garanti altına alacak.