ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın sivil altyapısına yönelik saldırıları artıracağını açıkladı. Trump, ABD ordusunun "İran'da kalanları yıkmaya henüz başlamadığını" belirtti. Savaşın başlamasının üzerinden yaklaşık beş hafta geçerken arabulucular aracılığıyla süren müzakereler sınırlı ilerleme kaydediyor ve ülke içindeki karamsarlık derinleşiyor.
Trump perşembe akşamı sosyal medyada "Sırada köprüler, ardından elektrik santralleri var" yazarak İran liderliğini yapılması gerekeni "HIZLI" yapmaları konusunda uyardı. Daha önce ABD'nin Tahran ile yakınlardaki Kerac şehrini birbirine bağlayan ve bu yıl açılması planlanan yeni inşa edilmiş bir köprüyü bombaladığına dair video paylaştı. İran devlet medyası saldırıda 8 kişinin hayatını kaybettiğini ve 95 kişinin yaralandığını bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi buna karşılık "Tamamlanmamış köprüler de dahil olmak üzere sivil yapılara saldırmak İranlıları teslim olmaya zorlamayacaktır" dedi.
Tırmanan söylem, Trump'ın çarşamba akşamı yaptığı prime-time konuşmasının ardından geldi. Trump bu konuşmada önümüzdeki iki-üç hafta içinde daha ağır saldırılar gerçekleştireceğini ve İran'ın enerji altyapısını vuracağını söylemişti. Bu açıklamalar Tahran'dan misilleme sözleri aldı, petrol fiyatlarını yükseltti ve küresel borsaları baskı altına aldı.
Savaş suçu endişeleri gündeme geldi
100'den fazla Amerikalı uluslararası hukuk uzmanı perşembe günü yayımladığı mektupta ABD kuvvetlerinin eylemleri ve üst düzey yetkililerin açıklamalarının "uluslararası insan hakları hukuku ve uluslararası insancıl hukukun ihlallerine ilişkin ciddi endişeler doğurduğunu, potansiyel savaş suçları dahil" belirtti. Mektupta Trump'ın mart ortasında ABD'nin İran'ı "sırf eğlence olsun diye" vurabileceğine dair sözleri ile Pentagon Şefi Pete Hegseth'in mart başında ABD'nin "aptalca angajman kurallarıyla" savaşmadığını söylediği ifadeler aktarıldı.
İran, Devrim Muhafızları hava savunmasının İran'ın merkezinde ikinci bir ABD F-35 savaş uçağını düşürdüğünü ve pilotun hayatta kalma şansının düşük olduğunu açıkladı. ABD'den henüz bir yorum gelmedi. Geçen ay ABD ordusu, ayrı bir F-35'in İran üzerinde muharebe görevinin ardından acil iniş yaptığını ve pilotun durumunun stabil olduğunu doğrulamıştı.
Her iki tarafta da saldırılar devam ediyor
Bölgede çatışmaların yavaşlama belirtisi göstermediği görüldü. Kuveyt Petrol Şirketi, Mina al-Ahmadi rafinerisine drone saldırısı düzenlendiğini ve işletme ünitelerinde yangın çıktığını, ancak can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin cuma günü yedi dronu engellediğini duyurdu. İran medyası, güneydeki Buşehr ilinde bir Kızılhaç yardım deposuna düzenlenen drone saldırısında iki konteynırın tahrip edildiğini bildirdi. Bu haftanın başlarında uydu görüntüleri, Hürmüz Boğazı'nda stratejik konumdaki İran adası Kışm limanından duman yükseldiğini gösterdi.
Hürmüz gerilimi derinleşiyor
Onlarca ülke, normalde küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyan ve İran'ın 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail saldırısına misilleme olarak tankerleri ve Körfez altyapısını hedef almaya başlamasından bu yana büyük ölçüde kapalı olan boğazdan enerji sevkiyatlarını yeniden başlatmanın yollarını arıyor.
İngiltere perşembe günü seyir serbestisini yeniden sağlamayı tartışmak üzere yaklaşık 40 ülkenin katıldığı sanal bir toplantıya başkanlık etti, ancak somut bir anlaşmaya varılamadı. BM Güvenlik Konseyi cumartesi günü boğazda ve çevresinde ticari gemiciliği korumaya yönelik bir Bahreyn kararını oylamaya hazırlanıyor. Ancak Çin, güç kullanımı yetkisi verilmesine karşı çıkacağının sinyalini verdi ve Çin'in BM temsilcisi bu tür bir eylemin "kaçınılmaz olarak daha fazla tırmanmaya yol açacağı" uyarısında bulundu.
İran alternatif bir vizyon ortaya koyarak komşu Umman ile gemilerin su yolundan geçmek için izin almasını zorunlu kılan bir protokol hazırladığını açıkladı. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas bu teklifi açıkça reddetti. Kallas sosyal medyada "Uluslararası hukuk geçiş ücreti sistemlerini tanımaz" yazdı.
Yakıt kıtlığı Asya genelinde ekonomik baskıya neden oluyor ve yakında Avrupa'ya da ulaşması bekleniyor. İki BM kuruluşunun hazırladığı rapor, keskin bir ekonomik yavaşlamanın Afrika genelinde yaşam maliyeti krizini tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Savaşın başlamasından bu yana Ortadoğu genelinde binlerce kişi hayatını kaybetti ve on binlercesi yaralandı. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu tıbbi ihtiyaçların katlanarak arttığını ve malzemelerin tükenebileceğini bildirdi.
