Bir ispermeçet balinası doğum yaptığında, bu süreç dikkat çekici bir ekip çalışmasına dönüşüyor. Deniz biyologları, birden fazla yetişkin dişi balinanın doğum sırasında anneyi çevrelediğini ve ardından yeni doğan yavruyu ilk nefeslerini alması için topluca su yüzeyine kaldırdığını belgeledi.
Araştırmacılar, Dominika kıyılarındaki doğu Karayipler'de yaptıkları gözlemlerle ispermeçet balinalarında ya da herhangi bir deniz memelisinde vahşi doğada gerçekleşen doğum sürecinin bugüne kadarki en ayrıntılı kaydını sundu. İspermeçet balinaları, dişli balinalar arasında en büyük türdür ve yaklaşık 8 kilogramlık beyinleriyle tüm hayvanlar arasında en büyük beyne sahiptir.
Araştırmacılar, doğum sırasında 11 ispermeçet balinasının —anne dahil 10 dişi ve çevrede bulunan bir ergen erkek— koordineli bir işbirliği sergilediğini ve yavrunun güvenliğini sağlamak için birlikte çalıştığını gözlemledi.
Project CETI araştırma örgütünden bilim insanları, 8 Temmuz 2023 tarihindeki bu olayı drone videosu, su altı ses kaydı ve gemi üzerinden fotoğraflama yöntemleriyle belgeledi. Doğum süreci, yavrunun kuyruk yüzgeçlerinin görünmesinden tamamlanmasına kadar yaklaşık 34 dakika sürdü.
Birden fazla yetişkin dişi, yaklaşık 10 metre uzunluğundaki anneyi çevreledi. Ardından balina grupları sırayla yeni doğanı fiziksel olarak destekleyerek okyanus yüzeyine kaldırdı.
Bulgular, Perşembe günü Science ve Scientific Reports dergilerinde yayımlanan iki ayrı çalışmada sunuldu.
Project CETI'nin robotik ve makine öğrenimi ekibi üyesi ve çalışmalardan birinin baş yazarı Alaa Maalouf şunları söyledi: "Doğumun hemen ardından son derece koordineli bir bakım süreci gözlemledik. Balinalar yeni doğanın etrafında çok sıkı bir küme oluşturdu, ona defalarca dokundu, vücutlarıyla destek sağladı ve sırayla onu yüzeye doğru kaldırıp itti. Bu kaldırma davranışı birkaç saat boyunca devam etti."
Hava soluyan bir deniz memelisi olan balinaların yavruları, doğumdan kısa süre sonra nefes almak için yüzeye çıkmak zorundadır. Bu yavru, doğumdan sonraki bir dakika içinde yüzeye kaldırıldı.
Deniz biyologu ve araştırmanın ortak yazarı, Project CETI Başkanı David Gruber şu açıklamayı yaptı: "Doğum, ispermeçet balinaları için yüksek riskli bir andır. Çünkü yeni doğanlar başlangıçta hareketsiz ve çaresizdir —tıpkı insanlar gibi— ve boğulmayı önlemek için ilk nefeslerini alabilmeleri amacıyla başkalarının acil yardımına ihtiyaç duyarlar."
Koordineli kaldırma davranışı daha önce üç dişli balina türünde —katil balinaları, sahte katil balinaları ve beluga balinalarında— belgelenmişti. Araştırmacılar, bu davranışın 30 milyon yıldan fazla bir süre önce yaşamış olan ortak ataya kadar uzanabileceğini belirtti.
Balinaların çıkardığı sesler, doğum sancısının başlaması ve olay yerine gelen kısa yüzgeçli pilot balinaları ile etkileşim gibi kritik anlarda değişim gösterdi. Doğumdan birkaç saat sonra ispermeçet balinaları dağılarak daha küçük ve alışılageldik avlanma gruplarına döndü.
Doğum sırasında işbirliği yapan ispermeçet balinaları, normalde birbirinden ayrı olan iki farklı aile grubundan geliyordu.
Maalouf bu durumu şöyle değerlendirdi: "Bu olayı özellikle dikkat çekici kılan şey, desteğin akrabalık sınırlarını aşmasıdır. Normal avlanma dönemlerinde genellikle birbirinden ayrı duran gruplar, doğum sırasında bir araya geldi. Bu durum, ispermeçet balinası toplumunun yalnızca yakın aile bağlarından ibaret olmayabileceğini gösteriyor. Ayrıca bu işbirliğinin ölçeği ve yapısı, yüksek düzeyde sosyal ve bilişsel gelişmişliğe işaret ediyor."
Diğer deniz memelileri gibi ispermeçet balinaları da son derece sosyal hayvanlardır. En büyük erkekleri yaklaşık 18 metreye ulaşan bu balinalar derin dalıcılardır ve dev mürekkep balığı dahil çeşitli avlarla beslenirler. Bir ispermeçet balinası doğumuna ilişkin son bilimsel kayıt, yalnızca yazılı gözlemlerle sınırlı kalmak üzere 1986 yılına aittir.
İspermeçet balinaları, yaklaşık 10-12 bireyden oluşan istikrarlı anaerkil aile birimlerinin avlanma ve bakım konusunda işbirliği yaptığı karmaşık sosyal sistemler sürdürür.
Araştırmanın ortak yazarı ve Project CETI'nin baş biyologu Shane Gero şunları söyledi: "Erkek ispermeçet balinaları, ergenlik dönemlerinin başlarında doğdukları birimlerden ayrılır. Büyükanne, anneler ve kızlar yaşamları boyunca bir birim olarak birlikte yaşar. Dişiler, yavruları ortaklaşa korumak ve büyütmek için bu birimlerde yaşarken, olgun erkekler çoğunlukla eş arayışıyla okyanuslar arasında dolaşarak yalnız bir yaşam sürer."
Gero, ergen bir erkeğin bu doğum olayına katılmasını "büyüleyici bir sürpriz" olarak nitelendirdi.
Gruber ise şu değerlendirmede bulundu: "İspermeçet balinaları özellikle insanlara çarpıcı biçimde benzeyen özellikler taşır. Tüm türler arasında en büyük beyne sahip olan bu balinalar; bilinçli düşünce, geleceği planlama, iletişim kurma, merhamet, sevgi, acı çekme ve sezgi gibi üst düzey işlevlere sahiptir."
