Kıbrıs Cumhuriyeti, Ortadoğu'daki savaşın yol açtığı artan enerji maliyetlerine karşı hane halklarını ve işletmeleri korumak için akaryakıtta indirimli özel tüketim vergisi uygulamasını yeniden başlatmayı değerlendiriyor. İtalya, İspanya, Yunanistan ve diğer Avrupa ülkeleri pompa fiyatlarını düşürmek için çoktan harekete geçti.
Maliye Bakanı Makis Keravnos, Pazartesi günü yaptığı açıklamada indirimli akaryakıt özel tüketim vergisinin yeniden uygulamaya konulmasını incelediğini belirtti. Bu önlem daha önce Kıbrıs'ta uygulanmış olup en önemli uzatmaları 2022 sonu ve 2023 yılında sona ermişti. Keravnos, toptan veya perakende akaryakıt fiyatlarına tavan konulmasını reddederek bu uygulamanın pratikte tüketicilere yardımcı olmayacağını savundu.
Phileleftheros gazetesinin Avrupa Komisyonu'nun yakıt fiyat bülteni ve AB Vergilendirme Departmanı'ndan derlediği verilere göre, Avrupalı sürücüler üzerindeki vergi yükünün boyutu çarpıcı rakamlarla ortaya çıkıyor. 20 Mart 2026 itibarıyla AB genelinde vergiler, dizel maliyetinin ortalama yüzde 44,6'sını oluştururken bu oran İtalya, Malta, Slovenya ve İrlanda'da yüzde 50'yi aşıyordu. Tüm AB üye devletleri benzin ve dizele hem özel tüketim vergisi hem de KDV uyguluyor. KDV oranları Lüksemburg'daki yüzde 17'den Macaristan'daki yüzde 27'ye kadar değişiyor. Kıbrıs'ın yüzde 19'luk KDV oranı Avrupa'nın en düşük oranları arasında yer alıyor.
Buna rağmen Kıbrıs'ın benzindeki özel tüketim vergisi litre başına 0,429 avro olup Bulgaristan (0,363 avro) ve Malta'dan (0,359 avro) yüksek, ancak AB ortalaması olan 0,570 avronun oldukça altında kalıyor. Avrupa Komisyonu'nun 16 Mart bültenine göre Kıbrıs'ta 95 oktan benzinin vergiler öncesi fiyatı litre başına 0,757 avro iken bu rakam Bulgaristan'da 0,746, Malta'da ise 0,586 avro düzeyindeydi. Kıbrıs'ta ortalama pompa fiyatı 1,424 avro ile AB'de en ucuz üçüncü ülke konumunda bulunuyor. Bulgaristan 1,331 avro ile en ucuz, Malta ise 1,334 avro ile ikinci sırada yer alıyor. Yunanistan ise litre başına yaklaşık 0,70 avroluk özel tüketim vergisi ve yüzde 24 KDV oranıyla ortalama 1,924 avroluk benzin fiyatına sahip olup AB'nin en pahalı ülkeleri arasında bulunuyor.
En az sekiz AB üye devleti toplam özel tüketim vergisi içinde karbon, enerji veya başka bir çevre vergisi uyguluyor. AB asgari özel tüketim vergisi oranı belirlerken üye devletlerin kendi mali, çevresel ve ekonomik hedeflerine uygun olarak daha yüksek ulusal oranlar uygulamasına izin veriyor. Keravnos'un fiyat tavanını reddetmesi geniş bir Avrupa mutabakatını yansıtsa da ülkeler krize belirgin biçimde farklı yaklaşımlar sergiliyor.
İtalya en kapsamlı adımı atarak üç haftalık geçici süreyle akaryakıt vergilerini litre başına 25 sent indirdi. İspanya geçen Cuma günü akaryakıttaki KDV'yi yüzde 21'den yüzde 10'a düşüreceğini ve özel tüketim vergisini de azaltacağını duyurdu. Yunanistan pompada litre başına yaklaşık 20 sentlik fayda sağlayan sübvansiyonlu dizel programını ve dijital yakıt kartını açıkladı. Avusturya litre başına 5 sentlik daha küçük bir vergi indirimi ile yakıt tedarik zinciri boyunca kâr marjı kısıtlamalarını birleştirmeyi tercih etti. Portekiz benzin ve dizelde litre başına birkaç sentlik indirim sağlayan geçici vergi kesintileri uygulamaya koydu. Almanya düzenleyici bir yaklaşım benimseyerek benzin istasyonlarının fiyat artışlarını günde yalnızca öğlen saatinde bir kez yapmasına izin verirken indirimlere herhangi bir sınırlama getirmedi. Fransa yakıt vergisi indirimi veya fiyat tavanı uygulamak yerine yüksek yakıt ve elektrik maliyetlerinden etkilenen haneler ve profesyoneller için 2 milyar avroluk destek paketi açıkladı. Slovenya ise İran savaşının yol açtığı sınır ötesi tedarik zorluklarını gerekçe göstererek geçici satın alma sınırları getirdi: özel araçlar için günde 50 litre, çiftçiler dahil işletmeler ve serbest meslek sahipleri için 200 litre.
