Dış şoklara karşı dayanıklı görünen Kıbrıs ekonomisi olumlu büyüme rakamları ve düşük işsizlikle öne çıksa da, Mali Konsey Perşembe günü yaptığı açıklamada ekonominin gizli kırılganlık noktalarına karşı savunmasız kaldığını söyledi.
Konseyin 2026 ara raporunu sunan başkan Andreas Charalambous, gayri safi yurt içi hasılanın 2025’te %3,8 büyüdüğünü, bu yıl için öngörünün %3 olduğunu belirtti ve “koşullar altında çok tatmin edici” diye konuştu.
Aynı zamanda mali durum iyi bir seyir izliyor. 2025’te bütçe fazlası %3,4 olurken kamu borcu gayri safi yurt içi hasılanın %55’ine geriledi ve %60 eşiğinin altında kaldı.
Bir diğer olumlu gelişme işsizlik oranı. Geçen yıl yaklaşık %4,4 seviyesinde seyreden oran, bu yılın ilk yarısında %3,6’ya daha da düştü.
Mali Konsey, ekonominin direncini son yıllarda yaşanan göç akınlarına ve Kıbrıs’ta yerleşen yabancı şirketlere bağladı. Yabancı şirketler istihdam yaratıyor, gelir ve tüketimi artırıyor, ekonomik faaliyeti destekliyor ve aynı zamanda hizmet ihracatını da yükseltiyor.
Göç konusunda ise bir uyarı var. Göçmenler nüfusun artık %20’sinden fazlasını, belki %30’una kadarını oluşturuyor. Aynı dönemde yaşlanan nüfus nedeniyle çalışma çağındaki kişi sayısı da daraldı.
Bu nedenle Konsey, gelecekteki büyümenin artan istihdam payları üzerinden modellenemeyeceğini, daha çok verimlilik artışına dayanması gerektiğini söyledi. Kıbrıs’ın verimlilik performansı zayıf.
Olumsuz tarafta ise enflasyon 2026’da belirgin şekilde yükseldi ve düşük gelirli haneleri oransız biçimde etkiledi.
Enflasyonun büyük bölümü jeopolitik olaylara bağlı ithal kaynaklı olsa da Charalambous, bunun Kıbrıs’ın ‘yeşil enerjiye’ geçişteki zayıflığıyla da ilgili olduğunu kaydetti.
“Geleneksel enerji biçimlerine duyulan bağımlılık enerji maliyetlerini yüksek tutuyor ve ekonomiyi uluslararası krizlere karşı daha kırılgan hale getiriyor.”
Aynı zamanda hizmet sektörü ve turizmde sağlam rakamlara rağmen ülkenin cari dengesi açık veriyor. Bu durum özellikle petrol fiyatlarının yükseldiği bir dönemde ithal edilen yakıta olan bağımlılıktan kaynaklanıyor.
Mali Konsey, kamu maliyesindeki kronik zayıflıklara dikkat çekti. Bu sorunlar ekonominin anlık görüntüsünde her zaman yansımıyor, uzun vadeli eğilimler incelendiğinde ortaya çıkıyor.
Örneğin düşük kamu yatırımı halen sorun olmaya devam ediyor. Devlet bütçesinde her yıl ‘iddialı’ hedefler konulsa da uygulama düşük kalıyor. Gösterge olarak 2026’nın ilk altı ayında devlet destekli kalkınma projelerinin uygulaması sadece %25 düzeyinde kaldı.
Bu düşük performans “sınırlı idari kapasiteyi ve büyük ölçekli projelerin tasarlanması ve uygulanmasındaki sorunları” gösteriyor.
Bu arada Kıbrıs Üniversitesi’nin değerlendirmesine göre Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı’ndan (RRF) kaynakların emilimi de düşük seyrediyor.
Bir diğer sorun da sosyal harcamaların büyük bölümünün yeterince hedeflenmemiş olması.
“Esasen Garantili Asgari Gelir, sıkı gelir testine göre verilen tek sosyal harcamadır” diye yorumladı Charalambous.
Hükümetin Yunanistan ve İsrail ile planlanan elektrik bağlantısı projesi ve Vasiliko’daki askıda kalan LNG terminali gibi projelerle de dikkatli ilerlemesi gerekiyor. Mali Konsey her iki projenin de önemli kamu harcamaları gerektirebileceği uyarısında bulundu.
Emeklilik reformu konusunda Charalambous, bugün yaklaşık dört çalışan kişinin bir emekliyi finanse ettiğini, gelecekte bu oranın 2’ye 1’e düşebileceğini kaydetti. Bu durum sosyal sigorta fonunun sürdürülebilirliği açısından sorun yaratabilir.
Raporun “merkezi mesajını” özetleyen Charalambous, mevcut olumlu mali ve ekonomik durumun Kıbrıs’a gelecekteki zorluklarla başa çıkmak için araçlar sağladığını, bunun kronik zayıf noktaların zamanında ele alınmasına bağlı olduğunu söyledi.
Aksi halde bu eksiklikler kademeli olarak mali maliyete dönüşebilir ve ekonominin olumlu seyrini bozabilir.
