Çin, Arktik'teki bir seferlik yolculuğu düzenli mevsimsel konteyner seferine dönüştürmeye hazırlanıyor. Bu girişim, Kuzey Deniz Rotası'nın ihracatçılara Süveyş Kanalı'nın yerini almadan daha hızlı bir bağlantı sunup sunamayacağını test edecek.
Çin kontrolündeki Sea Legend Shipping, Ağustos ortası ile Ekim arasında yaklaşık haftalık sekiz sefer planlıyor. Kapasiteleri 1.500 ila 4.900 TEU arasında değişen yedi adet çoğunlukla besleyici sınıfı gemi kullanılacak. Intermodal analizine göre şirket, Çin ile Kuzey Avrupa arasında 20 ila 22 günlük transit süresi hedefliyor.
Sea Legend'ın yayınlanan tarifesine göre ilk sefer Ağustos ortasında Ningbo-Zhoushan'dan ayrılacak, ardından Ekim başına kadar haftalık kalkışlar yapılacak. Yük, Dalian, Qingdao, Şanghay, Taicang, Fuzhou ve Nansha'dan toplanıp Ningbo'da birleştirilecek. Avrupa kapsamı ise Felixstowe'un ötesinde Rotterdam, Anvers, Hamburg, Wilhelmshaven, Göteborg, Gdynia, Riga ve Tallinn limanlarını içerecek.
Programda Dubai Tower, Riyadh Mukaab, Athens Odeon, Istanbul Bridge, Tiger Maanshan, Tiger Bintulu ve Tiger Lianyungang gemileri yer alıyor. Dubai Tower'ın iki sefer yapması bekleniyor. Son seferin Ekim sonunda Felixstowe'a varması planlanıyor.
Bu sefer, geçen yıl Istanbul Bridge'in deneme yolculuğunun ardından geliyor. 4.890 TEU kapasiteli gemi, Norveç açıklarında bir fırtına nedeniyle planlanandan iki gün geç gelmesine rağmen Ningbo'dan Felixstowe'a yaklaşık 20 günde ulaştı. Reuters'ın haberine göre gemi, elektrikli araçlar ve güneş panelleri de dahil olmak üzere yaklaşık 4.000 konteyner taşıdı ve ardından Almanya, Polonya ve Hollanda'daki limanlara uğradı.
Intermodal kıdemli analisti Nikos Tagoulis, yeni tarifeyi Arktik'te düzenli mevsimsel konteyner seferi kurmaya yönelik ilk ciddi girişim olarak nitelendirdi.
Tagoulis, "Rotanın en büyük avantajı, transit süresindeki önemli azalma. Kuzeydoğu Asya ile Kuzey Avrupa arasındaki bazı yolculuklarda süre, Süveyş Kanalı'ndan geçişe kıyasla yüzde 30 ila 40 oranında azaltılabiliyor" dedi.
Tasarruf sadece yakıtla sınırlı değil. Daha hızlı teslimat, paranın yükte bağlı kaldığı süreyi azaltıyor ve bu da rotayı özellikle pahalı, zamana duyarlı ürünler için cazip kılıyor.
Tagoulis, "Bu rota, özellikle teslimat süresinin nakliye maliyetinden daha önemli olduğu elektrikli araçlar, bataryalar ve fotovoltaik ekipman gibi yükler için cazip. Çünkü taşıma sırasında fonların bağlı kaldığı süre azalıyor" diye ekledi.
Koridordaki trafik zaten artıyor, ancak yerleşik küresel rotaların yanında hâlâ çok küçük. High North Logistics merkezinin nihai verilerine göre 2025'te 103 transit yolculuk yapıldı; bu 2024'e göre yüzde 6,2 artış anlamına geliyor. Transit yükün tahmini 3,2 milyon tona ulaştığı belirtildi. Konteyner gemileri 15 geçiş yaparken, bir önceki yıl bu sayı 11'di. Tankerler 34 yolculukla en büyük kategori olmaya devam etti.
Rusya, LNG, ham petrol, kömür ve diğer emtialar için rotayı kullanmaya devam ediyor; buz kırıcı filosu ve limanlar ile Arktik altyapısına yaptığı yatırımlar buna destek sağlıyor. Çin ise koridoru daha geniş Kutup İpek Yolu stratejisinin bir parçası ve Malakka Boğazı'na bağımlılığı azaltmanın bir yolu olarak görüyor. Güney Kore de deneyim kazanıyor; hükümet Busan ile Rotterdam arasında bir deneme seferini destekliyor.
Ancak rota mevsimsel ve oldukça öngörülemez olmaya devam ediyor. High North Logistics merkezi, 2025 sezonunda açık su koşullarının en fazla iki hafta sürdüğünü, Doğu Sibirya Denizi'nde ise navigasyon döneminin büyük bölümünde buzun devam ettiğini tespit etti. Gemiler ayrıca rotanın büyük bölümünde sınırlı derin su limanları, yakıt ikmal tesisleri, güvenli limanlar ve acil müdahale kapasitesiyle karşı karşıya kalıyor.
Arktik sularda seyreden gemiler, Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün Kutup Kuralları'na uymak zorunda. Bu kurallar, her geminin tasarımını, işletme sınırlarını ve buz kabiliyetlerini belirten bir Kutup Gemi Sertifikası gerektiriyor. Operasyonlar ayrıca Rus kılavuz kaptan veya buz kırıcı desteği gerektirebilir; bu da nakliye şirketlerini ek maliyetlerle ve Rus karşı tarafları içeren yaptırım kontrolleriyle karşı karşıya bırakıyor.
Kıbrıs'ın Arktik nakliyesiyle doğrudan bağlantısı zaten var. Bir Bellona raporu, Yunanistan merkezli Dynagas tarafından işletilen beş Kıbrıs bayraklı Arc7 LNG taşıyıcısını Rusya'nın Yamal LNG projesine hizmet veren özel gemiler arasında tanımladı. Bu gemilerin rolü artık AB yaptırım müzakerelerine girdi; diplomatlar, Avrupalı işletmecilerin Rus LNG'sini üçüncü ülkelere taşımaya devam etmesine izin verecek önerilen 12 aylık bir muafiyeti değerlendiriyor. Bu muafiyet, hacimlerin 2025 seviyelerinde sınırlandırılması koşuluna bağlı. Reuters'ın Perşembe günü bildirdiğine göre teklif henüz onaylanmamıştı.
Çevresel kaygılar da göz ardı edilemez. Daha kısa yolculuk yakıt tüketimini ve yolculuk düzeyinde karbon emisyonlarını azaltabilir, ancak daha fazla Arktik trafiği siyah karbon kirliliği, deniz yaşamında bozulma ve herhangi bir kurtarma veya temizlik operasyonunun son derece zor olacağı bir ekosistemde daha yüksek kaza riski getiriyor.
Şimdilik Intermodal, Sea Legend'ın girişimini Süveyş'e bir alternatif olarak değil, ticari bir test olarak görüyor. Bunun önemi, sekiz ardışık seferin yeterli yük çekip çekemeyeceğine, programlarına uyup uyamayacağına ve değişen buz ve hava koşullarında güvenli bir şekilde çalışıp çalışamayacağına bağlı. Başarabilirlerse, Arktik, yüksek değerli yükler, buza dayanıklı gemiler ve özel denizcilik hizmetleri için küçük ama değerli bir mevsimsel pazar oluşturmaya başlayabilir.
