Macaristan'da seçimi kazanan Peter Magyar, pazartesi günü yaptığı açıklamada demokratik standartları yeniden tesis etmek amacıyla anayasayı değiştireceğini duyurdu. Magyar, ezici seçim zaferinin Macaristan'ın Brüksel ile yıllarca süren çatışmanın ardından Avrupa'ya tam olarak bağlı kalmak istediğini gösterdiğini söyledi.
Magyar'ın merkez sağ Tisza partisinin pazar günkü seçimde elde ettiği üçte iki çoğunluk, hukukun üstünlüğünü güçlendirme ve potansiyel olarak milyarlarca euroluk Avrupa Birliği fonlarının önünü açma konusunda partiye tam yetki veriyor. Ancak analistler, bu faydaları elde etmek için reformların gerçekten hayata geçirilmesi gerektiğini belirtiyor.
16 yıl boyunca iktidarda kalan milliyetçi Başbakan Viktor Orbán, Ukrayna'daki savaşa rağmen Rusya ile sıcak ilişkilerini sürdürürken Macaristan'ı AB ana akımından uzaklaştırmıştı. Orbán, hukukun üstünlüğü ve insan hakları konularında Brüksel ile defalarca çatışmış ve bu durum milyarlarca euroluk fonların dondurulmasına yol açmıştı.
Magyar, basın toplantısında hükümetinin önünde birçok acil görev bulunduğunu belirterek bunların başında başbakanlık süresini iki dönemle sınırlayan anayasa değişikliğinin geldiğini söyledi.
"Hukukun üstünlüğünü, çoğulcu demokrasiyi ve denge-denetleme sistemini yeniden tesis etmek için her şeyi yapacağız" dedi.
Magyar, anayasa değişikliğinin Orbán için de geçerli olacağını ve bu sayede Orbán'ın bir daha başbakan olamayacağını açıkladı.
"Macaristan'ın gelişen bir Avrupa ülkesi olmasını sağlamak için ulusal çıkar doğrultusunda büyük işler yapma fırsatı vardı. Bu şansı kullanmadı, aksine kötüye kullandı" diye konuştu.
Orbán'ın eleştirmenleri, onun görev süresinde ekonomik durgunluk, uluslararası yalnızlaşma ve oligarkların servet biriktirmesine tanık olunduğunu söylüyor. Destekçileri ise ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve Avrupa'daki aşırı sağ liderlerden kamuoyu desteği alan Orbán'ın Macaristan'ın egemenliğini ve geleneksel değerlerini koruduğunu savunuyor.
Magyar hızlı iktidar devri çağrısında bulundu
Magyar, seçim sonucunun Macaristan'ın "rejimi değiştirmeye" ve Avrupa yanlısı bir yol seçmeye karar verdiğini gösterdiğini söyledi.
"Macar halkı dün, AB üyelik referandumunun tam 23. yıl dönümünde Macaristan'ın Avrupa'daki yerini bir kez daha teyit etti" dedi.
Tisza lideri, Orbán'ın Fidesz partisi tarafından desteklenen Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'a iktidar devrinin bir an önce gerçekleşmesini sağlama çağrısında bulundu. Ayrıca Sulyok'un istifa etmesi talebini yineledi.
Macaristan'da büyük ölçüde törensel bir rol üstlenen cumhurbaşkanı, seçimden sonraki 30 gün içinde yeni parlamentoyu toplantıya çağırmak zorundadır. Ardından milletvekilleri yeni başbakanı seçer.
Piyasalar yükseldi, Budapeşte kutlamalara sahne oldu
Budapeşte'de birçok kişi, başkentin sokaklarını sabahın erken saatlerine kadar dolduran coşkulu kutlamalardan kendine gelmeye çalışıyordu.
Kutlamalara katılanlar arasında sağlık bakanlığı için öne çıkan aday Zsolt Hegedüs de vardı. Hegedüs'ün Magyar'ın konuşmasının ardından sahnede sergilediği dans hareketleri sosyal medyada viral oldu.
Tisza destekçileri pazartesi sabahı Orbán'ın Brüksel ile çatışmacı ilişkilerinin sona ermesinden duydukları iyimserliği dile getirdi.
"Biz Avrupa Birliği'nin bir parçasıyız ve Avrupa Birliği'nde kalmak istiyoruz" diyen ağ mühendisi Gyula Ferenc Teleki bu duyguyu özetledi.
Bu arada Macar forinti euro karşısında yaklaşık yüzde 3 değer kazanarak dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Budapeşte borsası ise AB fonlarının akmaya başlayacağı beklentisiyle yüzde 3,5 yükseldi.
AB liderleri zaferden memnuniyet duydu
AB liderleri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve ABD'de Trump'ın Demokrat Parti rakipleri Magyar'ın zaferini sıcak karşıladı. Orbán, savaştan harap olmuş Ukrayna'ya yönelik 90 milyar euroluk (105 milyar dolar) krediyi engellemişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Magyar'ın zaferinin ardından Rusya meselesi de dahil olmak üzere AB'de karar alma süreçlerinin kolaylaşacağını söyledi.
Kremlin ise Rusya'nın Macar seçmenlerinin tercihine saygı duyduğunu ve Budapeşte'deki yeni hükümetle "pragmatik ilişkileri" sürdüreceğini açıkladı.
Ancak Rus sertlik yanlıları Orbán'ın yenilgisini ciddi bir darbe olarak değerlendirdi. Bu gelişmenin Ukrayna'nın Rusya'ya karşı bir yıl daha savaşması için AB fonlarının önünü açacağını belirttiler.
(Reuters)
