Macaristan'da pazar günü yapılan genel seçim, Başbakan Viktor Orbán'ın 16 yıllık iktidarını sona erdirebilecek bir sonuca doğru ilerliyor. Olası bir iktidar değişikliği Rusya'yı sarsabilir ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'ı dahil Batı'daki sağcı çevreler üzerinde şok dalgası yaratabilir.
Avrupa şüphecisi ve milliyetçi bir lider olan Orbán, Trump'ın Amerika'yı Yeniden Büyük Yap (MAGA) hareketi ve Avrupa'daki hayranları tarafından model alınan bir "illiberal demokrasi" düzeni kurdu.
Ancak birçok Macar vatandaşı, üç yıllık ekonomik durgunluk, artan yaşam maliyetleri ve hükümete yakın oligarkların servetlerini artırdığına dair haberler nedeniyle 62 yaşındaki Orbán'dan bıkmış durumda.
Kamuoyu yoklamaları, Orbán'ın Fidesz partisinin Peter Magyar'ın merkez sağ muhalefet partisi Tisza'nın 7-9 puan gerisinde kaldığını gösteriyor. Tisza'nın oy oranı yüzde 38-41 civarında seyrediyor.
Rekor Katılım
Anketçiler rekor düzeyde seçmen katılımı öngördü. TSİ 16:00 itibarıyla seçmenlerin yüzde 66'sı oyunu kullandı. Bu oran 2022 seçimlerinde aynı saatte yüzde 52,75'ti. Televizyon görüntüleri Budapeşte'deki bazı sandık noktalarında uzun kuyrukları gösterdi.
Magyar, Budapeşte'de oyunu kullandıktan sonra Macarların "Doğu ile Batı arasında" bir seçim yaparak tarih yazacağını söyledi ve seçmenleri usulsüzlükleri bildirmeye çağırdı.
Magyar, "Seçim hilesi çok ciddi bir suçtur" diye ekledi.
Magyar sonuç konusunda güvenli olduğunu belirterek tek sorunun Tisza'nın 199 sandalyeli parlamentoda basit çoğunluk mu yoksa anayasayı değiştirebilecek üçte iki çoğunluk mu elde edeceği olduğunu söyledi.
Aynı Budapeşte ilçesinde oyunu kullanan ve son dört seçimi de kazanan Orbán ise gazetecilere şunları söyledi: "Macaristan'da bir anayasa var ve buna uyulması gerekiyor. Halkın kararına saygı gösterilmeli."
AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi dört yıl önce yapılan seçimin profesyonelce yürütüldüğünü ancak eşit olmayan oyun alanının sonucu etkilemiş olabileceğini belirtmişti.
Değişim mi Süreklilik mi?
Macar başkentinde Tisza'ya oy veren 27 yaşındaki Mihaly Bacsi, "Toplumsal ruh halinde bir iyileşmeye ihtiyacımız var. Birçok alanda çok fazla gerilim var ve mevcut hükümet bu duyguları körüklüyor" dedi.
83 yaşındaki bir başka seçmen Istvan Stofka ise Orbán'ın sosyal yardım ve aile politikalarının devamını istediğini belirterek Fidesz'e oy verdiğini söyledi: "Rejim değişikliğinden bu yana vaatlerini yerine getiren tek parti budur."
Orbán seçimi "savaş ve barış" arasında bir tercih olarak nitelendirdi. Seçim kampanyası sırasında hükümet, Tisza lideri Magyar'ın Macaristan'ı Rusya'nın Ukrayna ile savaşına sürükleyeceği uyarısını içeren afişlerle ülkeyi kapladı. Magyar bu iddiaları kesinlikle reddediyor.
Seçim Brüksel'de de yakından takip ediliyor. Birçok AB lideri, Rusya ile yakın ilişkilerini sürdüren ve Trump'ın müttefiki olan Orbán'ı demokratik yönetim, basın özgürlüğü ve azınlık haklarının aşınması nedeniyle eleştiriyor.
Orbán'ın yenilgisi durumunda Rusya, AB'deki en yakın müttefikini kaybedecek. Ukrayna için ise bu durum, Macar liderin engellediği 90 milyar euroluk (105 milyar dolar) AB kredisinin serbest bırakılması anlamına gelebilir. Bu kredi Ukrayna'nın savaş çabası için hayati önem taşıyor.
Kamuoyu Hoşnutsuzluğu
Orbán, Trump yönetiminden kamuoyu desteği aldı. Bu destek geçen hafta Başkan Yardımcısı JD Vance'in Budapeşte ziyaretiyle doruk noktasına ulaştı. Kremlin ve Avrupa'daki aşırı sağcı liderler de Orbán'a destek verdi.
Ancak Orbán'ın kampanyası, hükümetinin Moskova ile gizli işbirliği yaptığını iddia eden medya haberleriyle sarsıldı. Herhangi bir yanlış yapıldığını reddeden Orbán, amacının AB içinde Macaristan'ın ulusal kimliğini ve geleneksel Hristiyan değerlerini korumak olduğunu söylüyor.
Orbán'ın eski sadık destekçisi olan 45 yaşındaki Magyar ise devlet yolsuzluğu iddiaları ve düşen yaşam standartlarından kaynaklanan hoşnutsuzluğu başarıyla harekete geçirdi. Özellikle genç seçmenler değişim konusunda istekli görünüyor.
Tisza'nın anketlerdeki önde oluşuna rağmen analistler sonucun belirsiz kaldığı uyarısında bulunuyor. Kararsız seçmen sayısının yüksekliği, Fidesz lehine yeniden çizilen seçim haritası ve çoğunlukla iktidar partisini destekleyen komşu ülkelerdeki etnik Macar seçmenler sonucu etkileyebilir.
Tisza kazansa bile Orbán'ın yaptığı yasal ve kurumsal değişiklikleri geri almak, basit çoğunluğa sahip yeni bir hükümet için zorlu bir süreç olabilir.
Sandıklar TSİ 20:00'de kapandı.
