Orta Doğu'nun kritik deniz koridorlarında artan aksaklıklar, küresel enerji arzını sıkıştırıyor ve ham petrol piyasalarında yüksek bir risk primi oluşturuyor. Önde gelen bir istihbarat ve verimlilik platformuna göre bu durum, petrol ithalatçısı ülkelerin ekonomik büyümesini olumsuz etkiliyor.
GlobalData analizi, ham petrol fiyatlarındaki her sürekli 10 dolarlık artışın, büyük net enerji ithalatçısı ekonomilerde yıllık GSYİH büyümesini 0,1 ila 0,5 puan arasında düşürebileceğini gösteriyor. Bu sonuç, piyasada yaygın olarak kullanılan bir kural ve geçmişteki arz kaynaklı şoklarda görülen tarihsel örüntülerle de uyumlu.
GlobalData Şirketler ve Ekonomik Araştırma Direktörü Ramnivas Mundada, "Ürettiğinden daha fazla enerji ithal eden ülkeler için petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, ani bir vergi gibi etki ediyor" dedi.
Mundada şöyle devam etti: "Bu durum enflasyonu hızla yukarı çekiyor, dış ticaret dengesini bozuyor, kurumsal kârları daraltıyor ve büyümeyi yavaşlatıyor. Özellikle aksaklıklar uzun sürerse ve yüksek navlun ile sigorta maliyetleri devreye girerse, etki sadece ham petrol fiyatlarının ötesine geçiyor."
Erken uyarı sinyalleri
Ulusal hesap verileri, mevcut büyüme ortamının ne kadar kırılgan olduğunu şimdiden gösteriyor: enerji maliyetleri yüksek seviyede kalmaya devam ediyor ve 2026'nın ilk çeyreğinde yüksek petrol fiyatlarının yarattığı baskı, birçok ekonominin üç aylık GSYİH sonuçlarında görünür hale geldi.
Euro bölgesinde ekonomik faaliyet fiilen durma noktasına geldi. Mevsimsel olarak düzeltilmiş GSYİH, 2026'nın ilk üç ayında çeyrek bazda yalnızca yüzde 0,1 arttı. Bu rakam, bir önceki çeyrekteki yüzde 0,2'lik artıştan daha düşük seyretti.
Bu zayıf performans; kalıcı yapısal sorunları, daralan ve belirsizleşen enerji arzını ve bölgenin en büyük ekonomilerinin çoğunda hane halkı harcamalarındaki düşüşü yansıtıyor.
Büyük piyasalar genelinde, enerji fiyat şoklarının büyüme üzerindeki etkisinin 2026'da 2025'e kıyasla daha ağır olması bekleniyor. Euro bölgesinde yavaşlama riski arttı: Büyüme 2025'te yüzde 1,4 olarak gerçekleşti ve 2026'da yüzde 1,0'a düşmesi öngörülüyor.
İngiltere de benzer bir tablo sergiliyor. Büyümenin 2025'teki yüzde 1,4 seviyesinden 2026'da yüzde 0,8'e gerilemesi bekleniyor.
Çin'in de büyüme hızının 2025'teki yüzde 5,0 seviyesinden 2026'da yüzde 4,5'e ineceği tahmin ediliyor. Hindistan, bu ekonomiler arasında en hızlı büyüyen ülke olmaya devam ediyor. Ancak yükselen enerji kaynaklı girdi maliyetlerinin momentumu yavaşlatacağı ve büyümenin 2025'teki yüzde 7,6 seviyesinden 2026'da yüzde 6,4'e gerileyeceği öngörülüyor.
Bu şok farklı
GlobalData'dan Mundada, "Ham petrol fiyatının kendisinin ötesinde, gemi taşımacılığındaki gecikmeler, rota değişiklikleri ve artan sigorta ile navlun maliyetleri makroekonomik etkiyi büyütebilir. Bu durum özellikle enerji ithalatına ve küresel ticaret yollarına bağımlı bölgeler için geçerlidir" açıklamasını yaptı.
Mundada sözlerini şöyle tamamladı: "Aksaklık devam ederse, yüksek çekirdek enflasyon, sıkılaşan finansal koşullar ve azalan yatırım harcamaları gibi ikinci tur etkiler yavaşlamayı daha da derinleştirebilir."
