ABD Başkanı Donald Trump, İran ile barış anlaşmasına ilişkin "büyük ölçüde müzakere edilmiş" bir mutabakat muhtırasının Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacağını açıkladı. Ancak İran'ın Fars haber ajansı bu iddiaya itiraz etti.
Trump sosyal medyada yaptığı paylaşımda, ortaya çıkan anlaşmanın boğazı yeniden açacağını belirtti. ABD ve İsrail'in Şubat ayında İran'a karşı savaş başlatmasının ardından kapatılan bu hayati deniz geçidi, küresel enerji piyasalarını alt üst etmişti. Trump anlaşmaya başka neler dahil edileceği konusunda bilgi vermedi.
Trump, Truth Social'da "Anlaşmanın son detayları şu anda görüşülüyor ve yakında açıklanacak" ifadelerini kullandı.
Fars ajansı ise Pazar sabahı erken saatlerde yaptığı haberde, anlaşmanın boğazı İran'ın yönetmesine izin vereceğini ve Trump'ın boğazla ilgili açıklamasının "gerçeklerle örtüşmediğini" bildirdi.
İRAN'IN NÜKLEER PROGRAMI ODAKTA
ABD haber sitesi Axios, Cumartesi gecesi geç saatlerde ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı geçiş ücretsiz biçimde yeniden açacak bir anlaşmaya yakın olduğunu yazdı. Habere göre 60 günlük ateşkes uzatımı süresince İran serbestçe petrol satabilecek ve nükleer programının kısıtlanması için müzakereler yürütülecek.
Axios'un ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı habere göre, karşılığında ABD İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracak ve İran petrolüne yönelik bazı yaptırım muafiyetleri çıkaracak.
Axios, anlaşma taslağının İran'ın nükleer silah peşinde koşmayacağına dair taahhütleri ve uranyum zenginleştirme programının askıya alınması ile yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kaldırılması konularında müzakere yapma sözünü de içerdiğini bildirdi.
New York Times ise önerilen anlaşmanın İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçeceğine dair "görünür bir taahhüt" içerdiğini yazdı. Gazete, iki isimsiz ABD'li yetkiliye dayanarak, İran'ın bu stokları nasıl devredeceğinin detaylarının sonraki müzakere turlarına bırakılacağını belirtti.
Üç aydır süren çatışma boyunca çeşitli savaş hedefleri açıklayan Trump, ABD'nin İran'ı nükleer silah elde etmesinden alıkoymak için saldırdığını defalarca dile getirdi. İran ise nükleer silah peşinde olmadığını ve sivil amaçlarla uranyum zenginleştirme hakkına sahip olduğunu savunuyor.
İran, Cumartesi günü savaşın sona erdirilmesine yönelik bir mutabakat muhtırası üzerinde çalıştığını duyurdu. Üst düzey yetkililer, arabuluculuk yapmaya çalışan Pakistan'ın ordu komutanı Asım Münir ile bir araya geldi.
Pakistan ordusu, müzakerelerde "cesaret verici" bir ilerleme kaydedildiğini açıkladı. Görüşmelere katılan iki Pakistanlı kaynak, müzakere edilen anlaşmanın "savaşı sona erdirecek kapsamlı bir anlaşma" olduğunu söyledi.
Reuters'a bilgi veren kaynaklar, önerilen çerçevenin üç aşamada hayata geçeceğini aktardı: savaşı resmen sona erdirmek, Hürmüz Boğazı krizini çözmek ve daha kapsamlı bir anlaşma için uzatılabilir 30 günlük bir müzakere penceresi açmak.
Pakistanlı kaynaklardan biri, ABD'nin muhtırayı kabul etmesi halinde Cuma günü sona erecek Bayram tatilinin ardından yeni görüşmelerin yapılabileceğini belirtti.
Savaşın ABD enerji fiyatlarına etkisi nedeniyle onay oranları düşen Trump, Cuma günü oğlunun bu hafta sonu yapılacak düğününe katılmayacağını açıkladı. Washington'da kalma nedenleri arasında İran meselesini de gösterdi.
'TARTIŞILMASI GEREKEN MESELELER VAR,' DİYOR İRAN
Trump Cumartesi günü Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Mısır, Türkiye ve Pakistan liderleriyle görüştü. Axios'a göre liderler, Trump'ı ortaya çıkan çerçeveye onay vermesi yönünde teşvik etti.
Trump, Truth Social'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmenin de "çok iyi geçtiğini" yazdı.
Pakistan, haftalardır süren savaşın ardından gergin ateşkese rağmen büyük ölçüde gemi trafiğine kapalı kalan hayati Hürmüz Boğazı meselesinde İran ile ABD arasındaki farkları daraltmaya çalışıyor.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmail Bagai, "Bu haftanın eğilimi anlaşmazlıkların azalması yönünde, ancak hâlâ arabulucular aracılığıyla görüşülmesi gereken meseleler var. Önümüzdeki üç dört gün içinde durumun nereye varacağını beklemek zorundayız" dedi.
İran, boğazın denetimini, ABD'nin limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını ve İran petrol satışlarına yönelik yaptırımların sona erdirilmesini talep ediyor.
Bagai, ABD'nin İran gemiciliğine yönelik ablukasının önemli bir konu olduğunu, ancak önceliklerinin yeni ABD saldırıları tehdidini ve Lübnan'daki süregelen çatışmayı sona erdirmek olduğunu söyledi. Lübnan'da İran müttefiki Hizbullah militanları, ülkenin güneyine ilerleyen İsrail birlikleriyle çatışıyor.
Pakistan ordu komutanı Münir, İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptığı görüşmelerin ardından Cumartesi günü Tahran'dan ayrıldı.
Kalibaf, İran silahlı kuvvetlerinin ateşkes süresince kapasitelerini yeniden inşa ettiğini belirterek, ABD'nin "akılsızca savaşı yeniden başlatması" halinde sonuçların çatışmanın başlangıcındakinden "daha sert ve acı" olacağını söyledi.
Haftalarca süren çatışmaya rağmen İran, silah üretimine yakın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ve füze, insansız hava aracı ve vekil güç kapasitelerini korudu.
