ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Lübnan ile İsrail'in 10 günlük ateşkes üzerinde anlaştığını açıkladı. İran savaşının sona ermesine yönelik umutlar da giderek artıyor.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ateşkesin TSİ 00:00'da (EST 17:00 / GMT 21:00) başlayacağını duyurdu. Bu ateşkes, ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının yeniden alevlendirdiği İsrail ile İran destekli Lübnan örgütü Hizbullah arasındaki çatışmayı durdurmayı hedefliyor.
Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ile "mükemmel görüşmeler" yaptığını belirtti.
Trump paylaşımında şunları söyledi: "Bu iki lider, ülkeleri arasında BARIŞ sağlamak için resmi olarak 10 günlük bir ATEŞKES başlatma konusunda anlaştı. Her iki taraf da BARIŞ istiyor ve bunun hızla gerçekleşeceğine inanıyorum!"
Trump, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine'e iki ülkeyle kalıcı barış için çalışma talimatı verdiğini açıkladı.
İran ile savaş, 2 Mart'ta Hizbullah'ın Tahran'a destek amacıyla ateş açmasıyla Lübnan'a sıçramıştı. Bu gelişme, son büyük çatışmadan 15 ay sonra İsrail'in Lübnan'a saldırı başlatmasına yol açtı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ateşkes duyurusunu memnuniyetle karşıladı ve X platformundan şu mesajı paylaştı: "Bu bir rahatlama, çünkü bu çatışma çoktan çok fazla can aldı."
ABD VE İRAN ARASINDA 'ÇETİN KONULARDA' İLERLEME
ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının 28 Şubat'ta başlamasından bu yana ağırlıklı olarak İran ve Lübnan'da binlerce kişi hayatını kaybetti. Saldırılar İran'ın Körfez komşularına hava saldırısı düzenlemesini ve İsrail-Hizbullah çatışmasının yeniden alevlenmesini tetikledi.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması, yatırımcıları ve politika yapıcıları küresel çapta tedirgin etti. Dünya petrol ve doğalgaz arzının beşte biri bu boğazdan geçiyor.
Boğazın kapatılması, tarihin en büyük petrol fiyatı şokuna neden oldu. Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomi için büyüme tahminlerini düşürdü ve uzayan çatışmanın dünyayı resesyon eşiğine itebileceği uyarısında bulundu.
Ancak İran ile ABD arasında bir anlaşma umutları artıyor. İki haftalık bir ateşkes zaten yürürlükte.
Bir güvenlik kaynağı, Pakistanlı arabulucunun "çetin konularda ilerleme" sağladığını belirtti. Ancak Tahran, nükleer programının kaderinin henüz çözülmediğini açıkladı. Trump ise anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nı açacağını söyledi.
Arabuluculuk çabalarında önemli bir figür olan Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir, anlaşmayla sonuçlanmayan İslamabad görüşmelerinin ardından çatışmanın yeniden başlamasını önlemek için Çarşamba günü Tahran'a gitti.
Kıdemli bir İranlı yetkili Perşembe günü Reuters'a yaptığı açıklamada, bu ziyaretin ikinci tur müzakereler ve iki haftalık ateşkesin uzatılması konusunda umutları artırdığını, ancak nükleer program konusunda temel görüş ayrılıklarının sürdüğünü söyledi.
'NAMLU DOLU VE HAZIR'
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran ile anlaşma sağlanamazsa birliklerin muharebe operasyonlarını yeniden başlatmaya hazır olduğunu açıkladı.
Hegseth, Pentagon'da düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi: "Daha önce hiç olmadığı kadar güçlü ve daha iyi istihbaratla yeniden yükleniyoruz. Kritik çift kullanımlı altyapınızı, kalan enerji üretiminizi ve enerji sektörünüzü hedef alıyoruz. Bunu yapmak zorunda kalmamayı tercih ederiz."
Ancak bir güvenlik kaynağı Reuters'a, anlaşmanın yaklaştığını ve ABD'nin ateşkesin gelecek hafta sona ermesinden önce bir ilerleme sağlamak istediğini söyledi. Washington, yaptırımları kaldırmayı ve milyarlarca dolarlık dondurulan İran varlıklarını serbest bırakmayı teklif ediyor.
Kaynağa göre İran, ancak kalıcı ateşkes sağlanması ve ABD ile İsrail'in gelecekte tekrar saldırmayacağına dair Birleşmiş Milletler güvenceleri verilmesi halinde boğazı açacak.
Kaynak, "Mareşal'ın Tahran'dan ayrılırken elinde bir taslak olmasını umuyoruz" dedi.
Ayrı bir hükümet kaynağı, müzakerelerin İslamabad'da "yakında" yapılacağını ancak henüz bir tarih belirlenmediğini söyledi.
Borsalar, son günlerde çatışmanın hızla çözüleceği beklentisiyle güçlü bir yükseliş kaydetti. Küresel hisse senetleri Perşembe günkü işlemlerde tüm zamanların en yüksek seviyelerini aştı. Ancak ateşkes ve boğazın açılmasına ilişkin belirsizliklerin sürmesi nedeniyle petrol fiyatları yükseldi.
İran'ın nükleer hırsları, geçen hafta sonu yapılan görüşmelerde çözülemeyen en önemli sorun oldu. ABD, İran'ın tüm nükleer faaliyetlerini 20 yıl süreyle askıya almasını önerdi; bu, kalıcı yasak talebinden bir geri adım olarak değerlendiriliyor. Tahran ise üç ila beş yıllık bir duraklama önerdi.
Washington, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun (HEU) İran'dan çıkarılması için baskı yapıyor. Tahran ise uluslararası yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
İki İranlı kaynak, HEU stoku konusunda uzlaşma işaretlerinin belirdiğini, Tahran'ın daha önce reddettiği stokun bir kısmını (tamamını değil) ülke dışına göndermeyi değerlendirdiğini söyledi.
