ABD, İran ile barış görüşmelerinin Pakistan'da yeniden başlayacağına dair güvenini dile getirdi. Üst düzey bir İranlı yetkili de Tahran'ın katılımını olumlu şekilde değerlendirdiğini söyledi. Ancak iki haftalık ateşkesin sona ermesine yaklaşılırken belirsizlik hâlâ devam ediyordu.
Görüşmelere dahil olan bir Pakistan kaynağı Reuters'a konuşarak müzakerelerin yeniden başlaması için ivme kazanıldığını belirtti. Kaynak, "İşler ilerliyor ve görüşmeler yarın için yolunda" dedi. Bir anlaşma imzalanması durumunda Başkan Donald Trump'ın şahsen ya da sanal olarak katılabileceğini ekledi. Axios'un haberine göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance müzakereler için salı günü Pakistan'a gidiyordu. Wall Street Journal ise İran'ın bölgesel arabuluculara bir heyet göndereceğini bildirdiğini yazdı. Reuters bu haberleri bağımsız olarak doğrulayamadı.
Görüşmelerin yeniden başlayacağı beklentisiyle petrol fiyatları bir dolardan fazla düştü ve Asya borsaları salı sabahı toparlandı. Bu hareketler, pazartesi günü petrol fiyatlarındaki yüzde 6'lık sıçramayı kısmen tersine çevirdi. Brent ham petrol yüzde 1,1 gerileyerek varil başına 94,44 dolara, ABD West Texas Intermediate ise yüzde 1,9 düşerek 87,95 dolara indi.
Ancak Tahran'dan gelen meydan okuyan söylem, sürecin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin pazar günü İran ticari gemisi Touska'ya el koymasını kınadı, geminin, mürettebatın ve ailelerinin derhal serbest bırakılmasını talep etti. Bakanlık, Washington'u "olası herhangi bir tırmanmanın tüm sorumluluğunu taşıyacağı" konusunda uyardı. Üst düzey bir İranlı askeri komutan, güçlerin herhangi bir yenilenen düşmanlığa "anında ve kararlı bir yanıt" vermeye hazır olduğunu söyledi. İran'ın Pakistan Büyükelçisi ise X'te hiçbir büyük medeniyetin tehdit veya güç altında müzakere etmeyeceğini yazdı.
İran'ın baş müzakerecisi Mohammad Baqer Qalibaf, Trump'ı "müzakere masasını teslimiyet masasına çevirmeye çalışmakla" suçladı. Tahran yetkilileri, devam eden ABD liman ablukasını ve Touska'ya el konulmasını ateşkes ihlali ve diplomasinin önündeki engeller olarak nitelendirdi. Denizcilik güvenliği kaynakları, geminin muhtemelen Washington'un çift kullanımlı askeri malzeme saydığı ürünler taşıdığını belirtti. İran'ın başlıca petrol alıcısı Çin, "zorla el koyma" olarak nitelendirdiği olaydan duyduğu endişeyi dile getirdi.
Ateşkesin çarşamba günü doğu saatiyle akşam 8'de sona ermesi planlanıyor. Washington, İran'ın nükleer silah geliştirmesini engelleyen ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılmasının yol açtığı petrol fiyatı şokunu durduran bir anlaşma için baskı yapıyor. Tahran ise boğaz üzerindeki kontrolünü, nükleer programını kısıtlamadan yaptırımları hafifletecek bir anlaşma güvence altına almak için kaldıraç olarak kullanmayı umuyor. Olası görüşmeler öncesinde İslamabad genelinde yaklaşık 20.000 güvenlik personeli konuşlandıran Pakistan da Washington'dan liman ablukasını kaldırmasını istedi.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD'nin bir anlaşmanın eşiğinde olduğunu söyledi. Leavitt, Fox News'e yaptığı açıklamada "Askeri operasyonun başarısı ve Başkan'ın sert müzakere tarzı sayesinde bir anlaşmanın eşiğindeyiz" dedi. "Olmadığı takdirde başkomutan olarak Başkan'ın elinde kullanmaktan çekinmeyeceği birçok seçenek var" ifadesini kullandı.
Savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İsrail'in paralel Lübnan işgalinde binlerce kişi hayatını kaybetti. Çatışmalar, küresel enerji arzında tarihi bir şoka ve IMF'nin resesyon riski uyarılarına yol açtı.
(Reuters)
