ABD, İran ile barış görüşmelerinin Pakistan'da gerçekleşeceğinden emin olduğunu açıkladı. Üst düzey bir İran yetkilisi de Tahran'ın görüşmelere katılmayı değerlendirdiğini söyledi. Ancak ateşkes süresinin dolmasına yaklaşılırken önemli engeller ve belirsizlikler devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarındaki artışları ve borsa çalkantılarını önleyecek bir anlaşma istiyor ancak İran'ın nükleer silah geliştirme imkânına sahip olamayacağı konusunda ısrar ediyor. Tahran ise Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kullanarak savaşın yeniden başlamasını önleyecek, yaptırımları hafifletecek ama nükleer programını engellemeyecek bir anlaşma yapmayı umuyor.
Reuters'a konuşan İran yetkilisi, Tahran'ın daha önce reddetmesine rağmen görüşmelere katılımını "olumlu bir şekilde değerlendirdiğini" ancak henüz bir karar verilmediğini vurguladı.
Görüşmelere dahil olan bir Pakistan kaynağı, müzakerelerin Çarşamba günü yeniden başlaması için ivme olduğunu ve bir anlaşma imzalanması halinde Trump'ın bizzat veya sanal olarak katılabileceğini belirtti.
Kaynak, Salı günü anonim kalma koşuluyla "İşler ilerliyor ve görüşmeler yarın için planlandığı şekilde devam ediyor" dedi.
Görüşme iyimserliği petrol fiyatlarını düşürdü
ABD-İran barış görüşmelerinin bu hafta yeniden başlayacağı beklentisiyle Salı günü Asya'daki erken işlemlerde petrol fiyatları düştü ve borsalar toparlandı. Daha önceki İslamabad'daki görüşmeler anlaşma sağlanamadan sona ermişti. Pazartesi günü görüşmelere ilişkin şüpheler nedeniyle petrol fiyatları yaklaşık yüzde 6 artmıştı.
Brent ham petrol vadeli işlemleri 54 sent (yüzde 0,6) düşerek varil başına 94,94 dolara geriledi. ABD'nin Batı Teksas Ara Petrolü (WTI) Mayıs vadeli kontratı ise 1,11 dolar (yüzde 1,2) düşerek 88,50 dolara indi.
Ancak gerilim yüksek kalmaya devam ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Salı günü, hafta sonunda İran ticaret gemisi Touska'ya yapılan "saldırı" nedeniyle ABD'yi kınadı ve geminin, mürettebatının ve ailelerinin derhal serbest bırakılmasını talep etti.
İran devlet medyasına göre bakanlık, "İran ulusal çıkarlarını, güvenliğini ve vatandaşlarının haklarını ve onurunu korumak için tüm imkânlarını kullanacaktır. Bölgedeki herhangi bir tırmanmanın tüm sorumluluğu ABD'ye ait olacaktır" açıklamasında bulundu.
Deniz güvenliği kaynakları Pazartesi günü gemide Washington'ın askeri amaçlı kullanılabilecek "çift kullanımlı" malzemeler olarak nitelendirdiği ürünlerin bulunma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. ABD Merkez Komutanlığı, Touska mürettebatının altı saat boyunca tekrarlanan uyarılara uymadığını ve geminin ABD ablukasını ihlal ettiğini açıkladı.
İran ham petrolünün en büyük alıcısı olan Çin, "zorla el koyma" konusundaki endişesini dile getirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi Pazartesi günü Washington'ın ateşkes ihlallerinin diplomatik süreçte büyük bir engel oluşturduğunu söyledi. Baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf ise X platformunda Trump'ı İran limanlarına uygulanan abluka yoluyla baskıyı artırmakla suçladı.
Kalibaf, Trump'ın "müzakere masasını teslim olma masasına çevirmeye" çalışmasının bir yanılgı olduğunu belirterek İran'ın tehdit altında müzakereyi reddettiğini ekledi.
Trump: "Müzakere edecekler"
28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve eş zamanlı olarak yürütülen İsrail'in Lübnan işgalinde binlerce kişi hayatını kaybetti. Savaş, küresel enerji arzında tarihi bir şoka yol açtı ve uzayan çatışmanın dünya ekonomisini resesyonun eşiğine itebileceği endişelerini artırdı.
ABD, İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürüyor. İran ise dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasını kaldırdıktan kısa süre sonra yeniden uygulamaya koydu. Arabulucu Pakistan, Washington'dan ablukayı sona erdirmesini talep ediyor.
Trump, Pazartesi günü John Fredericks Media Network'e verdiği röportajda İran'ın müzakere edeceğini söyledi ancak Washington'ın Tahran'ın nükleer silah geliştirmesine izin vermeyeceğini yineledi.
Trump, "Müzakere edecekler ve umarız adil bir anlaşma yapacaklar, ülkelerini yeniden inşa edecekler ama bunu yaparken nükleer silaha sahip olmayacaklar" dedi.
ABD, iki haftalık ateşkesin ne zaman sona ereceğini belirtmedi. Görüşmelere dahil olan bir Pakistan kaynağı, ateşkesin Çarşamba günü Doğu Saati ile 20:00'de (GMT gece yarısı, İran saatiyle Perşembe 03:30) sona ereceğini söyledi.
Pakistan görüşmelere hazırlanıyor
Pakistan, görüşmelerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair belirsizliğe rağmen ev sahipliği hazırlıklarını sürdürüyor. Yetkililer, İslamabad genelinde yaklaşık 20.000 güvenlik personelinin konuşlandırıldığını açıkladı.
Axios'un Pazartesi günü ABD kaynaklarına dayandırdığı habere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran görüşmeleri için Salı günü Pakistan'a gidecek.
Daha önce bir kaynak Reuters'a Vance'in Pazartesi günü ABD'de olduğunu söyleyerek Pakistan yolunda olduğuna dair haberleri yalanlamıştı.
Trump, Pazar günü İran'ın koşullarını reddetmesi halinde ABD'nin İran'daki tüm köprüleri ve enerji santrallerini yok edeceği uyarısında bulunarak son dönemdeki tehdit söylemlerini sürdürdü.
İran, ABD'nin sivil altyapısına saldırması halinde Körfez'deki Arap komşularının enerji santrallerine ve tuzdan arındırma tesislerine saldıracağını açıkladı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Fox News'un "Hannity" programında ABD'nin İran ile anlaşmaya yakın olduğunu söyledi.
Leavitt, "Askeri operasyonun başarısı ve Trump'ın sert müzakere tarzı sayesinde anlaşmanın eşiğindeyiz" dedi.
"Anlaşma olmazsa başkomutan olarak cumhurbaşkanının elinde kullanmaktan çekinmeyeceği çok sayıda seçenek var" diye ekledi.
