Türkiye Sahil Güvenliği Genel Müdürlüğü Salı gecesi, deniz araçlarına bilgi iletmek için kullanılan bir navtex mesajı yayımladı. Mesaj, Kıbrıs ile Girit arasındaki denizlerde Büyük Deniz Bağlayıcısı projesi kapsamında planlanan deniz tabanı araştırmaları konusunda denizcileri uyardı ve bu araştırmalarla birlikte projenin bütünü için fiilen Türk onayını verdi.
Navtex’te “denizaltı kablo döşemesini destekleyen deniz bilimsel araştırması, Türk navtex hizmet alanı ve Türk kıta sahanlığı içindeki iki belirlenmiş hat boyunca yürütülecek” deniyor ve araştırmaları Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo’nun yapacağı teyit ediliyor.
Diğer tüm teknelerin gemiden iki milden fazla uzakta kalmaları konusunda uyarıda bulunuldu ve yürürlük süresinin gelecek yıl 20 Mart’a kadar olacağı belirtildi.
Navtex, tamamlandığında Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail’in enerji şebekelerini birbirine bağlayacak olan bağlayıcının inşasını Türkiye’nin engelleyip engellemeyeceği konusundaki aylar süren tartışmaya son verdi. Bu gelişme, Fransız hükümetinin geçen hafta planlar hakkında Ankara’yı doğrudan bilgilendirmesinin ardından geldi.
Bunun üzerine Yunan hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis, iletişimin “Türkiye’nin araştırmaların yapılacağı denizlere ilişkin iddiasının tanınması anlamına gelmediğini” vurguladı ve araştırmaların yapılmasına izin verilmesi için resmi başvurunun yalnızca Yunanistan ve Kıbrıs hükümetlerine yapıldığını söyledi.
Proje için geçen Cuma günü ilk olarak bir Yunan navtex’i yayımlanmıştı. Bu durum Türkiye Dışişleri Bakanlığı’ndan hızlı bir yanıt aldı. Bakanlık, “Fransız bayraklı bir geminin Türk kıta sahanlığında yetkisiz kablo döşemesiyle bağlantılı olarak yasadışı deniz bilimsel araştırma faaliyeti yürütmeyi amaçladığını” açıkladı.
Bakanlık açıklamasında, “Bu amaçla Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum yönetimi tarafından yayımlanan yetkisiz seyir uyarıları Türkiye tarafından iptal edilmiştir” dedi.
Fidan, önceden bilgilendirilmesi halinde Türkiye’nin itiraz etmeyeceğini söylemişti.
Daha önce Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Girit ile Kıbrıs arasındaki deniz tabanı araştırmalarına, planlar hakkında önceden yazılı bildirim yapılması koşuluyla ülkesinin itiraz etmeyeceğini söylemişti.
“Herhangi bir itirazımız yok. Bunu [Yunan] Başbakan Mitsotakis ve [Fransız] Cumhurbaşkanı Macron ile görüştük. Cumhurbaşkanım New York’ta Başbakan Mitsotakis ile yaptığı görüşmede konuyu gündeme getirdi” diye konuştu geçen ay.
Fidan, bu görüşmeler sırasında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın projeyi “olağanüstü” olarak nitelendirdiğini ancak ardından “2 bin kilometre uzaklıktan elektrik taşımak yerine bizden elektrik almanızı tercih ederim ve bunun için 2 milyar avrodan fazla Avrupa fonu harcamayın” dediğini ekledi.
“Kıta Türkiye’sinden sadece 70 mil uzaklıktan su, elektrik ve doğal gaz sağlayabilirim; bundan Rum Kıbrıslılar, Türk Kıbrıslılar ve tüm nüfus yararlanabilir” dedi.
Türkiye ile Yunanistan, adaların tam münhasır ekonomik bölge oluşturup oluşturmadığı konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
Sorun, Kıbrıs ile Girit arasındaki denizlerin kime ait olduğu konusundaki devam eden Yunanistan-Türkiye anlaşmazlığından kaynaklanıyor. Bu anlaşmazlık da adaların tam münhasır ekonomik bölgeye (MEB) hak kazanıp kazanmadığı sorusuna dayanıyor.
Yunanistan ve Kıbrıs, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (UNCLOS) gerekçe göstererek adaların tam MEB’e hak kazandığını savunuyor. UNCLOS’a taraf olmayan Türkiye ise bunun böyle olmadığını belirtiyor.
Bu nedenle Türkiye’nin görüşüne göre, her iki adanın da hak sahibi olduğuna inandığı 12 deniz mili karasularının ötesinde Kıbrıs ile Girit arasındaki deniz Türk’e aittir.
Buna karşılık Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin görüşü, adaların tam MEB oluşturduğu göz önüne alındığında, Yunanistan’ın en doğudaki yerleşim adası Kastellorizo’nun güneyinde Yunanistan ve Kıbrıs’ın MEB’lerinin birbirine bitiştiği yönünde.
