Anlıyor musunuz? Etrafımızda olup bitenleri gerçekten anlıyor musunuz? Neler yaşadığımızı fark ediyor musunuz? Türkiye, işgal altındaki kuzeye doğalgaz pompalamak için denizin altına boru hattı döşüyor ve sonra muhtemelen bize de. Altyapı 2026 sonu tamamlanacak, 2028'de gaz akmaya başlayacak. Peki ya biz? Biz EAC için yeni jeneratör ihaleleri düzenlemeyi planlıyoruz, böylece belki 2030'dan sonra yeterli elektriğimiz olabilir. Evet. 2030'dan sonra.
Şimdilerde her sıcak hava dalgası vurduğunda ve sıcaktan ölmemek için klimaya ihtiyacımız olduğunda, sistemin üretimi yüzünden bunu bile çalıştıramayabileceğimiz uyarısı alıyoruz. Tıpkı dün olduğu gibi. Bugün olduğu gibi. Kesintiler başlıyor. Elektrik arzı sınıra dayandı deniyor çünkü biri Vasilikos'ta biri Dikelya'da olmak üzere iki ünite devre dışı. Ve sistem, eğer bu kaosa sistem denebilirse, son nefesini veriyor.
Yıllardır her seferinde ilk defa oluyormuş gibi duyuruyorlar. Ne fars ama! Her yaz aynı hikaye, her kış aynı. Yetmezlik tavan yapmış. Ve yanında, enerjimize de el koymuş çıkar çevreleri var, ta güneş depolamaya kadar uzanıyor, ki hala göremedik. Ne gaz geldi, ne 200 milyon avroya satın aldığımız gemi, ne Vasilikos terminali – ki 600 milyon avrodan fazla para yuttu ve kimse kesin inşa edileceğini söyleyemiyor –, ne de enerji izolasyonumuzu sonlandıracağı söylenen elektrik enterkonektörü. Şimdi anladınız mı? Umutsuzluğun eşiğinde yaşıyoruz. Korku dolu bir park. Böyle devam edersek sonunda sadece yaşadığımıza şükreder hale geleceğiz. Kıyısında da olsak.
Bunu daha önce yazdım ama tekrarlamakta fayda var. Elektrik üretimi için doğalgaz tedarik etme kararının ne zaman alındığını biliyor musunuz? Çünkü tarih önemli, bu ihtiyacı ne kadar zamandır bildiğimizi gösteriyor. Bu karar 8 Ekim 2001'de Glafkos Kliridis hükümeti tarafından alındı. Dönemin Ticaret Bakanı Nikos Rolandis kabine toplantısı sonrası duyurdu. Son derece kendinden emindi. 'Kıbrıs'a doğalgaz tedariki meselesi artık gerçekleşmeye doğru ilerlemeye başladı' dedi. EAC'nin dördüncü ünitesini doğalgaza hazırladığını söyledi. Hatta bir tarih verdi: '2006 civarını planlıyoruz'.
Bu karardan yirmi beş yıl sonra hala 'gerçekleşmeye doğru ilerliyor.' Yörüngede kayboldu.
Rolandis ayrıca Aralık 2002'de Vasilikos'ta terminal, yeniden gazlaştırma ve depolama tesisini de içeren bir enerji merkezi inşa etme kararını da duyurdu. O da yerinde sayıyor.
Bu kararlar doğrultusunda EAC harekete geçti ve kombine çevrimli ünitelere 450 milyon avro yatırdı, böylece onları dizelden doğalgaza geçirecekti – yılı işaretleyin, 2008'den itibaren. Ama yıllarca gaz hiç gelmeyince, bu üniteler dizelle çalışarak kendilerini mahvetti.
2007 yeni kararlar getirdi. Tasos Papadopulos hükümeti, geçici çözüm olarak yüzer bir tesisle ilerlemeye karar verdi, böylece gaz hızla akacak ve sonunda EAC'nin maliyetleri ve dolayısıyla faturalarımız düşecekti. Ancak parlamento onayı cumhurbaşkanlığı seçimine giden süreçte kayboldu. EAC sendikaları ayaklandı, çeşitli çıkar grupları perde arkasında çalıştı (yukarıda bahsettiğim aynı çıkar çevreleri), tartışmalar aylarca sürdü ve sonunda ne yüzer tesise ne de karada bir tesise sahip olabildik.
Yazlar gelip geçiyor, kışlar gelip geçiyor ve biz sürekli olarak boşta çalışan bir elektrik arzı tehdidi altında yaşıyoruz; ister sıcak dalgası ister soğuk hava fark etmiyor. Bu noktada, on yılı aşkın süredir gecikmiş ve kesinlikle kanıtlanmış bir ihtiyaçla, kendi doğalgazımıza sahip olmalıydık. Ama görünen o ki onu da getirmeyeceğiz.
Türkler işgal altındaki kuzeyde planlarını hayata geçirdiğinde, biz hala bu korku atlıkarıncasında dönüp duracağız. Ve uygun fiyatlı elektriği serbest bölgelere de satabileceklerini duyurdukları an, bazılarının buna atlamayacağını bir an bile düşünmeyin.
