Rekabetçi Elektrik Piyasası'nın (AEP) ilk yılında kaydedilen sorunlar ve çarpıklıklar Salı günü Parlamento Enerji Komisyonu'nda tartışıldı. Gündemi Emekçi Halkın İlerici Partisi AKEL milletvekilleri Andreas Pasiourtides, Giannakis Gavriil ve Konstantinos Konstantinou kaydetti.
Oturum sonrası yaptığı açıklamada Andreas Pasiourtides, AKEL'in konuyu resen gündeme aldığını, piyasanın ilk yılını incelemeyi, olası çarpıklıkları tespit etmeyi ve temel hedefin yani nihai tüketici için maliyet düşüşünün sağlanıp sağlanmadığını görmeyi amaçladığını söyledi.
Milletvekiline göre bu bir yıl içinde rekabetin etkinliğini ve hedeflenen amacın gerçekleşmesini etkileyen önemli zorluklar ve aksaklıklar kaydedildi. Bunlar arasında aktif katılımcı sayısının sınırlı olması, elektrik sisteminin kısıtları, enerji depolama altyapısının güçlendirilmesi ihtiyacı, yenilenebilir enerji kaynaklarından üretimin kesilmesi ve hane halkları ile işletmeler için yüksek enerji fiyatları yer alıyor.
"İstenen şey gerçek ve etkili bir rekabetin gelişmesi, yeni tedarikçilerin çekilmesi ve piyasa serbestleşmesinin faydalarının hane halkları ve işletmeler için daha düşük elektrik fiyatlarına dönüşmesinin sağlanması" dedi.
Pasiourtides, piyasanın Ekim 2025'te açılmasından önce uzun bir geçiş dönemi yaşandığını ekledi. Ona göre bu dönem hazırlık ve çarpıklıkları sınırlama için kullanılmak yerine "bazı bireysel yatırımcıların ayrıcalık ve aşırı kâr elde etmesi için işledi [...] bu yatırımcılar ikili sözleşmeler yoluyla ucuz yeşil enerjiyi üretim maliyetinin yaklaşık beş katı fiyata sattı".
AKEL için ikilemin "Piyasa ya da Piyasa Yok" değil, "hangi Piyasa" olduğu belirtildi. Gerçek ve sağlıklı rekabet, şeffaflık, arz güvenliği ve uygun elektrik fiyatlarının istenen şey olduğu vurgulandı.
Milletvekili ayrıca AKEL'in 2015'ten beri olası çarpıklıkların etkilerine, Kıbrıs Elektrik Kurumu AHEK'in korunması gereğine ve piyasa serbestleşmesinin tüketiciye karşılık gelen bir fayda olmadan özel çıkarlara hizmet etme riskine işaret ettiğini söyledi. "Rekabetin tek başına fiyatları düşüreceği anlatısını hiçbir zaman benimsemedik, çünkü Kıbrıs'ta özellikle önceki ve şimdiki hükümetin enerji alanındaki fiyasko başarısızlıkları nedeniyle geleneksel yakıtlara olan büyük bağımlılıkla belirginleşen çarpıklıklar sürüyor" diye konuştu.
AKEL'in görüşlerinin şeffaflık, enerji sisteminin omurgası olarak AHEK'in desteklenmesi, bütüncül enerji planlaması ve ilk yıl içinde ortaya çıkan patolojiler ve çarpıklıkların ele alınması olduğu tekrarlandı.
"Piyasa nihai tüketiciler için fiyatları düşürünceye kadar biz düzenli aralıklarla denetim, hesap verebilirlik isteyeceğiz ve bu yeni AEP sisteminin tüm temel aktörleri temel hedefin nasıl gerçekleşeceği için ne yaptıklarını bildirecek" dedi.
Piyasanın şu anda hane halklarına açık olup olmadığı sorulduğunda Pasiourtides olumsuz yanıt verdi. AEP'nin AHEK'in ötesinde özel şirketlerin de hane halklarına sözleşme yapma imkânı sunmasına izin vermesi gerektiğini söyledi.
AHEK'in piyasadaki hâkim konumunu istismar ettiği görüşünü benimsemediği sorulduğunda, kurumun büyük payının bir gerçek olduğunu, uzun yıllar tek tedarikçi olduğunu belirtti. Ancak piyasanın tedarikçilerin payının dengeli dağıtılması için açıldığını, bunun AHEK'in ortadan kalkacağı anlamına gelmediğini ekledi.
AEP'te bugün faaliyet gösteren tedarikçi sayısı sorulduğunda 11 tedarikçi olduğunu, ancak Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu RAEK'in her birinin pazar payını açıklamaya hazır olmadığını söyledi. Bazı kurumların AHEK'in piyasada %90 pay tuttuğunu savunduğunu belirtti.
