Avrupa Birliği üye ülkeleri arasında tütün ürünleri vergilendirmesine ilişkin direktifin revizyonu sert müzakere alanına döndü. Nihai müzakere 9 Kasım 2026’da AB Ekonomi ve Maliye Bakanları Konseyi’nde (ECOFIN) yapılacak. İrlanda Başkanlığı, görevi Litvanya’ya devretmeden önce siyasi uzlaşma sağlamaya çalışıyor.
Avrupa Komisyonu’nun temmuz 2025’ten beri bekleyen teklifi piyasada köklü değişiklik öngörüyor. Plana göre sigarada asgari maktu tüketim vergisi 1.000 adet başına 90 eurodan 215 euroya çıkarılacak; bu yüzde 139 artış anlamına geliyor.
Yeni ürünler için ilk kez asgari vergi oranları getiriliyor. Elektronik sigara likitleri (e-liquids), ısıtılmış tütün ve nikotin poşetleri (nicotine pouches) kapsamaya alınıyor. Avrupa direktifi asgari vergilendirme sınırlarını belirliyor, nihai perakende fiyatlarını üye ülkelere bırakıyor. Kıbrıs için toplantının riski büyük. Komisyon teklifi aynen kabul edilirse adada geleneksel bir sigara paketinin fiyatı 6,50 euroya kadar fırlayabilir ve piyasada şiddetli ekonomik şok yaratabilir.
Şu anda Kıbrıs Cumhuriyeti sigaralarda Özel Tüketim Vergisi’ni (EΦΚ) 1.000 adet başına 110 euroda tutuyor. PwC Cyprus resmi verilerine göre paket başına yaklaşık 2,20 euro net vergi oluşuyor ve perakende satış 4,50-5,00 euro bandında sürüyor. Tüketicilerin ani yükten korunması için Lefkoşa, artışları kademeli uygulayacak uzlaşmacı bir karşı öneri sundu. Öneriye göre 2028-2029’da EΦΚ 1.000 sigara başına 140 euroya, 2030’da 170 euroya, 2031’de 200 euroya çıkarılacak ve böylece nihai Avrupa hedefi yakalanacak. Kıbrıs’ın uzlaşma formülü ilk kez resmi olarak ocak 2026’da, Kıbrıs’ın AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı üstlendiği dönemde masaya konuldu ve tartışıldı.
Kaçak tedarik korkusu
Kıbrıs’ın kademeli dönem talebinin arkasında Maliye Bakanlığı ve Gümrük İdareleri’nin kaçakçılık endişesi yatıyor. Adanın jeopolitik özelliği nedeniyle serbest bölgelerdeki fiyatlarda ani artış, fiyat makasını Kuzey Kıbrıs ile dramatik biçimde açacak. Tüketicilerin sınır kapıları üzerinden kaçak tütün ürününe yönelmesi riski görünür durumda ve bu durum KDV ile gümrük gelirlerinin genel çöküşü tehdidi oluşturuyor.
AB ikiye bölündü
Bugünkü toplantı derbi niteliğinde geçecek. Güney ve Doğu Avrupa ülkeleri Kıbrıs, Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya ile birlikte kara pazar korkusuyla esneklik istiyor. Kuzeyde yüksek satın alma gücüne sahip Fransa, Hollanda ve İrlanda gibi ülkeler ise ulusal vergileri zaten yüksek olduğu için sınır ötesi alışverişi durdurmak amacıyla derhal uygulamayı savunuyor.
Avrupa Birliği’nde vergi konuları 27 üyenin tam oy birliğiyle kararlaştırılıyor. Sürecin en büyük engeli İsveç. Stockholm, nikotinsiz tütün ürünleri olan nikotin poşetleri için asgari vergi uygulanmasına güçlü biçimde karşı çıkıyor. Geleneksel İsveç snus’u AB katılım antlaşmasıyla korunuyor. İsveç Maliye Bakanı Elisabeth Svantesson hazirandan bu yana ülkesinin nikotin ürünleri vergisini artırmaya izin vermeyeceğini bildirdi ve tutumunu sürdürüyor.
Eğer bakanlar 9 Kasım’da anlaşamazsa direktif, 1 Ocak 2027-30 Haziran 2027 döneminde başkanlığı üstlenecek Litvanya’ya kalacak.
