Petrol yüklü iki Çinli tanker, Çarşamba günü Hürmüz Boğazı'ndan çıktı. Denizcilik verilerine göre bu gelişme, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın yakında sona erebileceği umutlarını güçlendirdi. ABD Başkanı ve yardımcısının olumlu açıklamaları da bu beklentiyi destekledi.
Başkan Donald Trump, Salı günü savaşın "çok kısa sürede" biteceğini söyledi. Başkan Yardımcısı JD Vance ise Tahran ile düşmanlıkları sona erdirecek anlaşma görüşmelerinde kaydedilen ilerlemeyi öne çıkardı.
Vance, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında "Oldukça iyi bir noktadayız" dedi.
Trump bu açıklamaları, Tahran'ın çatışmayı bitirmeye yönelik yeni önerisinin ardından planlanan saldırıların yeniden başlatılmasını durdurduğunu duyurmasından bir gün sonra yaptı.
Trump, Salı günü Beyaz Saray'da gazetecilere "Bugün karar vermekten yalnızca bir saat uzaktaydım" dedi.
Trump, İran liderlerinin anlaşma için yalvardığını söyledi. Anlaşmaya varılmazsa önümüzdeki günlerde yeni bir ABD saldırısının gerçekleşeceğini de ekledi.
ABD, neredeyse üç ay önce İsrail ile başlattığı savaşı bitirmek için zorlanıyor. Trump çatışma boyunca defalarca Tahran ile anlaşmanın yakın olduğunu söyledi. Anlaşmaya varılmazsa İran'a ağır saldırılar düzenleneceği tehdidinde de bulundu.
ABD Başkanı, küresel petrol ve diğer emtia tedarikinin kilit güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak bir anlaşmaya varmak için yoğun siyasi baskı altında. Benzin fiyatları yüksek seyrini sürdürüyor. Kasım ayında yapılacak kongre seçimleri yaklaşırken Trump'ın onay oranı da düştü.
Çatışma, küresel enerji tedarikinde şimdiye kadarki en kötü kesintiye neden oldu. Yüzlerce tankerin Körfez'den çıkması engellendi, bölgedeki enerji ve denizcilik tesisleri zarar gördü.
LSEG ve Kpler verilerine göre, bu ay Körfez'den çıkan birkaç süper tanker arasında yer alan iki Çinli gemi, Irak ham petrolü taşıyordu. Bu gemiler dar boğazdan yaklaşık 4 milyon varil ham petrol taşıyarak geçti.
Beyaz Saray ve Körfez'den gelen olumlu sinyallerle petrol fiyatları geriledi. Brent ham petrol fiyatı varil başına 110,16 dolara kadar düştü, ardından kayıplarının büyük bölümünü geri aldı.
Fujitomi Securities analisti Toshitaka Tazawa, "Yatırımcılar, Washington ve Tahran'ın gerçekten ortak bir zemin bulup barış anlaşmasına varıp varamayacağını ölçmeye çalışıyor. ABD'nin tutumu günden güne değişiyor" dedi.
MÜZAKERELERDE ZORLUKLAR
Vance, Beyaz Saray basın toplantısında gazetecilere konuşurken parçalanmış İran liderliğiyle müzakere etmenin zorluklarını kabul etti. "Ekibin müzakere pozisyonu bazen tam olarak net değil" dedi. Bu nedenle ABD'nin kendi kırmızı çizgilerini netleştirmeye çalıştığını ekledi.
Vance, Trump'ın politikasının amaçlarından birinin de bölgede nükleer silahlanma yarışının yayılmasını önlemek olduğunu söyledi.
İran parlamentosu ulusal güvenlik komitesi başkanı Ebrahim Azizi, X'te yaptığı paylaşımda Trump'ın saldırıyı durdurmasının nedeninin İran'a karşı herhangi bir hamlenin "kararlı bir askeri yanıtla karşılaşmak" anlamına geleceğini fark etmesi olduğunu söyledi.
İran devlet medyası, Tahran'ın son barış önerisinin Lübnan dahil tüm cephelerde düşmanlıkları sona erdirmeyi, ABD kuvvetlerinin İran'a yakın bölgelerden çekilmesini ve ABD-İsrail saldırılarının yol açtığı tahribat için tazminat ödenmesini içerdiğini bildirdi.
IRNA haber ajansının Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi'ye dayandırdığı habere göre, Tahran ayrıca yaptırımların kaldırılmasını, donmuş fonların serbest bırakılmasını ve ABD deniz ablukasının sona erdirilmesini de istedi.
İran raporlarında açıklanan koşullar, Trump'ın geçen hafta "çöp" diye nitelendirerek reddettiği önceki teklifinden çok az değişmiş görünüyor.
ATEŞKES BÜYÜK ÖLÇÜDE KORUNUYOR
ABD-İsrail bombardımanı, Nisan ayı başında ateşkesle askıya alınmadan önce İran'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu. İsrail ise İran destekli Hizbullah milislerini takip ederek işgal ettiği Lübnan'da binlerce kişiyi daha öldürdü, yüz binlerce kişiyi evlerinden etti.
İran'ın İsrail ve komşu Körfez ülkelerine yönelik saldırıları onlarca kişinin ölümüne yol açtı.
İran ateşkesi büyük ölçüde devam ediyor. Ancak son zamanlarda Irak'tan, görünüşe göre İran ve müttefikleri tarafından Suudi Arabistan ve Kuveyt dahil Körfez ülkelerine doğru insansız hava araçları fırlatıldı.
Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, savaşı; İran'ın bölgesel milislere desteğini kırmak, nükleer programını çökertmek, füze kapasitesini yok etmek ve İranlıların yöneticilerini devirmesi için koşulları yaratmak amacıyla başlattıklarını söyledi.
Ancak savaş, İran'ın silah seviyesine yakın zenginleştirilmiş uranyum stoğunu ya da komşularını füzeler, insansız hava araçları ve vekil milisler ile tehdit etme kabiliyetini henüz ortadan kaldıramadı.
Yılın başında kitlesel bir ayaklanmayla karşı karşıya kalan İslam Cumhuriyeti'nin dini liderliği, süper güç saldırısına örgütlü bir muhalefet belirtisi göstermeden direndi.
