ABD-İran savaşının tırmanması, Asyalı petrol rafinerilerinin Ağustos ayında üretimi artırma planlarını tehdit ediyor. Bu durum, küresel petrol stoklarının dar kalmasına ve fiyatların daha uzun süre yüksek seyretmesine yol açabilir; tabii Çin boşluğu doldurmazsa.
Asyalı rafineriler, daha istikrarlı bir petrol arzına güvenerek bu çeyrekte küresel yakıt üretiminde toparlanmaya öncülük edeceklerdi. Ancak ABD ile İran arasındaki saldırılar, daha önce dünya petrolünün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan Körfez ham petrol ihracatını yeniden kısıtladı.
Şimdi de Yemen'in İran destekli Husileri, Suudi Arabistan ihracatını Kızıldeniz'den engellemekle tehdit ediyor. Araştırma şirketi Energy Aspects'e göre bu, Bab el-Mandeb su yolundan Asya'ya giden günde 3 milyon varilden fazla Suudi ham petrolünün çok daha uzun rotalar izlemesine neden olabilir.
Salı günü, Bab el-Mandeb üzerinden Çin ve Hindistan'a giden Suudi ham petrolü taşıyan üç tanker geri dönerek Süveyş Kanalı'na yöneldi.
Sonuç olarak, Ağustos için ham petrol tedariki ayarlayan Asyalı rafineriler, Orta Doğu'dan sevkiyatlarda gecikmelere hazırlanırken, ABD ve Avrupa'daki işleyiciler zaten kapasiteye yakın çalışıyor.
Aynı zamanda Rusya, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları nedeniyle dizel ihracatını yasakladı. Bu da küresel petrol ürünleri arzının dar kalacağı ve benzin, dizel ile jet yakıtı fiyatlarını yukarı çekeceği anlamına geliyor.
Yüksek yakıt fiyatları, rafinerilerin kâr marjlarını ABD ve Avrupa'da rekor seviyelere, Asya'da ise iki ayın en yükseğine çıkardı.
Sparta Commodities analisti Neil Crosby, "Marjların yüksek kalması kaçınılmaz. Dünyada Hürmüz'ün kapanması ve Rusya'nın ihracat yasağının çifte darbesiyle başa çıkacak yeterli kapasite yok. Fiyatların yükselmesi, son kullanıcı talebini düşürmek için gerekli" dedi.
Gaz yağı ve jet yakıtında Asyalı rafinerilerin marjları, savaş öncesi 20 doların biraz üzerindeyken varil başına 65 doların üzerine fırladı.
TOPARLANMA BELİRSİZ
Uluslararası Enerji Ajansı'nın 10 Temmuz'da açıkladığına göre, küresel çapta rafinerilerin üçüncü çeyrekte günde 81,6 milyon varil işlemesi bekleniyordu. Bu, ikinci çeyreğe göre yüzde 4'ten fazla artış anlamına geliyor ve Asya'daki toparlanma öncülük ediyor. Ancak bu rakam yine de bir yıl öncesine göre yüzde 4 daha düşük.
Danışmanlık şirketi Wood Mackenzie, Asya'da Ağustos ayında işlenen miktarın, Mayıs ve Haziran'daki günde yaklaşık 28 milyon varilden 30,37 milyon varile yükseleceğini öngörüyor.
Ancak Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatlar daha da azalır ve Suudi ihracatı Afrika'nın batı kıyısını dolaşarak Asya'ya ulaşması bir ay daha uzun sürerse bu toparlanma durabilir.
Tayvan'ın önemli ihracatçısı Formosa Petrochemical Corp (FPCC), Başkan K.Y. Lin'in açıklamasına göre Ağustos'ta işlenen miktarı günde 480.000 varile, yani kapasitenin neredeyse yüzde 90'ına çıkarmayı planlıyordu.
Lin, "FPCC, Ağustos varışlı ham petrol tedarikini sağlamış olsa da, Orta Doğu çatışmasının yeniden başlaması nedeniyle bu kargoların bazılarının teslimatı ve varışı şu an için belirsiz" dedi.
"Hürmüz Boğazı'ndan hâlâ bir miktar ham petrol ihracatı olmalı, ancak bu hacimler savaş öncesi seviyelerle karşılaştırılamaz."
Çinli bir rafineri yöneticisi, Temmuz-Ağustos yükleme kargolarında bazı gecikmeler beklediğini ve bunun üretimi artırmayı zorlaştıracağını söyledi. Yönetici, medyaya konuşma yetkisi olmadığı için adının açıklanmasını istemedi.
ÇİN YAKIT ARZI AÇIĞINI KAPATABİLİR
Kpler analisti Sumit Ritolia, Çin hariç Asya'daki rafinerilerin savaş öncesi seviyelerin yüzde 93 ila 95'i oranında çalıştığını belirtti.
Buna karşılık, Çin'de rafineri işleme oranı Haziran ayında kapasitenin yalnızca yüzde 58'ine geriledi. Çin'in üretimi artırmak için en fazla alanı var ve diğer ülkelere göre ithal petrole daha az bağımlı; çünkü kullanabileceği büyük bir stoku bulunuyor.
Rafineriler, zayıf iç talep ve yakıt ihracatı kısıtlamaları nedeniyle üretimi sınırlı tutuyor. Pekin, Temmuz için ihracat kısıtlamalarını gevşetti ancak bu politikanın Ağustos'a kadar uzayıp uzanmayacağı belirsiz.
Wood Mackenzie, Çin'de işlenen miktarın Haziran'daki günde 12,63 milyon varilden Ağustos'ta 13,96 milyon varile çıkacağını öngörüyor.
Ticaret kaynakları, indirimli Orta Doğu ham petrolü satın alan Çin'in bağımsız rafinerilerinin üretimi artırmasının beklendiğini söyledi. Örneğin, Jiangsu eyaletindeki Shenghong Petrochemical'ın günde 320.000 varil kapasiteli rafinerisinin, büyük bir bakımın ardından Ağustos ortasında yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.
ABD VE AVRUPA TAM GAZ
Analistlere göre, ABD ve Avrupalı rafinerilerin rekor marjlardan yararlanmak için üçüncü çeyrekte üretimi maksimize etmeleri bekleniyor ancak artıracak fazla alanları yok.
Avrupa'da dizel kâr marjları, Rusya'nın dizel ihracatını yasaklamasının ardından varil başına 66,25 dolar ile rekor kırdı.
ABD'de, rafineri kârlılığı için en yaygın kullanılan gösterge olan ham petrolden yakıt ürünlerine dönüşüm marjı, geçen hafta sonu varil başına 70 dolara yaklaşarak rekor seviyeye yükseldi.
Energy Aspects analisti Raul Calzada, rafinerilerin rekor kullanım oranlarında çalıştığını söyledi. Üçüncü çeyrekte ABD Körfez Kıyısı'ndaki işleme miktarının, geçen yıla göre yüzde 2,1 artışla günde 200.000 varil yükseleceği tahmin ediliyor.
Rafineri takip şirketi Industrial Info Resources'ın analisti Trey Hamblet, "Son birkaç ayda, bazı rafinerilerin mümkün olduğunda normal işletme seviyelerinin üzerine çıktığına tanık olduk" dedi.
ABD Körfez Kıyısı'nda benzin stokları "aşırı düşük" olmasına rağmen, rafinerilerin benzin üretimini maksimize etmek için teşvik edilmediğini belirten Hamblet, "Mümkün olduğunca fazla dizel üretmeleri gerekiyor çünkü marj orada" diye ekledi.
"Yani tüm ürünlerin daraldığı bir duruma sıkıştık."
