Bu gazete olarak on yıllardır, yalnızca öğretmenlerin çıkarlarını gözetmek üzere kurgulanmış kamu eğitim sistemini dile getiriyoruz. Öğretmenler, herhangi bir mülakata tabi tutulmadan, sadece üniversite diploması şartıyla bir bekleme listesinden işe alınıyor.
Öğretim performansları hiçbir zaman değerlendirilmedi. Buna karşılık hizmet yılları karşılığında yıllık maaş artışları, terfi ve daha az ders saati gibi avantajlar garanti altına alındı. Bu oldukça rahat kariyerin sonunda, maaşları yüzde 150'ye kadar artarken, öğretmenler büyük bir emekli ikramiyesi ve halkın yüzde 90'ının hayal bile edemeyeceği yüksek bir aylık emekli maaşı almaya hak kazandı.
Bu tamamen öğretmen odaklı kamu eğitim sisteminin mağdurları ise nesiller boyu çocuklar oldu. Kamu okulları tarafından istikrarlı bir şekilde yarı yolda bırakılan bu çocukların çoğu yetersiz bir eğitimle mezun olurken, diğerleri temel bir öğrenim standardına ulaşabilmek için öğleden sonraları özel ders almak zorunda kaldı. Kamu okulu öğretmenlerinin yaşam standartları düzenli olarak yükselirken, Kıbrıslı çocukların eğitim seviyesi giderek düşüyor. Ancak Kıbrıs'ta kimse bu duruma kılını bile kıpırdatmıyor.
Bu hafta yayımlanan Avrupa Komisyonu ve OECD verileri, kamu eğitim sistemindeki tüm aksaklıkları gözler önüne serdi. Kıbrıs, 2024 yılında yıllık kamu harcamalarının yüzde 13,2'sini (1,8 milyar euro) eğitime ayırdı. Bu oran, yüzde 9,7 olan AB ortalamasının oldukça üzerinde. Kıbrıs, 2014'ten 2024'e kadar olan 10 yıllık dönemde, tüm AB üye devletleri arasında eğitim harcamalarında en yüksek artışı kaydetti. Ayrıca eğitim bütçesinin personel maaşlarına ayrılan oranında da ikinci sırada yer aldı. Öğretmenler kariyer basamaklarını tırmandıkça oldukça yüksek maaşlar alıyor ve maaşları yüzde 149'a varan oranlarda artış gösteriyor.
Öğretmenler bu kadar yüksek maaşlar ve özlük haklarına rağmen, Kıbrıslı öğrenciler farklı ülkelerdeki eğitim standartlarını karşılaştıran PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) testlerinde çok kötü bir performans sergiliyor. 2022 yılı PISA sonuçlarında, 15 yaşındaki Kıbrıslı öğrenciler matematikte 418, okumada 381 ve fen bilimlerinde 411 puan alabildi. Oysa AB ortalamaları sırasıyla 472, 468 ve 480 seviyesindeydi. Daha da vahimi, bu sonuçların bir önceki PISA araştırmasından bile daha düşük olmasıydı.
Açıkçası Kıbrıslı vergi mükellefi, kamu eğitimine harcanan devasa bütçe karşılığında çok kötü bir hizmet alıyor. Ortadaki sonuçlar gösteriyor ki, standartların altındaki bir eğitim için servet ödüyoruz. Devlet, nesiller boyu gençlere yetersiz bir eğitim sunuyor. Çünkü devletin tek derdi, tembel, kayıtsız, motivasyonsuz ve sadece kendi çıkarını düşünen öğretmenleri mutlu etmek. Bu tablonun en öfkelendirici yanı ise, siyasetçilerin ve eğitim bakanlığı bürokratlarının hiçbirinin, öğretmen sendikalarını kızdırma korkusuyla bu konuyu masaya yatırmaya cesaret edememesi.
Yetkililerin gösterdiği bu hoşgörü adeta suç teşkil ediyor. Ancak işin en acı yanı, Kıbrıslı kamu okulu öğretmenlerinin, öğrencilerinin utanç verici derecede yetersiz bir eğitimle okuldan mezun olmasını zerre kadar umursamaması.
