Uluslararası Para Fonu (IMF), yayımladığı raporda gelişmekte olan ülkelerin dış finansmanının büyük bölümünü artık hedge fonlar, emeklilik fonları ve sigorta şirketleri gibi portföy yatırımcılarından sağladığını ve bu durumun kriz dönemlerinde hızlı sermaye çıkışlarına karşı savunmasız bıraktığını bildirdi.
Rapora göre gelişmekte olan piyasalara akan fonlar içinde portföy yatırımcılarının payı son 20 yılda iki katına çıkarak yüzde 80'e ulaştı. Bankalar, 2008 mali krizinin ardından kredi verme faaliyetlerinden çekilirken, bu süreçte gelişmekte olan piyasalara toplam yaklaşık 4 trilyon dolar sermaye girişi gerçekleşti.
IMF, Küresel Finansal İstikrar Raporu'nun bu hafta yayımlanan bölümünde, bu finansman kaynağının "gelişmekte olan piyasalara önemli faydalar sağladığını" belirtti. Bol küresel likiditenin bu ülkelerin daha uzun vadeli ve düşük maliyetli borçlanma imkânı bulmasını sağladığını vurguladı.
Ancak rapor, portföy yatırımcılarının 2008'den bu yana çok daha tedirgin hale geldiğini ve küresel finansal koşullar değiştiğinde paralarını hızla çekme eğiliminde olduklarını da uyardı.
Raporda, bu tür yatırımcılara bağımlı olan ülkelerin ve şirketlerin "küresel finansal şoklara karşı özellikle savunmasız" olduğu ifade edildi.
IMF, hedge fonların ve yatırım fonlarının diğer portföy yatırımcılarına kıyasla riske çok daha duyarlı olduğunu belirtti. Daha sığ finansal piyasalara ve daha sınırlı politika kapasitesine sahip gelişmekte olan ülkelerde bu risklerin daha da büyüdüğü uyarısında bulundu.
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi: "Bu akışlardaki ani bir düşüş, dış finansman baskılarını artırabilir, kurumsal ve devlet tahvili faiz farklarını genişletebilir ve keskin para birimi değer kayıplarını tetikleyebilir."
IMF'nin tahminlerine göre gelişmekte olan piyasalarda dış portföy borç yükümlülükleri gayri safi yurt içi hasılanın ortalama yüzde 15'ini oluşturuyor. Portföy hisse senedi yükümlülükleri ise GSYİH'nin yaklaşık yüzde 7'sine karşılık geliyor, ancak bazı gelişmekte olan piyasalarda borsa kapitalizasyonunun ekonomik açıdan önemli bir bölümünü temsil ediyor.
Yabancı portföy varlıkları, özellikle Macaristan forinti gibi para birimlerinde büyük ağırlık taşıyor. Forint, geçen yıl ABD doları karşısında yüzde 20 değer kazanmıştı.
Ancak forint, Şubat sonunda başlayan İran savaşının ardından değer kaybetti. Bir yılı aşkın güçlü performansın ardından gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akışları geriledi.
IMF ayrıca gelişmekte olan piyasalara yönelik sınır ötesi özel kredi ve stablecoin akışlarının da hızla arttığını ve stablecoin akışlarının kripto piyasa dinamikleriyle yakından bağlantılı olduğunu belirtti.
IMF, portföy fonu çıkışlarını sınırlamak için ülkeleri kurumsal kaliteyi artırmaya, döviz rezervleri gibi tampon mekanizmalarını güçlendirmeye ve kamu borcunun sürdürülebilirliğini sağlamaya çağırdı.
