İran medyasının bildirdiğine göre İran Dışişleri Bakanı, ABD-İsrail savaşını sona erdirmeye yönelik önerileri görüşmek üzere cuma günü Pakistan İçişleri Bakanı ile bir araya geldi. Tahran ve Washington, İran'ın uranyum stoku ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontroller konusunda hâlâ anlaşmazlık içinde.
Yarı resmi Tasnim ve ISNA haber ajanslarının bildirdiğine göre Seyyid Muhsin Nakvi, müzakerelerdeki son ABD mesajını İranlılara iletmesinin ardından iki gün sonra Tahran'da İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yeni bir görüşme turu gerçekleştirdi.
ISNA'nın haberine göre Nakvi, savaşı sona erdirmek ve farklılıkları çözmek için bir çerçeve oluşturmaya yönelik iletişimi kolaylaştırıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, görüşmelerde "bazı olumlu işaretler" bulunduğunu söyledi. Ancak Tahran'ın 28 Şubat'ta savaşın başlamasının ardından çoğu gemi trafiğine fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı'nda bir geçiş ücreti sistemi uygulamaya devam etmesi halinde çözüme ulaşılamayacağını vurguladı.
Rubio, "Bazı olumlu işaretler var. Aşırı iyimser olmak istemiyorum. Önümüzdeki birkaç gün içinde ne olacağını görelim," dedi.
Üst düzey bir İranlı kaynak perşembe günü Reuters'a yaptığı açıklamada, taraflar arasındaki uçurumun daraldığını, ancak uranyum zenginleştirme ve Hürmüz Boğazı'nın hâlâ tıkanma noktaları arasında yer aldığını söyledi.
Savaş küresel ekonomide büyük tahribata yol açtı. Petrol fiyatlarındaki ani artış, yaygın enflasyon korkularını körüklüyor. Savaştan önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.
ABD doları cuma günü barış görüşmelerine ilişkin belirsizlik ortamında altı haftanın en yüksek seviyesine yakın seyrederken, yatırımcıların bir atılım ihtimaline şüpheyle yaklaşması üzerine petrol fiyatları da tırmandı.
IG'de piyasa analisti olan Tony Sycamore, Orta Doğu savaşına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "12. haftanın sonuna geliyoruz, ateşkesin altıncı haftasındayız ve ABD ile İran arasında bir çözüme yaklaştığımıza pek ikna olmuş değilim."
'ALACAĞIZ'
ABD Başkanı Donald Trump, ABD'nin İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu sonunda geri alacağını söyledi. Washington bu uranyumun nükleer silah üretimi için kullanılacağına inanıyor; Tahran ise tamamen barışçıl amaçlar için olduğunu savunuyor.
Trump perşembe günü Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Onu alacağız. İhtiyacımız yok, istemiyoruz. Aldıktan sonra muhtemelen imha edeceğiz, ama onların elinde kalmasına izin vermeyeceğiz," dedi.
İki üst düzey İranlı kaynak, Trump'ın açıklamalarından önce Reuters'a yaptığı açıklamada, İran Dini Lideri Ayetullah Mojtaba Hamaney'in uranyumun yurtdışına gönderilmemesi yönünde bir direktif yayımladığını söyledi.
ABD Başkanı ayrıca Tahran'ın boğazı kullanan gemilerden ücret alma niyetine de sert tepki gösterdi.
Trump, "Açık olmasını istiyoruz, özgür olmasını istiyoruz. Geçiş ücreti istemiyoruz. Burası uluslararası bir su yolu," dedi.
Trump, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde iç baskıyla karşı karşıya. Amerikalılar yakıt fiyatlarındaki ani artışa öfkeli ve Trump'ın onay oranı, geçen yıl Beyaz Saray'a geri dönüşünden bu yana en düşük seviyesine yakın seyrediyor.
Tahran bu hafta başlarında ABD'ye son teklifini sundu.
Tahran'ın açıklamaları, teklifin büyük ölçüde Trump'ın daha önce reddettiği şartları tekrarladığını gösteriyor. Bu şartlar arasında Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, savaş zararlarının tazmini, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD askerlerinin geri çekilmesi talepleri yer alıyor.
KÜRESEL ENERJİ ŞOKU
Uluslararası Enerji Ajansı, çatışmanın dünyanın yaşadığı en kötü enerji şokunu yarattığını açıkladı.
Ajans perşembe günü, yaz aylarındaki zirve yakıt talebinin Orta Doğu'dan gelen yeni arz eksikliğiyle birleşmesinin temmuz ve ağustos aylarında piyasayı "kırmızı bölgeye" sokabileceği uyarısında bulundu.
Boğazdan geçen gemi trafiği, savaş öncesindeki günlük 125 ila 140 geçişe kıyasla küçük bir akıntıya düştü.
İran, boğazı kendi koşullarına uyan ve potansiyel olarak ücret ödemeyi kabul eden dost ülkelere yeniden açmayı hedeflediğini açıkladı.
Rubio, "Bunu sürdürmeleri halinde diplomatik bir anlaşma mümkün olmaz. Bu, yapmaya çalışıyorlarsa dünyaya yönelik bir tehdittir ve tamamen yasadışıdır," dedi.
Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, savaş hedeflerinin İran'ın bölgesel milislere verdiği desteği kırmak, nükleer programını dağıtmak, füze kapasitesini imha etmek ve İranlıların yöneticilerini devirmesini kolaylaştırmak olduğunu belirtti.
Ancak İran bugüne kadar silah üretimine yakın oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu ve komşularını füzeler, insansız hava araçları ile vekil milisler aracılığıyla tehdit etme kapasitesini korudu.
