Kıbrıs, bölgesel gerginliklerin artması karşısında hava savunma kapasitesini güçlendirmeye yönelik adımlar atıyor. Yunanistan'ın Hellenic Aerospace Industry (HAI), büyüyen insansız hava aracı (İHA) tehdidine karşı düşük maliyetli çözümler sunarak sistemlerini ön plana çıkarıyor.
HAI Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su emekli Tümamiral Alexandros Diakopoulos, Cyprus Mail'e verdiği röportajda, geçen ayın başında Ağrotur (Akrotiri) üssüne düzenlenen İHA saldırısı gibi Doğu Akdeniz'deki son gelişmelerin modern savaşın 'ekonomik paradoksunu' gözler önüne serdiğini belirtti.
Diakopoulos, "Doğu Akdeniz'deki bu provokasyon niteliğindeki İHA saldırısı, modern savaşın ekonomik paradoksunu çarpıcı biçimde ortaya koydu. Düşük maliyetli İHA'ları milyon euroluk füzelerle durdurmak stratejik açıdan çıkmaz sokaktır" dedi.
"Yunan hükümetinin bölgeye Kentavros donanımlı bir fırkateyn konuşlandırma kararı bilinçli bir stratejik tercihti. Bu gemi, Shahed 360 gibi tehditleri yere ulaşmadan etkisiz hale getirebilecek savaşta kanıtlanmış ve uygun maliyetli bir kalkan sağladı" diye ekledi.
Bu gelişmelerin ışığında Kıbrıs, AB'nin Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) mekanizması aracılığıyla dört adet Kentavros sistemi tedarik etmeyi zaten onayladı. Diakopoulos bu adımı "etkileyici bir öngörü" olarak nitelendirdi.
İsrail Sistemleriyle Entegrasyon
HAI, Kentavros'u İsrail'in Barak MX sistemiyle entegre ederek Diakopoulos'un 'Aşil'in Kalkanı' olarak tanımladığı çok katmanlı bir savunma mimarisi oluşturdu.
"Farklı felsefelerle çalışan iki dünya standartlarında sistemi entegre etmek büyük bir mühendislik zorluğuydu, ancak sonuç bölgesel güvenlik için ezber bozan bir adım oldu" dedi.
Bu mimaride Kentavros, gelişmiş 'yumuşak öldürme' teknikleri (elektronik bastırma) kullanarak savunmanın dış katmanını, kinetik olmayan tabakasını sağlıyor.
Diakopoulos, "Kıbrıs için stratejik avantaj açık: Gelen tehditleri atış başına sıfır maliyetle etkisiz hale getirerek yüksek değerli varlıkları koruyabiliriz" dedi ve "Eğer tehdit kalıcıysa veya seyir füzeleri ya da gelişmiş uçaklar gibi daha üst sınıfa aitse, Barak MX sistemi öldürücü 'sert vuruş' önleyicileriyle iç katmanda devreye girer" diye ekledi.
"Bu sinerji, II. sınıf İHA'lardan süpersonik tehditlere kadar her şeye kesintisiz bir yanıt vererek minimum ekonomik tükenmeyle maksimum yoğunlukta savunma sağlıyor."
Kıbrıs'ın Bölgesel Üs Rolü
HAI, tedarik ilişkisinin ötesinde Kıbrıs'ı bölgede potansiyel bir stratejik ortak olarak görüyor. Diakopoulos, "Yunanistan ve Kıbrıs'ın güvenliğini bölünmez bir stratejik alanın parçası olarak değerlendiriyoruz" dedi.
Kıbrıslı savunma şirketleriyle ortaklıkların halihazırda kurulduğunu doğrulayan Diakopoulos, adanın bölgesel bir destek ve bakım üssüne dönüşebileceğini öne sürdü.
"Kıbrıs'ın bölgesel bir destek veya bakım üssüne dönüşmesi, işbirliğimizin doğal bir ilerleyişidir. HAI'nin 'Depo Seviyesi' uzmanlığını Kıbrıs savunma ekosisteminin çevikliğiyle birleştirerek Doğu Akdeniz için güçlü bir tedarik güvenliği sağlayabiliriz" dedi.
HAI ayrıca özellikle AB'nin SAFE mekanizması kapsamında Avrupa savunma girişimlerinde artan bir rol üstleniyor. Şirket şu anda FASSET 2 ve ESOCA dahil sekiz Avrupa Savunma Fonu programına katılıyor.
Diakopoulos, ufuk ötesi gözetleme kapasitelerine odaklanan iFURTHER projesini vurgulayarak, "AB'ye sunduğumuz tekliflerde yüzde 95 başarı oranına ulaşmamız, İttifak'ın kolektif teknolojik üstünlüğündeki kritik konumumuzu sürdürdüğümüzü gösteriyor" dedi.
Uzun Vadeli Bölgesel Hedefler
İleriye bakıldığında, köklü bir MRO (bakım, onarım, revizyon) tesisi olan ve Lockheed Martin'in C-130H ile Rolls Royce motorları için sertifikalı bulunan HAI, mevcut bakım ve endüstriyel kapasitelerini temel alarak Doğu Akdeniz'de merkezi bir havacılık üssü olarak konumlanmayı hedefliyor.
Diakopoulos, "Doğu Akdeniz'de bu denli kapsamlı yeteneklere sahip tek kuruluş olarak vizyonumuz bölgesel havacılık merkezi işlevi görmektir" dedi.
"Büyük İsrail savunma şirketleriyle stratejik işbirliği bizi bölgesel savunma ekosisteminin kalbine yerleştiriyor" diyen Diakopoulos, şirketin Kıbrıs merkezli firmalarla görüşme halinde olduğunu ve özel şirketler ile startuplar için 'açık inovasyon platformu' olarak hareket etmeyi amaçladığını vurguladı.
Tedarik Zinciri Dayanıklılığı
Küresel tedarik zinciri sorunlarına değinen Diakopoulos, HAI'nin Avrupa ve yurt içi tedarikçilere olan bağımlılığını artırırken şirket içi üretimi de genişlettiğini belirtti.
"'Yap ya da satın al' kararlarını, mümkün olan her durumda 'yap' seçeneğine doğru kaydırıyoruz" dedi. "Bu dikey entegrasyon, küresel piyasalar dalgalandığında bile sürekliliğimizi korumamızı sağlıyor." Diakopoulos ayrıca Kıbrıs'ın yerelde üretilen bileşenleri HAI sistemlerine entegre ederek stratejik özerkliği güçlendirebileceğini belirtti.
Beş Yıllık Görünüm
Önümüzdeki beş yılda HAI, bölgesel işbirliğini derinleştirmeyi ve Doğu Akdeniz'deki varlığını genişletmeyi hedefliyor. Diakopoulos, "HAI için başarı üç temel ölçütle tanımlanıyor" dedi.
Bu ölçütler arasında İsrailli liderler ve Kıbrıslı KOBİ'lerle yeni savunma teknolojilerinin birlikte geliştirilmesi, "Balkan ve Doğu Akdeniz sahaları için tasarlanmış, gelişmiş Elektronik Harp (EH) yeteneklerine sahip II. sınıf bir İHA'nın teslimi birincil kilometre taşıdır", Birleşik Bölgesel Ekosistem'in kurulması ve bölgesel faaliyetlerden elde edilen gelirin artırılması yer alıyor.
"Bu, HAI'nin yurt içi bir tedarikçiden bölgesel bir havacılık merkezine dönüşümünü simgeleyecek ve Doğu Akdeniz'i küresel bir havacılık mükemmeliyet merkezine dönüştürecektir."
Kentavros'un, I. ve II. sınıf İHA sürülerini tespit etmek, tanımlamak ve bastırmak için geliştirilen yeni anti-drone sistemi Iperion ile yükseltilip yükseltilmeyeceği sorusuna Diakopoulos, "Iperion, Kentavros'un halefi veya yükseltmesi değil, birleşik bir savunma şemsiyesinin tamamlayıcı katmanıdır" diye açıklık getirdi.
"Kentavros yüksek güçlü, uzun menzilli bastırma sağlarken Iperion, doygunluk saldırılarına karşı çevik, her yöne koruma sunan bir muhafız görevini üstleniyor. Birlikte, hem operasyonel açıdan üstün hem de ekonomik olarak sürdürülebilir kademeli, çok alanlı bir savunma sağlıyorlar" dedi. Bu durum, Doğu Akdeniz'deki gerilimler sürerken ve İHA savaşları modern çatışmayı yeniden şekillendirirken geleceğin neler getireceğine dair spekülasyonlara kapı açıyor.
Kıbrıs'ın katmanlı ve uygun maliyetli hava savunma sistemlerine yaptığı yatırım, küçük devletlerin güvenlik yaklaşımlarındaki değişimi işaret ediyor. HAI'nin hem teknoloji sağlayıcısı hem de bölgesel ortak olarak konumlanmasıyla ada, giderek ikili bir rol üstlenebilir: yalnızca bir cephe devleti değil, aynı zamanda savunma inovasyonu ve destek merkezi.
