Kıbrıs, NASA'nın tarihi Artemis görevinde aktif rol üstleniyor. Kıbrıs Uzay Araştırma Örgütü (CSEO) Başkanı George Danos, yerel araştırmaların astronotların karşılaştığı sağlık sorunlarına çözüm üretmeye yardımcı olduğunu söyledi. Bu çalışmalar, Uluslararası Uzay Araştırma ve İnovasyon Merkezi'nin ortağı olan Kıbrıs Nöroloji ve Genetik Enstitüsü ile işbirliği içinde yürütülüyor.
Danos, Kıbrıs'ın bu katılımının, ülkenin uluslararası uzay araştırmalarına özellikle uzayda insan sağlığı alanında artan katkısını gözler önüne serdiğini vurguladı.
Danos, görevi "tüm insanlık için tarihi bir an" olarak nitelendirdi ve 50 yılı aşkın bir süre sonra Ay'a dönüşü simgelediğini belirtti. Mevcut görevin bir iniş içermediğini, Ay çevresinde bir yolculuk olduğunu açıkladı.
"Bu sefer Ay'a ayak basmayacak olsak da Artemis 4 göreviyle iniş yapmaya hazırlanıyoruz. Amacımız üsler kurmak" dedi. "Sadece bir 'ziyaret' ya da numune toplamak için dönmüyoruz; kalıcı olmak, araştırma ve teknolojik çalışmalar yürütmek için geri dönüyoruz."
Perşembe günü yerel saatle sabahın erken saatlerinde fırlatılan astronotlar, Ay'a doğru dört günlük yolculuğa çıkmadan önce iki gün boyunca Dünya yörüngesinde kalacak. Danos, astronotların "insanların şimdiye kadar ulaştığı en uzak noktaya" varacağını söyledi.
Ardından dört günlük dönüş yolculuğuna başlayacak, yüksek hızda Dünya atmosferine geri girecek ve Pasifik Okyanusu'na iniş yapacaklar.
Görevi NASA astronotu Reid Wiseman komuta ediyor. Pilot koltuğunda derin uzaya seyahat eden ilk siyah astronot olan Victor Glover yer alıyor. Görev uzmanı Christina Koch Ay çevresinde seyahat eden ilk kadın olurken, Kanadalı astronot Jeremy Hansen de ekipte bulunuyor.
Danos, Kıbrıs'ın görevde özellikle astronot sağlığı araştırmaları konusunda "önemli bir rolü" olduğunu belirtti. Ekim 2024'te Kıbrıs'ın ABD ile Artemis Anlaşmalarını birlikte imzaladığını ve kendisinin bu süreçte temsilci olarak görev yaptığını kaydetti.
CSEO, NASA ve Lockheed Martin dahil olmak üzere birçok kuruluşla anlaşma imzaladı ve şu anda astronot sağlığına ilişkin çalışmalarda bu kuruluşlarla işbirliği yapıyor.
Danos, gelecekteki Ay üslerinin astronotları güneş radyasyonundan, mikro yerçekiminden ve diğer sağlık risklerinden koruması gerekeceğini vurguladı.
"Uluslararası Uzay Araştırma ve İnovasyon Merkezi olarak, COSPAR mükemmeliyet merkezi statüsüyle NASA ile işbirliği içinde çok önemli çalışmalar üretiyoruz" dedi.
"Astronotların karşılaştığı belirli sağlık sorunlarını tespit ettik ve ortağımız Kıbrıs Nöroloji ve Genetik Enstitüsü'nün geliştirdiği özel farmasötik tedavilerle çözümler sunduk."
Bu tedavilerin Dünya'da da uygulanarak başka hastalıkların çözümüne katkı sağlayabileceğini ekledi.
"Yürütülen araştırmalar ülkemizi gururlandıran mükemmel sonuçlar üretti ve insanlığın Ay'a dönüşünde bizim de önemli bir rolümüz var" dedi.
Danos, NASA ile sürdürülen işbirliğinin hem Artemis programına hem de Kıbrıs'a fayda sağlamasını umduğunu belirterek uzay sektörünün on yılın sonuna kadar 1 trilyon dolar gelir üretmesinin beklendiğini kaydetti.
"Bu durum önemli bir jeopolitik ve jeostratejik öneme sahip. Kıbrıs, özellikle mevcut küresel gelişmeler göz önüne alındığında bu programda çok önemli bir rol üstleniyor" dedi.
Danos ayrıca görevin Ay'daki potansiyel kaynakların araştırılması açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
"Ay'da Dünya'da ihtiyaç duyduğumuz kaynaklar olup olmadığını inceleyeceğiz. Böylece yeşil, yaşayan gezegenimize zarar vermeyi durdurabiliriz" dedi.
Pillerde kullanılan lityumu, yenilenebilir enerji gelişimini destekleyebilecek kaynaklara örnek olarak gösterdi. "Ormanlarımızı yok etmek ve gezegenimize zarar vermek yerine, bu kaynaklar Ay'da mevcutsa ve Dünya'ya getirilebilirse gezegenimizi korumaya yardımcı olabiliriz. Bu ek bir hedef" dedi.
