NASA'nın Artemis II görevi kapsamında Ay'ın karanlık yüzünden dönen dört astronot, bu eşi görülmemiş uçuşu tamamlarken duygularını anlattı. Mürettebat, Çarşamba günü uzaydan gerçekleştirdiği ilk basın toplantısında atmosfere "ateş topu" şeklinde giriş yapacakları dönüş için hazırlandıklarını açıkladı.
Artemis II mürettebatı, geçen hafta Florida'dan fırlatılan Orion kapsülüyle uçuşlarını sürdürüyor. Ekip bu haftanın başında Ay'a ulaştı ve Ay'ın karanlık yüzünün ötesine geçerek tarihin en uzağa giden insanları oldu. Mürettebat Cuma akşamı Güney Kaliforniya kıyılarında okyanus iniş yaparak Dünya'ya dönecek.
Dönüş yolunda ekip, Dünya atmosferine girerken saatte 38.365 km hıza ulaşacak. Bu aşama görevin en riskli bölümünü oluşturuyor. Yoğun atmosferik sürtünmeye maruz kalacak Orion'un ısı kalkanı zorlu bir sınavdan geçecek.
Artemis II görev pilotu Victor Glover, dönüş hakkında nasıl hissettiği sorulduğunda şunları söyledi: "3 Nisan 2023'te bu göreve atandığımızdan beri atmosfere girişi düşünüyorum. Daha paylaşılacak çok fotoğraf ve çok hikaye var. Yaşadıklarımızı henüz sindirmeye bile başlayamadım. Önümüzde iki gün daha var ve atmosferde bir ateş topunun içinde yolculuk etmek de başlı başına olağanüstü bir deneyim."
Glover ile birlikte NASA astronotları Reid Wiseman ve Christina Koch ile Kanadalı astronot Jeremy Hansen, Artemis programı kapsamındaki milyarlarca dolarlık görev serisinin ilk mürettebatını oluşturuyor. Program, 2028 yılına kadar Çin'den önce insanları yeniden Ay yüzeyine indirmeyi ve önümüzdeki on yılda kalıcı bir ABD varlığı kurarak gelecekteki Mars görevleri için bir Ay üssü inşa etmeyi hedefliyor.
Koch, görev serisini bir bayrak yarışına benzeterek gazetecilere şunları söyledi: "Bunu fiziksel olarak simgelemek için bayrak yarışı çubukları aldık. Bunları bir sonraki mürettebata teslim etmeyi planlıyoruz. Yaptığımız her şeyi onları düşünerek yapıyoruz."
Bir sonraki görev olan Artemis III, Orion kapsülü ile NASA'nın astronotları Ay'a indirmek için kullanacağı iki Ay iniş aracı arasında alçak Dünya yörüngesinde bir kenetlenme testi içerecek.
2028 hedefli Artemis IV ise programın ilk mürettebatlı Ay inişi olacak. Bu, 1972'deki Apollo 17'den bu yana gerçekleştirilecek ilk Ay inişi olacak.
Dünya'da ise bu hafta boyunca düzinelerce Ay bilim insanı, Houston'daki NASA Görev Kontrol Merkezi'ne bitişik odalarda toplandı. Bilim insanları, Orion uzay aracındaki Artemis II mürettebatından gelen hem canlı hem de kayıtlı ses akışını dinleyerek notlar aldı ve tartışmalar yürüttü.
Mürettebat Cuma günü saat 20:00 ET civarında (Cumartesi 00:00 GMT) San Diego, Kaliforniya kıyılarında okyanus inişi yaparak yaklaşık 10 günlük görevini tamamlayacak.
Dört astronot Pazartesi günü Dünya'dan yaklaşık 405.500 km uzaklığa ulaşarak rekor kırdı. Bu mesafe, Apollo 13 mürettebatının 56 yıldır elinde tuttuğu rekoru yaklaşık 6.400 km aştı.
Artemis II görev komutanı Wiseman, gazetecilere mürettebatın görev süresince aileleriyle "çok kısa" ikişer görüşme yaptığını anlattı. "Ekip arkadaşlarınızın kıkırdadığını, ağladığını, nefeslerinin kesildiğini duymak... Ailelerini uzaktan sevmeleri... Aile dördümüz için de çok önemli ve bu deneyim muhteşem oldu" dedi.
Hansen, Pazartesi günü mürettebat Ay yüzeyine en yakın mesafeye ulaşırken Houston'daki görev kontrolüne bir radyo mesajı gönderdi. Hansen, Ay'daki taze bir kratere Wiseman'ın 2020'de kanserden kaybettiği eşi Carroll'ın adının verilmesini önerdi.
Wiseman, gazetecilere ekip arkadaşlarının fırlatma öncesi karantina döneminde bu fikirle kendisine geldiğini anlattı. "Bu benim için duygusal bir andı" diyen Wiseman, "Kesinlikle, bunu çok isterim dedim... Ama konuşmayı ben yapamam" ifadelerini kullandı.
Görevin altıncı gününde Hansen, görev kontrolüne bu öneriyi yaparken sesinin titrediği anlar Houston'daki birçok NASA çalışanını duygulandırdı.
Astronotlar, Ay yüzeyinin yaklaşık 6.400 km üzerinden geçtikleri uçuş sırasında mesafe rekorlarını kırdı.
Ay bilimindeki ilerlemeler geleneksel olarak Ay yörüngesindeki uydulara ve Dünya'dan yapılan gözlemlere dayanıyordu. Ancak mürettebatın altı saatlik Ay uçuşu, insan gözünden gerçek zamanlı bilimsel gözlem akışı sağladı. Bu sayede yerdeki ekiplerle 405.500 km uzaklıktaki bilim insanları arasında eşsiz karşılıklı tartışmalar yapılabildi.
Bilim insanları, NASA'nın Artemis II görevini güneş sisteminin oluşumuna dair gizemlerin çözümünde önemli bir ilk adım olarak görüyor. Artemis II görev uzmanı Koch, geçen hafta uzaya fırlatılmadan önce Ay'ın güneş sistemimizin oluşumuna tanıklık eden bir "kanıt plakası" olduğunu belirtmişti.
