Artemis II kapsülü ve dört kişilik mürettebatı, yaklaşık 10 günlük uzay yolculuğunun ardından cuma günü Dünya atmosferine giriş yaparak Pasifik Okyanusu'na güvenle iniş yaptı. Bu uçuş, yarım asırı aşkın bir süre sonra insanların Ay çevresine gerçekleştirdiği ilk yolculuk oldu.
NASA'nın damlacık şeklindeki Orion kapsülü "Integrity", Pasifik saatiyle 17:07'den kısa süre sonra (GMT 00:07) Güney Kaliforniya kıyılarındaki sakin denize paraşütle indi. Dört gün önce astronotları Dünya'dan 252.756 mil (406.727 km) uzağa taşıyan görev, daha önce hiç kimsenin ulaşmadığı bir mesafeye ulaşarak sona erdi.
Artemis II uçuşu toplamda 694.392 mil (1.117.515 km) yol kat etti. İki Dünya yörüngesi ve Ay yüzeyinden yaklaşık 4.000 mil mesafeden gerçekleştirilen bir Ay yakın geçişi içeren bu uçuş, 2028'den itibaren astronotları Ay yüzeyine indirmeyi hedefleyen Artemis görevlerinin ilk mürettebatlı test uçuşu oldu.
"Mükemmel bir tam isabet" iniş
Parçalı bulutlu gökyüzü altında gerçekleşen iniş, NASA'nın canlı yayınında izlendi. NASA yorumcusu Rob Navias, inişin hemen ardından "Integrity ve dört astronotu için mükemmel bir tam isabet iniş" dedi.
Görev komutanı Reid Wiseman, inişin hemen ardından görev kontrolüne "Stabil durumdayız, dört mürettebat üyesi de iyi" mesajını iletti. Bu mesaj kapsülün dik konumda olduğunu ve dört astronotun da sağlığının yerinde olduğunu gösteriyordu.
NASA ve ABD Donanması kurtarma ekipleri, iki saatten kısa sürede yüzen kapsülü güvene aldı ve dört mürettebat üyesini çıkardı. Mürettebat; ABD'li astronotlar Wiseman (50), Victor Glover (49), Christina Koch (47) ve Kanadalı astronot Jeremy Hansen'den (50) oluşuyordu.
Mürettebatın Dünya'ya dönüşü, görevin ve Lockheed Martin yapımı Orion uzay aracının en riskli testi oldu. Kapsülün ısı kalkanının, Ay dönüş yörüngesinden atmosfere girişin aşırı kuvvetlerine dayanıp dayanamayacağı kanıtlandı.
Kapsül, Dünya atmosferine ses hızının 32 katı hızla girdi. Atmosferik sürtünme, ısı kalkanını yaklaşık 5.000 Fahrenheit (2.760 Santigrat) dereceye ulaşan sıcaklıklara maruz bıraktı. İyonize gaz tabakası aracı sardı ve atmosfere girişin en yoğun anında altı dakikayı aşan planlı bir radyo karartması yaşandı.
Beklentiden yaklaşık 40 saniye geç yeniden iletişim kurulmasıyla gerilim sona erdi. Serbest düşüşteki kapsülün burnundan iki set paraşüt açılarak iniş hızını saatte yaklaşık 25 km'ye düşürdü ve Orion suya nazikçe temas etti.
Donanma dalgıçları kapsülü sabitlemek için yüzer halka taktıktan sonra, turuncu uçuş kıyafetlerini hâlâ giyen dört astronot şişme bir sala alındı. Ardından teker teker havada asılı duran helikopterlere çekildi ve yakındaki ABD Donanması amfibi nakliye gemisi John P. Murtha'ya uçurularak tıbbi muayeneden geçirildi.
Glover ve Koch, helikopterin uçuş güvertesinde kapı eşiğinde otururken kameralara geniş bir gülümsemeyle el salladı. Mürettebatın geceyi gemide geçirmesi ve cumartesi günü Houston'a uçurularak aileleriyle buluşması bekleniyordu.
Mars'a giden yolda bir basamak
Dört astronot, 1 Nisan'da Florida'daki Cape Canaveral'dan NASA'nın dev Space Launch System roketiyle fırlatıldı. Dünya çevresinde iki tur attıktan sonra Ay'ın uzak tarafına doğru yola çıktı.
Böylece 1960'lar ve 70'lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresinde uçan ilk astronotlar oldular. Glover, Koch ve Hansen ayrıca bir Ay görevine katılan ilk siyahi astronot, ilk kadın ve ilk ABD vatandaşı olmayan kişi olarak tarihe geçti.
Mürettebatın ulaştığı 252.756 millik en uzak mesafe, 1970'te Apollo 13 mürettebatının kırdığı yaklaşık 248.000 millik rekoru geride bıraktı.
NASA'nın genel müdür yardımcısı Amit Kshatriya, "Bu inanılmaz bir makinenin inanılmaz bir testi" dedi.
2022'de Orion uzay aracının insansız Artemis I test uçuşunun ardından gerçekleşen bu yolculuk, bu on yılın sonlarında 1972'deki Apollo 17'den bu yana ilk kez astronotları Ay yüzeyine indirmeyi planlayan girişim için kritik bir donanım testi oldu.
NASA, 2030 civarında kendi mürettebatını Ay'a göndermeyi hedefleyen Çin'in önünde insanlı Ay inişi gerçekleştirmeye çalışıyor. Kurum daha geniş bir perspektifle, Mars'ın insanlı keşfine giden yolda bir basamak olarak uzun vadeli bir Ay üssü kurmayı hedefliyor.
Soğuk Savaş döneminin Apollo programına tarihsel bir paralellik olarak, Artemis II görevi de siyasi ve toplumsal çalkantıların gölgesinde gerçekleşti. ABD'nin yurt içinde popüler olmayan bir askeri çatışması bu dönemin arka planını oluşturuyordu.
Kamuoyunun büyük ilgisi
En son Ay yolculuğuna büyülenen küresel izleyici kitlesi için bu görev, büyük teknoloji şirketlerine karşı güvenin azaldığı bir dönemde bilim ve teknolojinin başarılarını yeniden teyit etti. NASA'nın YouTube kanalında 3 milyondan fazla izleyici iniş anını canlı takip etti.
Dünya'ya dönüş, Orion uzay aracının ısı kalkanı için kritik bir sınavdı. Kalkan, 2022'deki ilk test uçuşunda atmosfere girişte beklenmedik düzeyde hasar ve baskıya maruz kalmıştı. Bu nedenle NASA mühendisleri, Artemis II için iniş yörüngesini değiştirerek ısı birikimini ve mürettebata yönelik riski azalttı.
Geçen haftaki başarılı fırlatma, SLS roketi için büyük bir kilometre taşı oldu. Baş yükleniciler Boeing ve Northrop Grumman, on yılı aşkın süredir geliştirilen fırlatma sisteminin insanları güvenle uzaya taşıyabileceğinin uzun zamandır beklenen kanıtını elde etti.
Başkan Donald Trump, Truth Social platformunda yayımladığı mesajda astronotları tebrik ederek "Tüm yolculuk muhteşemdi, iniş mükemmeldi ve Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak bundan daha gururlu olamazdım!" dedi.
Ancak NASA'nın yenilenen Ay hedefleri, son aylarda Trump yönetiminin federal küçülme çabalarıyla gölgelendi. Bu çabalar uzay ajansı personelini yüzde 20 azalttı. Beyaz Saray geçen hafta, NASA'nın bilim biriminden 3,4 milyar dolar ve yaklaşık 40 bilim görevini kesen bir 2027 bütçesi önerdi.
Soğuk Savaş döneminin ABD-Sovyet uzay yarışından doğan Apollo ile karşılaştırıldığında, NASA Artemis'i daha geniş kapsamlı ve işbirliğine dayalı bir çaba olarak tanımlarken, Çin'den önce Ay'a dönmeyi de hedefliyor.
ABD Ay programı; Elon Musk'ın SpaceX'i ve Jeff Bezos'un Blue Origin'i gibi ticari ortakları bünyesine kattı. Bu şirketler programın Ay iniş araçlarını yapıyor. Ayrıca Avrupa, Kanada ve Japonya uzay ajansları da programa dahil oldu.
Uçuşun tamamlanmasıyla NASA'nın odağı Artemis III görevine kaydı. Gelecek yıl planlananan bu görevde, mürettebat Dünya yörüngesinde iki Ay iniş aracıyla kenetlenme testi yapacak. Ardından Artemis IV ile insanları Ay yüzeyine indirme girişiminde bulunulacak.
Kshatriya, Artemis II mürettebatının dönüşünün ardından gazetecilere Artemis III astronot ekibinin "yakında" açıklanacağını söyledi. Ancak iniş araçlarının geliştirilmesindeki gecikmeler bu görevleri muhtemelen öteleyecek.
Artemis II komutanı Wiseman, cuma günü atmosfere giriş öncesinde görev kontrolüne "İkinci pencereden Ay'ı harika görüyoruz, dünkünden biraz daha küçük görünüyor" dedi. Houston'daki görev kontrolünden NASA astronotu Jacki Mahaffey ise "Sanırım geri dönmemiz gerekecek" yanıtını verdi.
