Artemis II kapsülü ve dört kişilik mürettebatı, yaklaşık 10 günlük uzay yolculuğunun ardından Cuma günü Dünya atmosferine girerek Pasifik Okyanusu'na güvenli bir şekilde iniş yaptı. Bu görev, yarım asırdan fazla bir süre sonra insanların Ay çevresine gerçekleştirdiği ilk yolculuk olarak tarihe geçti.
NASA'nın damlacık şeklindeki Orion kapsülü "Integrity", Pasifik saatiyle 17:07'den kısa bir süre sonra (TSİ Cumartesi 00:07) Güney Kaliforniya kıyılarındaki sakin denize paraşütle indi. Görev, dört gün önce astronotları Dünya'dan 252.756 mil (406.741 km) uzaklığa taşımıştı. Bu mesafe, daha önce hiçbir insanın ulaşmadığı bir derinliğe karşılık geliyordu.
Artemis II uçuşu toplamda 694.392 mil (1.117.515 km) yol kat etti. Görev kapsamında iki Dünya yörüngesi ve Ay yüzeyine yaklaşık 4.000 mil mesafeden geçen kritik bir Ay uçuşu gerçekleştirildi. Bu uçuş, 2028'den itibaren astronotları Ay yüzeyine geri götürmeyi hedefleyen Artemis görev serisinin ilk mürettebatlı test uçuşuydu.
"KUSURSUZ" BİR İNİŞ
Parçalı bulutlu gökyüzü altında gerçekleşen iniş, NASA'nın canlı yayınında izlendi. NASA yorumcusu Rob Navias, inişin hemen ardından şunları söyledi: "Integrity ve dört astronotu için kusursuz bir iniş."
Görev komutanı Reid Wiseman, inişin hemen ardından görev kontrolüne şu mesajı iletti: "Stabil durumdayız — dört mürettebat üyesi de iyi durumda." Bu mesaj, kapsülün dik konumda olduğunu ve tüm astronotların sağlığının yerinde olduğunu gösteriyordu.
NASA ve ABD Donanması kurtarma ekipleri, yüzen kapsülü sabitleyip dört mürettebat üyesini çıkarmak için iki saatten kısa bir süreye ihtiyaç duydu. Mürettebat; ABD'li astronotlar Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) ve Christina Koch (47) ile Kanadalı astronot Jeremy Hansen'dan (50) oluşuyordu.
Mürettebatın Dünya'ya dönüşü, görevin ve Lockheed Martin tarafından üretilen Orion uzay aracının en riskli testiydi. Bu testle kapsülün ısı kalkanının, Ay dönüş yörüngesinden atmosfere girişin aşırı kuvvetlerine dayanıp dayanamayacağı kanıtlandı.
Kapsül, Dünya atmosferine sesin 32 katı hızla girdi. Atmosferik sürtünme, ısı kalkanını yaklaşık 5.000 derece Fahrenheit (2.760 derece Celsius) sıcaklığa maruz bıraktı. İyonize gazdan oluşan bir tabaka aracı sardı ve yeniden giriş stresinin en yoğun olduğu anda altı dakikayı aşan planlı bir radyo karartması yaşandı.
Bağlantı beklenenden yaklaşık 40 saniye geç yeniden kurulduğunda gerilim sona erdi. Serbest düşüşteki kapsülün burnundan iki set paraşüt açıldı ve Orion'un iniş hızını saatte yaklaşık 25 km'ye düşürdü. Ardından kapsül nazikçe suya değdi.
Donanma dalgıçları kapsülü sabitlemek için yüzer bir halka taktıktan sonra, turuncu uçuş kıyafetlerini hâlâ giyen dört astronot şişme bir sala alındı. Oradan birer birer havada bekleyen helikopterlere vinçle çıkarıldılar ve kısa bir uçuşla yakındaki USS John P. Murtha amfibi nakliye gemisine götürüldüler. Gemide tıbbi muayeneden geçtiler.
Glover ve Koch, uçuş güvertesinde helikopter kapısının kenarında otururken kameralara gülümseyerek el salladı. NASA, mürettebatın geceyi gemide geçireceğini ve Cumartesi günü ailesiyle buluşmak üzere Houston'a uçurulacağını açıkladı.
MARS'A GİDEN YOLDA BİR BASAMAK
Dört astronot, 1 Nisan'da Florida'daki Cape Canaveral'dan NASA'nın dev Space Launch System roketiyle fırlatılmıştı. Dünya çevresinde iki tur attıktan sonra Ay'ın karanlık yüzünün etrafından geçen nadir bir yolculuğa çıktılar.
Bu sayede 1960'lar ve 70'lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresinde uçan ilk astronotlar oldular. Glover, Koch ve Hansen ise sırasıyla bir Ay görevine katılan ilk siyahi astronot, ilk kadın ve ilk ABD vatandaşı olmayan kişi olarak tarihe geçti.
Mürettebatın ulaştığı 252.756 millik en uzak mesafe, 1970'te Apollo 13 mürettebatının kırdığı yaklaşık 248.000 millik rekoru geçti.
NASA Genel Müdür Yardımcısı Amit Kshatriya, "Bu, inanılmaz bir makinenin inanılmaz bir testi" dedi.
2022'de Orion uzay aracının insansız Artemis I test uçuşunun ardından gerçekleştirilen bu yolculuk, bu on yılın sonlarına doğru planlanan Ay yüzeyi inişi için kritik bir donanım testiydi. Son insanlı Ay inişi, 1972'nin sonlarında Apollo 17 ile gerçekleştirilmişti.
NASA, Çin'in 2030 civarında kendi mürettebatını Ay'a göndermeyi hedeflemesinin öncesinde insanlı bir Ay inişi gerçekleştirmeye çalışıyor. Ajans daha geniş bir perspektifle, Mars'ın insanlı keşfine giden yolda bir basamak olarak kalıcı bir Ay üssü kurmayı amaçlıyor.
Soğuk Savaş döneminin Apollo programıyla tarihsel bir paralellik içinde, Artemis II görevi de siyasi ve toplumsal çalkantıların yaşandığı bir dönemde gerçekleşti. ABD, iç kamuoyunda popüler olmayan bir askeri çatışma sürdürüyordu.
KAMUNUN BÜYÜK İLGİSİ
Son Ay yolculuğuna hayran kalan küresel izleyicilerin büyük bölümü için bu görev, büyük teknolojinin yaygın biçimde güven kaybettiği, hatta korku yarattığı bir dönemde bilim ve teknolojinin başarılarını yeniden teyit etti. NASA'nın YouTube kanalında 3 milyondan fazla izleyici iniş anını canlı takip etti.
Dünya'ya dönüş, Orion uzay aracının ısı kalkanı için kritik bir test oldu. 2022'deki ilk test uçuşunda ısı kalkanı beklenmedik düzeyde yanma ve strese maruz kalmıştı. Bu nedenle NASA mühendisleri, Artemis II için iniş yörüngesini değiştirerek ısı birikimini azalttı ve kapsül ile mürettebat üzerindeki riski düşürdü.
Geçen haftaki başarılı fırlatma, SLS roketi için büyük bir kilometre taşıydı. Ana yükleniciler Boeing ve Northrop Grumman, on yılı aşkın süredir geliştirilen fırlatma sisteminin insanları güvenle uzaya taşımaya hazır olduğunu kanıtlamış oldu.
Başkan Donald Trump, Truth Social platformundaki bir mesajla astronotların dönüşünü kutladı: "Tüm yolculuk muhteşemdi, iniş kusursuzdu ve ABD Başkanı olarak bundan daha gururlu olamazdım!"
Ancak NASA'nın yenilenen Ay hedefleri, son aylarda Trump yönetiminin federal küçülme çalışmaları kapsamında ajans personelinin yüzde 20 oranında azaltılmasıyla gölgelendi. Beyaz Saray geçen hafta, NASA'nın bilim birimine 3,4 milyar dolarlık kesinti ve yaklaşık 40 bilim görevinin iptalini öngören 2027 bütçe teklifini sundu.
Soğuk Savaş dönemindeki ABD-Sovyet uzay yarışından doğan Apollo ile karşılaştırıldığında, NASA Artemis'i daha geniş kapsamlı ve işbirliğine dayalı bir çaba olarak tanımladı. Bununla birlikte Çin'den önce Ay'a dönmeyi de hedefliyordu.
ABD Ay programı, programın Ay iniş araçlarını inşa eden Elon Musk'ın SpaceX'i ve Jeff Bezos'un Blue Origin'i gibi ticari ortakların yanı sıra Avrupa, Kanada ve Japonya uzay ajanslarını da sürece dahil etti.
Uçuşun tamamlanmasıyla NASA'nın odağı Artemis III görevine kaydı. Gelecek yıl için planlanan bu görevde, Ay iniş araçlarıyla Dünya yörüngesinde mürettebatlı bir kenetlenme testi yapılacak. Ardından Artemis IV ile astronotların Ay yüzeyine inmesi hedefleniyor.
Kshatriya, Artemis II mürettebatının dönüşünün ardından gazetecilere Artemis III astronot ekibinin "yakında" açıklanacağını söyledi. Ancak iniş araçlarının geliştirilmesindeki gecikmeler, bu görevlerin ertelenmesine yol açabilir.
Artemis II komutanı Wiseman, Cuma günü atmosfere giriş öncesinde görev kontrolüne şöyle seslenmişti: "İkinci pencereden Ay'ın harika bir görüntüsünü alıyoruz, dünden biraz daha küçük görünüyor."
Houston'daki görev kontrolünden NASA astronotu Jacki Mahaffey ise yanıt verdi: "Sanırım tekrar gitmemiz gerekecek."
