Kıbrıs'taki 13 acil müdahale motosikletinin 9'u personel eksikliği nedeniyle hizmet dışı. Bu birimler 350 acil vakaya müdahale etmesine rağmen durum değişmedi. Ambulans Hizmeti'nde hastaneye ulaşmadan önce bakım konusunda eğitilmiş, uluslararası sertifikalı 22 sağlık profesyoneli çalışıyor.
Phileleftheros gazetesine konuşan Ambulans Hizmeti Başkanı Riana Constantinou'ya göre şu an yalnızca dört motosiklet çalışıyor. Bunların ikisi Lefkoşa'da, ikisi Limasol'da bulunuyor. Bu motosikletler de tamamen görevlilerin mesai yapmasına bağlı.
Ambulansın iki tekerlekli hali olarak tanımlanan motosikletlerde defibrilatör, ilaç ve ilk yardım ekipmanı bulunuyor. Eğitimli paramedik ve hemşireler, ambulans gelmeden önce yoğun trafikte hastalara ulaşıp acil tedaviye başlayabiliyor.
Hız, kalp durması, inme, ağır yaralanma ve şiddetli kanama vakalarında belirleyici olabiliyor.
“Kalp durması ya da inme gibi vakalarda üç dört dakika önce ulaşmak bile bir hayat kurtarmada değerli. Bu dakikalar hayat kurtarabilir” dedi Constantinou.
Yoğun trafikte daha hızlı müdahale
Motosiklet birimleri çoğunlukla şehir merkezlerinde çalışıyor. Bu bölgelerde trafik sıkışıklığı, geleneksel ambulansların gecikmesine yol açabiliyor.
Motosikletlerin küçük boyutu, dar sokaklardan geçmeyi, trafiği aşmayı ve büyük acil araçların zor ulaştığı kalabalık alanlara ulaşmayı mümkün kılıyor.
Constantinou, bu esnekliğin özellikle kentsel merkezlerde, kıyı ve turistik bölgelerde yoğun dönemlerde ve büyük kamusal etkinliklerde önemli olduğunu söyledi.
“Trafiğin yoğun olduğu şehir merkezlerinde çalışıyoruz. Çağrı merkezinin talimatına göre motosiklet ekipleri çağrıyı aldığı anda hazır oluyor. Sahip olduğumuz merkezlerde, şimdilik Lefkoşa ve Limasol'da, müdahale süreleri şimdiden çok ciddi biçimde kısaldı” dedi.
Acil çağrı merkezi, olayın ciddiyetine ve konumuna ile acil araçların müsaitliğine göre motosikletleri ne zaman sevk edeceğine karar veriyor.
Kritik vakalarda merkez, motosikletleri ve geleneksel bir ambulansı aynı anda gönderebiliyor. Böylece hangi ekip önce varırsa tedaviye o başlıyor.
Müdahale süreleri konuma ve koşullara göre değişse de Constantinou, birkaç dakikanın bile fark yaratabileceğini vurguladı.
Hareketli bir ilk yardım ünitesi
Motosikletler, acil personelin hızlı ulaşımından fazlasını sağlayacak donanıma sahip.
Her motosikette defibrilatör, ilaç, sertifikalı tıbbi ekipman ile yaraları sarmak ve kanamayı kontrol altına almak için malzeme bulunuyor.
Görevliler iki motosikletle ikili ekipler halinde çalışıyor. Hastaları değerlendirmek ve mesleki sorumlulukları çerçevesinde ilk tedaviyi uygulamak üzere eğitilmiş durumdalar.
Olay yerine vardıklarında hastanın durumunu değerlendiriyor, uygun bakımı uyguluyor ve bulgularını acil çağrı merkezine bildiriyorlar.
Ambulans geldiğinde tedaviyi ambulans ekibi devralıyor ve gerekirse hastayı hastaneye taşıyor.
Motosikletler ambulansların yerini almak için değil, uzman tıbbi bakımı hastalara daha erken ulaştırmak için tasarlanmış.
Günde yaklaşık 10 kritik vaka
Ambulans Hizmeti farklı ciddiyette acil vakalarla ilgileniyor. En acil olaylar, derhal müdahale gerektiren kırmızı vakalar olarak sınıflandırılıyor.
Constantinou'ya göre bu tür acil vakalar günde yaklaşık 10 kez yaşanıyor.
“Bu küçük bir sayı değil. 10 hayat kurtarabilirseniz, bunun önemini anlarsınız” dedi Constantinou ve erken müdahalenin önemine dikkat çekti.
En yoğun ay ocak
Ambulans Hizmeti verilerine göre motosiklet müdahalelerinin en fazla olduğu ay ocak. Bazı diğer aylara kıyasla olay sayısı üç kata kadar çıkıyor.
Ardından mart ve haziran aylarında talep artıyor.
Ocak ayındaki artışın nedenleri araştırılmış değil.
Constantinou, soğuk havanın, kalp durması vakalarındaki olası artışın ve bayram dönemiyle ilişkili etkenlerin bu tabloya katkı sağlayabileceğini öne sürdü.
Ancak bunların bilimsel araştırmalarla desteklenen sonuçlar değil, olası açıklamalar olduğunu vurguladı.
Personel açığı 9 motosikleti kullanılamaz hale getiriyor
13 motosiklet ve 22 özel eğitimli sağlık profesyoneline rağmen hizmet henüz tam kapasiteyle çalışamıyor.
Personel açığı nedeniyle dokuz motosiklet kullanılmıyor. Lefkoşa ve Limasol'da çalışan dört motosiklet ise yalnızca mesaiye bağlı.
“Personel sayısı nedeniyle mesai yaparak müdahale edebiliyoruz” dedi Constantinou.
Lefkoşa ilçesinde ve Limasol ilçesinde birer olmak üzere iki operasyon üssü kuruldu. Ancak kalıcı personel düzenlemeleri hâlâ çözülmüş değil.
Bu açık, hizmetin mevcut ekipman ve eğitimli personelini düzenli olarak kullanma kabiliyetini sınırlıyor.
350 acil müdahale kaydedildi
Constantinou'ya göre motosiklet birimleri 350 olaya müdahale etti. Hizmetin, uzman müdahale ekiplerine duyulan ihtiyacı gösteren veriler topladığını söyledi.
“Müdahale ettiğimiz olayları kaydettik ve artık acil müdahale motosikletlerinin temel bir hizmet olduğunu kanıtlarla gösterebiliyoruz” dedi.
Constantinou ayrıca acil tedavinin gecikmesinin ekonomik sonuçlarına da dikkat çekti. Bir insan hayatının kaybının, ölçülemez insani etkisinin yanında önemli sosyal ve ekonomik maliyetler de doğurduğunu savundu.
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) atfettiği 2 milyon euroluk insan hayatı değerlemesine de değindi. Hükümetin hızlı müdahale veren acil hizmetlere yatırım yapma kararı alırken bu boyutu da dikkate alması gerektiğini savundu.
