ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile bir anlaşma müzakeresinin "birkaç gün sürebileceğini" söyleyerek çatışmanın yakın zamanda sona ereceğine dair umutları söndürdü. Bu açıklama, ABD kuvvetlerinin güney İran'da Washington'ın savunma amaçlı olarak nitelendirdiği saldırıları gerçekleştirmesinin bir gün sonrasına denk geldi.
Rubio, mayın döşemeye çalışan tekneleri ve füze fırlatma noktalarını hedef alan saldırıları anlatırken Hürmüz Boğazı'nın "öyle ya da böyle" açık olması gerektiğini vurguladı.
Rubio, Hindistan'ın Jaipur kentinde gazetecilere "Boğaz açık olmalı, öyle ya da böyle açık olacak, dolayısıyla açık olması gerekiyor" dedi.
Nisan ayı başından bu yana yürürlükte olan ateşkese rağmen ABD Merkez Komutanlığı Pazartesi günü yaptığı açıklamada "askerlerimizi İran güçlerinin oluşturduğu tehditlerden korumak" amacıyla yeni saldırılar düzenlediğini bildirdi.
İran ise Pazartesi günü yeni bir hava savunma sistemi kullanarak "düşman" bir gizli insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. İran haber ajansları, aracın nereden geldiğini belirtmedi.
ABD saldırıları, İran'ın baş müzakerecisi ve dışişleri bakanının üç aylık savaşı sona erdirecek olası bir ABD anlaşması için Katar başbakanı ile görüşmek üzere Doha'da bulunduğu sırada gerçekleşti.
Rubio, daha önce Yeni Delhi'de gazetecilere ABD'nin İran ile "başka bir yoldan" ilgilenmeyi değerlendirmeden önce diplomasiye her fırsatı tanıyacağını söyledi.
Rubio, masada "oldukça sağlam bir teklif" bulunduğunu belirterek boğazın yeniden açılması ve "nükleer meselede çok gerçek, önemli ve süre sınırlı bir müzakere" yürütüldüğüne değindi.
ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü Truth Social'da yayımladığı uzun bir paylaşımda İran ile görüşmelerin "güzel" ilerlediğini söyledi ancak başarısız olmaları halinde yeni saldırılar konusunda uyardı. Trump, "Ya herkes için harika bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak" diye yazdı.
Bölgedeki gerginliğin bir başka göstergesi olarak İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Pazartesi günü İsrail'in Lübnan'daki İran destekli Hizbullah milislerine yönelik saldırılarını yoğunlaştıracağını açıkladı.
İsrail ordusu bunun hemen ardından Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi ve diğer bölgelerde Hizbullah altyapısına saldırdığını duyurdu.
İsrail ve Lübnan Nisan ortasında ateşkes konusunda anlaşmıştı ancak İsrail, ateşkese taraf olmayan Hizbullah'a karşı meşru müdafaa olarak nitelendirdiği hava saldırılarını sürdürüyor.
DOHA GÖRÜŞMELERİ
İranlıların Doha ziyaretine ilişkin bilgi sahibi bir yetkili Reuters'a yaptığı açıklamada görüşmelerin Hürmüz Boğazı ve İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları üzerine odaklandığını belirtti. İran merkez bankası başkanı ise olası bir nihai anlaşma kapsamında dondurulan İran fonlarının serbest bırakılmasını görüşmek üzere toplantıya katıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Baghaei, daha önce nükleer meselelerin ancak çerçeve anlaşma kabul edildikten sonra müzakere edileceğini söylemişti.
Trump, savaştaki temel hedefinin İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumla nükleer silah geliştirmesini önlemek olduğunu açıklamıştı. Tahran ise böyle bir planının olmadığını sürekli olarak reddediyor.
Baghaei, olası İran anlaşmasının dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz trafiğinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin spesifik ayrıntılar içermediğini söyledi.
İran'ın boğazdan geçiş için gümrük ücreti almayacağını ancak seyrüsefer ve çevre koruma gibi sunulan hizmetler için bir bedel olacağını belirtti. Bu bedel, suyolunun karşı kıyısında bulunan Umman ile yapılacak bir protokol çerçevesinde belirlenecek.
Japonya'nın Nikkei gazetesi bir Ortadoğu diplomatik kaynağına dayanarak ABD ve İran'ın düşmanlıkları sona erdirmek için bir anlaşmaya varıldıktan yaklaşık 30 gün sonra boğazı açma planını tartıştığını bildirdi.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırı başlatmasından bu yana Hürmüz Boğazı'ndan günde yalnızca birkaç düzine gemi geçiyor. Bu sayı daha önce günlük 125 ile 140 arasındaydı.
Bu çıkmaz petrol fiyatlarında ani yükselişe neden olarak yakıt, gübre ve gıda maliyetlerini artırdı.
Salı günü erken Asya ticaretinde ABD West Texas Intermediate ham petrolü Pazartesi'nin son işlem fiyatına göre hafif yükseldi ancak Cuma kapanışına göre yüzde 5,5 düştü.
