ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşı sona erdirecek görüşmelerin yakında yeniden başlayabileceğini ve bir anlaşmayla sonuçlanabileceğini açıkladı. Trump, dünyaya "inanılmaz iki günü izleyin" çağrısında bulunurken, ABD kuvvetleri abluka kapsamında İran limanlarından ayrılan gemileri geri çevirmeye devam ediyor.
ABD ve İranlı yetkililerin daha fazla görüşme için Pakistan'a dönme ihtimali güçlenirken, geçen pazar günü herhangi bir ilerleme sağlanamadan sonuçlanan müzakereleri yöneten Başkan Yardımcısı JD Vance, durumdan olumlu hissettiğini söyledi.
Trump, ABC News muhabiri Jonathan Karl'a "Önümüzdeki inanılmaz iki günü izleyeceksiniz" dedi ve 21 Nisan'da sona erecek iki haftalık ateşkesi uzatmanın gerekli olmayacağını düşündüğünü ekledi.
Trump, Karl'ın X'teki paylaşımına göre şunları söyledi: "Her iki şekilde de sonuçlanabilir ama bir anlaşma tercih edilir çünkü o zaman yeniden inşa edebilirler. Gerçekten farklı bir rejime sahipler artık. Ne olursa olsun, radikalleri tasfiye ettik."
Pakistan, İran ve birçok Körfez ülkesinden yetkililer de ABD ve İran müzakere ekiplerinin bu hafta içinde İslamabad'a dönebileceğini açıkladı.
Geçen hafta sonu görüşmeler, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenlediği saldırılarla başlayan savaşı sona erdirmek için bir anlaşmaya varılamadan çöktü. Bu saldırılar İran'ın Körfez komşularına karşı saldırılar başlatmasına ve İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki paralel çatışmanın Lübnan'da yeniden alevlenmesine yol açmıştı.
Trump'ın iyimserliği küresel borsaları yükselişe geçirdi ve yeni rekor seviyelerin görünmesini sağladı. ABD ordusunun ablukasının İran'a deniz yoluyla yapılan ticareti tamamen durdurduğunu açıklamasının ardından, salı günü ve çarşamba sabahı düşen petrol fiyatları varil başına yaklaşık 96 dolara tırmandı.
ABD ablukası kapsamında daha fazla gemi geri çevrildi. Bunlar arasında ABD yaptırım listesindeki Çin'e ait Rich Starry adlı tanker de bulunuyor. Tanker, Basra Körfezi'nden çıktıktan sonra çarşamba günü Hürmüz Boğazı'na geri dönüyordu.
Wall Street Journal'a göre ABD ordusu, pazartesi günü başlayan ablukanın başından bu yana İran bağlantılı sekiz petrol tankerini durdurdu. Bir ABD yetkilisi, bir ABD destroyerinin salı günü İran'ın Umman Körfezi'ndeki Çabahar limanından ayrılmaya çalışan iki petrol tankerini durdurduğunu söyledi.
İran'ın yarı resmi Mehr haber ajansı, İran'ın ABD ablukasını aşmak ve ülkenin farklı bölgelerinde ithalat kapasitesini artırmak için güney kıyılarındaki limanlar yerine alternatif limanları kullanacağını bildirdi.
Trump, salı günü New York Post'a yaptığı açıklamada, müzakerecilerinin büyük olasılıkla geri döneceğini ve bunun Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Münir'in görüşmeleri yönetmedeki "harika işi" sayesinde gerçekleşeceğini söyledi.
Başkan Yardımcısı Vance, salı günü Georgia'daki bir etkinlikte Trump'ın İran ile "büyük bir anlaşma" yapmak istediğini ancak iki ülke arasında çok fazla güvensizlik olduğunu belirtti.
İran'ın nükleer hırsları geçen hafta sonu görüşmelerde kilit bir tıkanma noktasıydı. ABD, İran'ın tüm nükleer faaliyetlerini 20 yıl askıya almasını önerirken, Tahran 3-5 yıllık bir durdurma teklif etmişti.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, Seul'de yaptığı konuşmada İran'ın uranyum zenginleştirmesine uygulanacak moratoryumun süresinin siyasi bir karar olduğunu ve Tahran'ın güven artırıcı bir önlem olarak bir uzlaşmayı kabul edebileceğini söyledi.
ABD ayrıca zenginleştirilmiş nükleer malzemenin İran'dan çıkarılmasını isterken, Tahran kendisine uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
Pakistan'daki müzakerelere dahil olan bir kaynak, hafta sonundan bu yana süren arka kanal görüşmelerinin boşlukları daraltmada ilerleme kaydettiğini ve iki tarafı yeni bir müzakere turunda sunulabilecek bir anlaşmaya yaklaştırdığını söyledi.
Ancak barış çabalarını zorlaştıran bir gelişme olarak İsrail, İran destekli militan grup Hizbullah'ı hedef alarak Lübnan'a saldırılarını sürdürüyor. İsrail ve ABD bu kampanyanın ateşkes kapsamında olmadığını söylerken, İran bunun kapsam dahilinde olduğunda ısrar ediyor.
Savaş, İran'ın kendi gemileri dışındaki tüm gemilere Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasına neden oldu. Bu durum Körfez'den özellikle Asya ve Avrupa'ya yapılan ihracatı keskin bir şekilde azalttı ve enerji ithalatçılarını alternatif kaynak arayışına yöneltti.
Uluslararası Para Fonu (IMF), çatışmanın tetiklediği enerji fiyatı artışları nedeniyle salı günü büyüme tahminini düşürdü ve en kötü senaryosunun küresel ekonomiyi resesyonun eşiğine itebileceği uyarısında bulundu.
Petrol piyasası ek arz kayıplarıyla da karşı karşıya. İki ABD yetkilisine göre ABD, bu hafta süresi dolan İran petrolüne yönelik 30 günlük yaptırım muafiyetini yenilemeyi planlamıyor ve hafta sonunda benzer bir Rus petrolü muafiyetini sessizce sona erdirdi.
Çatışmalarda tahminen 5.000 kişi hayatını kaybetti; bunların yaklaşık 3.000'i İran'da, 2.000'i Lübnan'da.
İran'ın Tahran valisi, hayatını kaybedenlerin çoğunun öğrenci, kadın, öğretmen ve üniversite profesörü olduğunu söyledi. Vali, ildeki yaklaşık 40.000 evin hasar gördüğünü, saldırılarda okullar, klinikler ve acil servislerin de hedef alındığını belirtti.