Sayıştay, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Paphos (Baf) toplu taşıma şirketi Osypa'nın imtiyaz sahibi olarak, filosuna şubat ayına kadar eklemesi gereken 72 yeni otobüsten sadece 32'sini satın aldığını duyurdu. Şirket, geri kalan otobüsleri almadığı için milyonlarca avroluk mali yaptırımla karşı karşıya kalmasına rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmedi.
Açıklamada, imtiyaz sahibinin 2024 yılında başlayan bir yıllık geçiş sürecinin sonunda filosuna 72 yeni otobüs eklemeyi taahhüt ettiği, ancak verilen mali cezalara rağmen kalan 40 otobüsün alımının henüz gerçekleştirilemediği belirtildi.
Sayıştay raporunda şu ifadelere yer verildi: "Ulaştırma Bakanlığı sözleşme ve yasal çerçeve içinde hareket etmiş ve elindeki araçları kullanmış olsa bile, sonuç değişmiyor: Sözleşmenin temel bir şartı aradan iki buçuk yıl geçmesine rağmen hala yerine getirilmedi."
Raporda, yeni otobüslerin satın alınmamış olmasının, "sözleşmenin ilk tasarımıyla sözleşme makamı olan Ulaştırma Bakanlığı'na uyumu sağlamak için yeterli ve etkili araçlar sağlanıp sağlanmadığı konusunda kaçınılmaz olarak soru işaretleri yarattığı" vurgulandı.
Sözleşmenin ilk olarak 30 Kasım 2022'de imzalandığı hatırlatılan açıklamada, gerekliliklerin bu yıl itibarıyla 80 çalışan otobüs olması gerektiği belirtildi. Bu otobüslerin sekizinin Paphos bölgesindeki önceki toplu taşıma sözleşmesinden devralınacağı (üçü ilk kez 2010'da, beşi ise 2015'te trafiğe çıkan araçlar), geri kalanının ise tamamen yeni olacağı kaydedildi.
İhale aşamasında imtiyaz sahibinin, "sipariş edilecek araçları süre içinde teslim etme kabiliyetini doğrulayan bir otobüs üreticisi sertifikası sunduğu" ifade edildi.
Ancak daha sonra, 30 Kasım 2023'te sona ermesi planlanan ilk geçiş süresinin 7 Şubat 2024'e kadar uzatıldığı ve Ocak ile Şubat 2023'te toplam 82 otobüs için sipariş verildiği aktarıldı.
Buna rağmen, 7 Şubat 2024 itibarıyla hizmete sadece 20 yeni otobüsün sokulabildiği, Sayıştay'ın bu yılın şubat ayında konuyu denetlediğinde ise bu sayının ancak 32'ye yükselebildiği bildirildi.
4 milyon avronun üzerinde ceza birikti
Açıklamada, şu anda yeni satın alınan otobüslerin yokluğunda, imtiyaz sahibinin hizmetleri "kiralık otobüslerin yanı sıra mevcut, daha eski araçlarla" sağladığına dikkat çekildi.
İmtiyaz sahibinin sözleşmeye uymadığı için günlük cezalar biriktirdiği belirtilen raporda, bu tutarın şubat ayı itibarıyla tam olarak 2.373.693,60 avroya ulaştığı kaydedildi. Ulaştırma Bakanlığı'nın temmuz ayında yazdığı bir yanıt mektubunda ise bu rakamın neredeyse iki katına çıkarak 4.512.967,12 avroya ulaştığı ve "ayda yaklaşık 150.000 avro oranında artmaya devam ettiği" ifade edildi.
Bakanlık ayrıca, geçen yıl imtiyaz sahibinin "temel hizmet" olarak tanımladığı sözleşme kapsamındaki kilometrelerin yüzde 98,7'sini karşıladığını belirtti.
Sayıştay'a göre, "sözleşme makamının mali yaptırımlar uygulamasına rağmen imtiyaz sahibinin karşılık vermemesi, sözleşme makamının kötü bir ilk planlama yaptığının göstergesi olabilir."
Raporda ayrıca, "uygulanmayan mali sonuçlar, öngörülen cezalar uygulansa bile imtiyaz sahibinin uymamasının finansal olarak avantajlı olacağı bir seviyede olabilir" denilerek, bunun yerine "mantıken, uyumsuzluğun mali sonuçlarının ciddi bir etkisi olacak şekilde olması gerektiği" vurgulandı.
Bu tür bir etkinin, şirketi "uyum sağlamaya zorlayabilecek" düzeyde olması gerektiği sözlerine eklendi.
