Basın, Denetim Ofisi'nin Sosyal Refah Müsteşarlığı'nda refah ödemelerine ilişkin başvuruların ele alınmasında genel bir gevşeklik olduğunu ortaya koyan raporu karşısında ortak bir tepki gösterdi. Minimum Garanti Gelir kapsamında kişiler yıllarca gerekli belgeleri sunmadan ödeme aldı; bu kişilere ‘geçici’ onay verilmişti. Engelli yardımı alan yüzlerce kişinin de başvuruları inceleyen birimden gerekli onayı almadığı görüldü.
Herkes 2017’den 2024’e kadar başvurusu tamamlanmadan 102.528 euro Minimum Garanti Gelir alan kişinin örneğini dile getirdi. İnceleme tamamlandığında kişinin gelirine ilişkin yanlış bilgi verdiği anlaşıldı ve yetkililer tutarın tamamını geri istemeye başladı. Paranın geri ödenip ödenmeyeceği ise şüpheli. Yedi yıl boyunca işsiz olarak kaydolma şartını hiç yerine getirmeyen bir kadına da 80.000 euro tutarında Minimum Garanti Gelir ödendi.
Yetkilileri kandıran refah suistimallerine ilişkin başka örnekler de anlatıldı. Bir Minimum Garanti Gelir alıcısının banka mevduatında 500.000 eurodan fazla para bulunduğu, bir diğerinin ise 800.000 euro değerinde gayrimenkule sahip olduğu tespit edildi. Suistimal olduğu için yetkililerin başvuruları çok daha sıkı ele alması gerekiyor. Müsteşarlık, tüm belgeler sunulmadan verilen ön onayların geçmişte olduğu gibi birkaç yıl değil, en fazla altı ay sürmesi için prosedürleri sıkılaştırdığını söyledi.
Denetim Ofisi ayrıca incelenen yaklaşık 5.000 engelli yardımı alıcısından yaklaşık yüzde 10’unun ilgili kurum tarafından onaylanmadığı ve ödemesinin durdurulduğu bilgisini paylaştı. İlginç bir şekilde hükümet bu yıl engelli yardımları bütçesini 30 milyon euro artırdı; bu durum daha fazla kişinin başvurmasını teşvik eder nitelikte. Artışın gerekçeli olup olmadığı, yoksa bir başka oy kazanma önlemi mi olduğu sorusu gündeme geldi.
Devletin toplumun en kırılgan kesimlerine destek sunma yükümlülüğü var ve Anastasiades hükümeti döneminde getirilen Minimum Garanti Gelir gerekli bir sosyal önlemdi. Bununla birlikte yetkililerin başvuruları gevşek incelemesi suistimallere olanak tanıyor; ‘ön onay’ uygulaması da yardıma hak kazanmayabilecek kişilerce kötüye kullanılıyor.
Başvuruların incelenmesi daha sıkı ve daha hızlı olmalı, çünkü gecikmeler suistimali doğuruyor. Başvuruların işlenmesini hızlandırmak ve performansını iyileştirmek Sosyal Refah Müsteşarlığı'ndaki memurların sorumluluğunda. Daha fazla personel gerekiyorsa, birikmiş dosyalar temizlenip başvurular zamanında işlenebilsin diye diğer kamu kurumlarından geçici olarak personel kaydırılabilir. Bu da suistimalleri tespit etmeyi çok daha kolay hale getirecek.
