SpaceX, Perşembe günü motor ateşlemesi sırasında son anda yapılan bir iptalin ardından Starship roketini Pazartesi günü tekrar fırlatmayı hedefliyor. Kısa süreli bu aksaklık, yeni halka açılan şirketin piyasa değerinden kabaca 100 milyar dolar sildi.
Şirketin Starship roketi, Teksas'tan 13. test uçuşu için motorlarını ateşledi ancak otomatik iptal komutunun motorları erkenden kapatmasıyla havalanamadan durdu. SpaceX'in canlı yayınına göre, Starship iticisinin 33 motorundan dördü ateşlenmedi.
15 milyar dolarlık roket geliştirme programı için bir fırlatma gecikmesi alışılmadık bir durum değil. Program, daha çok dramatik mühendislik başarıları ve patlamalı test başarısızlıklarıyla tanınıyor. Yine de SpaceX hisseleri iptalin ardından kabaca yüzde 6 düşerek 124,30 dolara geriledi ve yaklaşık 100 milyar dolarlık değer kaybı yaşandı.
Elon Musk, X platformunda yaptığı açıklamada, iptalin 'motorlardan bazılarının çalışmaması' nedeniyle tetiklendiğini yazdı. Musk, SpaceX'in Cuma günü Starship'in üst kısmını Super Heavy iticisinden ayırdığını ve 'iyi bir uçuştan emin olmak için' iticinin iki Raptor motorunu değiştirmeyi planladıklarını söyledi. Musk, bazı motorların neden çalışmadığına dair bir açıklama yapmadı.
Musk, 'Fırlatma için en olası zaman gelecek haftanın başı' ifadesini kullandı. SpaceX'in internet sitesi ise Starship'in 'en erken 20 Temmuz Pazartesi günü' fırlatılabileceğini duyurdu.
Hisse senedindeki düşüş, yeni halka açılan şirketin yatırımcılarının, SpaceX'in en büyük hedeflerini bağladığı yüksek teknoloji roket programının ilerleyişini nasıl değerlendireceğine dair erken bir ipucu veriyor.
Hisse senedi daha önce de halka arz sonrası zirvesi olan 225,64 dolardan düşüşe geçmiş ve Çarşamba günü SpaceX'in 135 dolarlık halka arz fiyatının altına inmişti. İptal bu düşüşü hızlandırdı.
Space Capital CEO'su ve 2017'den bu yana SpaceX yatırımcısı olan Chad Anderson, mesaj yoluyla yaptığı açıklamada, 'Eğer piyasa önlem amaçlı bir iptale böyle tepki veriyorsa, başarılı bir uçuşa nasıl tepki vereceğini görmek için sabırsızlanıyorum' dedi.
Anderson, 'Uzaklaşınca bunların hiçbiri tezi değiştirmiyor: onlarca yıllık bir altyapı döngüsünün ilk aşamalarındayız ve Starship bunun merkezinde yer alıyor. Günlük fiyat hareketleri fon gürültüsüdür. Bu uzun vadeli bir fırsat' ifadelerini kullandı.
SpaceX'in sahibi olduğu X platformundaki bazı SpaceX çalışanları da iptali ve gelecek haftaya ertelenmeyi açıklamaya çalıştı.
Starship mühendislik direktörü Shana Diez, X'te yaptığı paylaşımda, Perşembe günkü fırlatma iptalinin, tamamen istiflenmiş bir Starship roketinin motorlarını ateşleyip ardından iptal edilmesinin ilk kez yaşandığını belirtti.
Bir roket fırlatma provasına (wet dress rehearsal) atıfta bulunan Diez, 'Benzese de, işleyen çok şey var ve her ilk operasyon ek risk getirir' dedi.
Zaman zaman şirketin fırlatma canlı yayınlarını sunan Starship üretim mühendisi Jessie Anderson ise 'Güvenli bir şekilde böyle öğreniyor ve tüm senaryolar için önlemler geliştiriyoruz' dedi.
BASKI ARTIYOR: SpaceX, 2023'ten bu yana 12 Starship test uçuşu gerçekleştirdi. Bunların bazıları patlamalı başarısızlıklarla ve SpaceX'in başarısızlığa kadar test etme geliştirme anlayışının alametifarikası haline gelen diğer zorlu test aksaklıklarıyla sonuçlandı. Bu riskli ve sermaye yoğun yaklaşım, şirketin hızlı büyümesinde kilit rol oynadı.
Ancak yaklaşık on yıllık geliştirme süreci ve şu ana kadar harcanan 15 milyar doların ardından Starship'in operasyonel uçuşlara başlaması için baskı artıyor.
SpaceX'in gelecekteki büyümesinin iki temel direği Starship'e bağlı: Starlink ağını genişleterek doğrudan mobil cihazlara hizmet sağlamak ve nihayetinde binlerce hatta potansiyel olarak bir milyon yapay zeka işlem uydusunu uzaya fırlatmak.
Şirket, izahnamede yaptığı açıklamada, SpaceX'in yıl sonuna kadar ilk Starlink uydularını Starship ile yörüngeye fırlatmayı ve ardından rutin fırlatmalara geçmeyi hedeflediğini belirtti.
Starship, 13. test uçuşunda uydu dağıtma sistemini ve Starlink ağının lazer iletişim bağlantılarını göstermek için 20 Starlink uydusu taşıyacak. Ancak bu uydular, aracın alt yörünge rotasını izleyecek ve konuşlandırıldıktan kısa bir süre sonra Dünya atmosferinde yanarak yok olacak.
SpaceX mühendisi Kate Tice, Perşembe günü Starship canlı yayınında yaptığı açıklamada, roketin ilk kez Florida'dan 'potansiyel olarak' yıl sonuna kadar fırlatılacağını söyledi.
