Bu köşede daha önce de savunulduğu gibi, mevcut veya önceki cumhurbaşkanlarının anayasaya aykırı ilan ettiği yasaların pek çoğu hukuki denetimden rahatlıkla geçebilirdi. Bunun için hükümetin o yasalarla siyasi olarak hemfikir olması yeterdi.
Her cumhurbaşkanı, bir meclis kararına itiraz etme ve onu reddetmek için anayasal çatışma gerekçesi öne sürme hakkına sahiptir. Gerçek çatışma yalnızca siyasi olsa bile bu durum değişmez. Hükümet bir yasayla aynı görüşte olduğunda anayasal sorun garip bir şekilde ortadan kalkar. Aynı görüşte olmadığında ise anayasaya aykırılık bulmak şaşırtıcı derecede kolaylaşır.
Dün meclis genel kurulunun gündeminde beş cumhurbaşkanlığı iadesi vardı. 23 Nisan'da ise çok daha fazla iade gündeme gelecek. Bu iadelerin birçoğu, söz konusu yasaların kuvvetler ayrılığı ilkesini ihlal ettiğine dair Başsavcılık görüşlerine dayanıyor.
Dün bir kez daha komando operasyonu niteliğinde bir hamleyle AKEL dışındaki tüm meclis partileri bir yasa tasarısını gündeme getirdi, tartıştı ve oy çokluğuyla kabul etti. Cumhurbaşkanı bu tasarıyı anayasaya aykırı bularak iade edebilir ya da hiç sorun çıkarmadan imzalayabilir. Ne yapacağı tamamen siyasi açıdan neyi uygun gördüğüne bağlı olacak.
Tasarıyı Ekolojistler – Vatandaş İşbirliği Hareketi'nden Papadouris, AKEL dışında herkesin onayıyla meclise ani bir şekilde sundu. Tasarı, gayrimenkul geliştiricileri ve inşaat sektörü firmalarının imar izni başvurularını onaylatma süresini yedi ila sekiz ay uzatıyor. Bu firmaların çoğu, üç yıl önce aceleyle ve birçok durumda özensizce yaptığı başvurular için ek süre kazanacak. Ayrıca inşa ettikleri konutları ve daireleri yüzde 5 indirimli KDV oranıyla satma hakları da uzatılacak. Bu uygulama, AB baskısıyla 2023'te değiştirilen ve artık yürürlükte olmayan bir yasaya dayanıyor. Söz konusu yasa, güçlü ticari çıkar gruplarına ve varlıklı alıcılara yapılan bir ayrıcalık olarak değerlendirilip kaldırılmıştı. Mütevazı veya orta segment konut alan insanlara gerçekten yardımcı olacağını garanti eden herhangi bir mekanizma da içermiyordu.
2023 düzenlemelerine ustaca bir muafiyet maddesi eklenmişti. Buna göre ilgilenen herkes, başta geliştiriciler olmak üzere, Haziran ile Ekim 2023 arasında konut projeleri için imar izni başvurusu yapabilirdi. Bu başvurular ve birikmiş bekleyen dosyalar, sonraki üç yıl boyunca Haziran 2026'ya kadar, Avrupa Komisyonu'nun Kıbrıs'ı zaten uyardığı eski cömert rejim kapsamında onaylanabilecekti.
Bunun üzerine başvurular sel gibi akmaya başladı. Tamamen erken veya özensizce hazırlanmış yığınla başvuru, üç yıllık süre kapanmadan içeri girmeye çalıştı.
Şimdi bu başvuruların bir kısmı hâlâ onaylanmamışken, milletvekilleri dün tamamen beklenmedik bir şekilde ve seçime yakın bir zamanda ani bir cömertlik duygusuna kapıldı. Süreyi 2026 sonuna kadar uzatarak, herhangi bir sosyal kriter veya gelir koşulu aranmaksızın, 2023'te resmen kaldırılmış bir yasa kapsamında büyük konut ve daire projelerine imar izni verilmesini mümkün kıldı.
Ağustos 2025'te Phileleftheros gazetesi, Vergi Dairesi verilerine dayanarak şu bilgiyi aktarmıştı: 2022 ile 2025 ilk yarısı arasında yapılan denetimlerde, yüzde 5 KDV oranından haksız yere yararlanan 1.260 mülk sahibi (Kıbrıslı ve yabancı) tespit edildi. Bu kişiler mülklerini birincil konut olarak kullanmıyordu. Yalnızca bu denetimler devlete 70 milyon euro tutarında ceza ve KDV geri ödemesi kazandırdı. Denetimden tamamen sıyrılanların sayısı düşünüldüğünde gerçek rakam çok daha yüksek.
Dün meclis, bu saçma düzenlemeye yeni bir uzatma verdi. Bu düzenleme her şeyden önce mülk satıcılarına hizmet ediyor, alıcılara çok daha az. Alıcıların önemli bir kısmı satın aldıkları mülkleri kalıcı konut olarak değil, kâr amacıyla yeniden satmak veya kiraya vermek için kullanıyor.
Cumhurbaşkanı bu yasayı da yasama organının yürütme yetkilerine müdahalesi sayarak iade mi edecek, yoksa amacını onaylayıp imzalayacak mı? Bunu bir iki hafta içinde öğreneceğiz.
