ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran'ın 'doğrudan ve dolaylı olarak' görüştüğünü ve İran'ın yeni liderlerinin 'çok makul' davrandığını açıkladı. Trump bu açıklamayı yaparken bölgeye yeni ABD birlikleri konuşlandırılıyor, Tahran ise aşağılanmayı kabul etmeyeceği uyarısında bulunuyordu.
Trump'ın pazar günkü açıklamaları, Tahran ile Washington arasında arabuluculuk yapan Pakistan'ın bir aylık İran savaşını sona erdirmek için 'anlamlı görüşmelere' ev sahipliği yapmaya hazırlandığını duyurmasının ardından geldi.
Trump, Air Force One ile Washington'a dönerken gazetecilere 'Onlarla bir anlaşma yapacağımızı düşünüyorum, oldukça eminim ama olmayabilir de' dedi.
Trump, ABD'nin saldırılarla ülkenin dini liderini ve üst düzey yetkilileri öldürerek Tahran'da fiilen rejim değişikliği gerçekleştirdiğini düşündüğünü belirtti. Ancak yerlerine gelenlerin 'makul' göründüğünü iki kez vurguladı.
28 Şubat'taki İsrail saldırısında İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney hayatını kaybetmişti. Yerine oğlu Mücteba geçti.
Savaş tüm Ortadoğu'ya yayıldı, binlerce kişinin ölümüne yol açtı, enerji arzında tarihin en büyük kesintisini yarattı ve küresel ekonomiyi derinden etkiledi.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, pazar günkü bölgesel dışişleri bakanları toplantısında savaşın erken sona erdirilmesi ve ABD-İran görüşmelerinin İslamabad'da yapılması konularının ele alındığını söyledi.
Dar, 'Pakistan, devam eden çatışmanın kapsamlı ve kalıcı bir çözüme kavuşturulması için iki taraf arasındaki anlamlı görüşmelere ev sahipliği yapmaktan onur duyacaktır' dedi. ABD ve İran'ın görüşmelere katılmayı kabul edip etmediği ise netlik kazanmadı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, daha önce ABD'yi olası müzakereler hakkında mesajlar gönderirken aynı zamanda kara harekatı planlamakla suçlamıştı. ABD askerlerinin konuşlandırılması halinde karşılık vermeye hazır olduklarını belirtti.
Kalibaf, ulusa sesleniş mesajında 'Amerikalılar İran'ın teslim olmasını istedikleri sürece cevabımız şudur: Aşağılanmayı asla kabul etmeyeceğiz' dedi.
ABD Savunma Bakanlığı, Trump'a kara harekatı başlatma seçeneği sunmak üzere Ortadoğu'ya binlerce asker sevk etti.
İsrailli bir yetkili, Washington ile Tahran arasındaki olası görüşmeler öncesinde İran'a yönelik saldırıları azaltma niyetinde olmadıklarını ve askeri hedef olarak tanımladıkları noktalara saldırıların süreceğini söyledi.
İsrail ordusu, pazar akşamına kadarki 24 saat içinde başkent Tahran dahil İran'ın orta ve batı kesimlerine 140'tan fazla hava saldırısı düzenlediğini açıkladı. Saldırılarda balistik füze rampaları ve depolama tesisleri hedef alındı.
İran devlet medyası, saldırıların Mehrabad Havalimanı'nı ve kuzey kenti Tebriz'deki bir petrokimya tesisini vurduğunu bildirdi.
İsrail'in güney kesiminde Beer Şeva şehri yakınlarındaki bir kimya tesisi, İran'dan gelen çok sayıda füze saldırısı sırasında bir füze veya füze parçası ile vuruldu. Yetkililer, 'tehlikeli maddeler' nedeniyle halkı bölgeden uzak durmaya çağırdı.
İran'ın küresel petrol ve gaz sevkiyatının yüzde 20'sini taşıyan Hürmüz Boğazı'nı fiilen abluka altına alması, petrol fiyatlarını fırlattı ve ekonomik sıkıntıyı tüm dünyaya yaydı.
Pazartesi günü Asya borsaları, uzun sürecek bir Körfez çatışması endişesiyle sert düşüş yaşadı. Petrol fiyatları rekor aylık artışa yönelirken enflasyonda sıçrama ve küresel durgunluk riski belirdi. Japonya'nın Nikkei endeksi yüzde 4,7 değer kaybetti.
Brent ham petrol vadeli işlemleri 3,09 dolar yükselerek varil başına 115,66 dolara ulaştı. Brent, cuma günkü yüzde 4,2'lik artışın ardından rekor aylık yükselişe yöneldi.
New York Times'ın iki askeri yetkiye dayandırdığı haberine göre, pazar günü bölgeye birkaç yüz özel harekat personeli ulaştı. Cuma günü amfibi saldırı gemisiyle gelen binlerce ABD deniz piyadesine ek olarak bu birlikler konuşlandırıldı.
Reuters, Pentagon'un kara kuvvetlerini de içerebilecek askeri seçenekleri değerlendirdiğini bildirdi. Ancak birçok haber kaynağına göre Trump bu planlardan hiçbirini henüz onaylamadı.
Trump, Financial Times'a verdiği röportajda 'İran'ın petrolünü almak' istediğini ve ihracat merkezi Hark Adası'nı ele geçirebileceğini söyledi. Hark'ın kontrolünü ele geçirmek kara birliklerini gerektiriyor.
Ada, İran'ın petrol ihracatının yüzde 90'ını karşılıyor. Adanın ele geçirilmesi, ABD'ye İran'ın enerji ticaretini ciddi şekilde aksatma ve Tahran ekonomisi üzerinde büyük baskı kurma imkanı verecektir.
Amerikalıların çoğunluğu savaşa ve askeri tırmanmaya karşı çıkıyor. Uzun süreli bir krize yol açabilecek askeri tırmanma, Trump'ın kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde zaten düşük olan onay oranlarını daha da aşağı çekebilir.
İran destekli Yemen Husileri cumartesi günü çatışmaya katılarak İsrail'e ilk saldırılarını gerçekleştirdi. Bu durum, ikinci bir kritik deniz yolu olan Bab'ül Mendeb Boğazı'nın da hedef alınarak kapatılması olasılığını gündeme getirdi. İsrail yetkilileri, pazar günü Yemen'den fırlatılan iki insansız hava aracını düşürdüklerini açıkladı.
